نایب رئیس هیأت مدیره انجمن اهدای عضو اعلام کرد
پایان یک جان؛ آغاز ۸ زندگی
گروه گزارش
مرگ مغزی پایان کار آدمها نیست، چون هر مرگ مغزی میتواند جان هشت بیمار درلیست پیوند اعضا را نجات دهد. اهدای عضو شاید در ظاهر عملی تحسین برانگیز و فداکارانه به نظر بیاید، اما همیشه با چالشهایی روبهروست که انجام آن را سخت و گاهی بیسرانجام میکند. در گذشته بزرگترین چالش، گرفتن رضایت از خانواده فرد مرگ مغزی شده بود، اما در حال حاضر مشکلات دیگری هم اضافه شده است. عدم امکان ارسال هوایی عضو پیوندی، کمبود برخی از داروها برای بیماران خاص، برخی محدودیت ها در دسترسی به اینترنت و... چالشهای دیگری هستند که پیش روی 30 هزار بیمار در لیست انتظار پیوند اعضا قرار گرفتهاند. این افراد صرفاً آمار نیستند و پشت هر کدام از این اعداد انسانهایی قرار گرفته که هر روز و هر ساعت، چشم به راه خبری امیدبخش هستند.
دکتر امید قبادی نایب رئیس هیأت مدیره انجمن اهدای عضو ایرانیان با اشاره به تأثیرات جنگ تحمیلی ۴۰روزه روی بیماران نیازمند پیوند اعضا به «ایران» میگوید: «جنگی که دشمن صهیونی – آمریکایی به کشور تحمیل کرد نه تنها باعث شهادت تعداد زیادی از هموطنان شد، بلکه در افزایش آمار مرگ و میر افراد در لیست انتظار پیوند هم تأثیر داشت. قبل از دوران جنگ تحمیلی، هر دو تا سه ساعت یک نفر در لیست انتظار پیوند فوت میکرد. یعنی روزانه شاهد از دست رفتن جان 10 تا 12 نفر از بیمارانی بودیم که در لیست پیوند اعضا قرار داشتند و به علت نرسیدن عضو پیوندی فوت میکردند. یکی از مهمترین دلایل این اتفاق عدم باور مرگ مغزی مساوی با مرگ است، بود. اما در دوران جنگ تحمیلی اتفاقات دیگری هم دامنگیر بخش پیوند اعضا شد. در دوران جنگ آمار فوتیها به روزانه 50 نفر هم رسید. مهمترین دلیل این افزایش آمار، عدم امکان انتقال هوایی اعضای بدن بود، حتی در انتقال زمینی هم مشکلات زیادی داشتیم.»
او با اشاره به دلایل دیگر افزایش آمار فوتی بیماران نیازمند پیوند در کشور توضیح میدهد: «در دوران جنگ وضعیت اینترنت به دلیل مسائل امنیتی با اختلال همراه شد. این موارد را کنار مشکلات تهیه دارو برای بیماران خاص قرار بدهید. زمانی که دشمن به شرکت داروسازی توفیق و انستیتو پاستور حمله کرد ما در بخش داروی بیماران نیازمند پیوند مشکلات زیادی پیدا کردیم.»
کاهش 70 درصدی پیوند اعضا
در دوران جنگ تحمیلی
قبادی با بیان اینکه جنگ آسیب جدی به بخش پیوند اعضا وارد کرد در مورد اقدامات انجام شده در این مدت میگوید: «برای خانوادههای اهداکننده عضو پرسشنامهای تنظیم کردیم که در این برنامه 500 خانواده مورد ارزیابی قرار گرفتند تا بدانیم با چه مشکلاتی روبه رو هستند. عمده مشکل این افراد بحث اشتغال، مشکلات روحی و روانی و دشواری در دریافت خدمات درمانی بود. برای حل این چالشها با همکاری وزارت بهداشت پروتکل مدیریت بحران پیوند اعضا در دوران جنگ و پسا جنگ نوشته شد. با پایشهای انجام شده به این نتیجه رسیدیم در مدتی که مشکل داشتیم، برای خانوادههای اهداکننده عضو و همچنین فرآیند اهدای عضو، مردم مثل همیشه بیشترین کمک را داشتهاند. به همین دلیل پویشی به نام «هم نفس» را طراحی کردیم و میخواهیم در روز ملی اهدای عضو که امروز (31 اردیبهشت) است، اطلاعرسانی عمومی انجام بدهیم تا هر فردی که میتواند هر چند اندک، کاری برای خانوادههای اهداکننده عضو انجام بدهد.»
ایران رتبه یک آسیا در اهدای عضو
نایب رئیس هیأت مدیره انجمن اهدای عضو ایرانیان با بیان اینکه افت پیوند اعضا در کشور یک رخداد مرگ آور است، میگوید: «سال گذشته دو جنگی تحمیلی در کشور داشتیم. جنگ همیشه آسیبهای متفاوتی به کشور وارد میکند، یکی از آنها آسیب به بیماران نیازمند پیوند اعضا و در نهایت مرگ آنهاست. این اتفاق درحالی گریبانگیر مردم شده است که ایران درآسیا رتبه یک اهدای عضو را دارد این نوعدوستی مردم ایران باعث شده شاخص اهدای عضو ایران در سال 1404 روی 13.4 قرار گیرد و امیدواریم بتوانیم با کمک همین مردم، شاخص اهدای عضو را تا پایان سالجاری به 16 برسانیم.»
قبادی درمورد مشکلات متعدد پسا جنگ در پیوند اعضا توضیح میدهد: «با وجود از سرگیری پروازهای هوایی، هنوز مشکلات بسیاری پیش رویما قرار دارد. حتی اگر تجاوزهای ددمنشانه دشمن تمام شود، با بحث پساجنگ مواجه هستیم. یعنی حدود شش ماه تا یک سال آینده زمان میبرد تا بتوانیم آسیبهایی را که به بخشهای مختلف وارد شده جبران کنیم. به همین دلیل باید برای پس از پایان این شرایط برنامهریزی داشته باشیم. با وجود اینکه در آتشبس قرار داریم اما هنوز امکان انتقال هوایی اعضای بدن نیست یا هنوز امکانات لازم برای ایجاد یک شبکه هماهنگ اینترنتی بین واحدهای اهدای عضو و پیوند اعضاوجود ندارد. در حال حاضر حتی برای تأمین داروی بیماران خاص با مشکلات زیادی روبهرو هستیم و شاید تا ماههای آینده هم این امکان فراهم نشود به همین دلیل باید دست به دست هم بدهیم تا مرگ و میر بیماران در لیست انتظار پیوند کاهش یابد.»
او در مورد جایگاه ایران در پیوند اعضا میگوید: «ایران لقب امپراطوری پیوند کبد جهان را به همت استاد ملک حسینی دارد. چون سالانه حدود 700 پیوند کبد فقط در شیراز انجام میشود. رتبه دوم برای آمریکا با سالانه 480 پیوند است. همین آمار نشان میدهد، کشور از نظر تکنولوژی مشکلی ندارد ولی به لحاظ پشتیبانی دچار چالشهایی هستیم. امیدواریم به کمک مردم بتوانیم به حالت اولیه برگردیم و مشت محکمی بر دهان کشورهایی بزنیم که فکر میکنند با جنگی که به ما تحمیل کردهاند، میتوانند به کشور و مردم ایران آسیب برسانند.»
30 هزار بیمار نیازمند پیوند اعضا
نایب رئیس هیأت مدیره انجمن اهدای عضو ایرانیان با اشاره به تعداد بیماران نیازمند پیوند اعضا در کشور میگوید: «به طور کلی، حدود 30 هزار نفر در لیست پیوند اعضا قرار دارند اما با توجه به افزایش بار بیماریهای غیرواگیر درکشور آمار افرادی که نیازمند پیوند میشوند متأسفانه روبه افزایش است. در حال حاضر نزدیک به 40 هزار بیمار دیالیزی در کشور داریم، در همه جای دنیا، حدود80 درصد بیماران نیازمند پیوند اعضا مربوط به کلیه است که ارتباط مستقیم با بحث دیالیز دارند. با این اوصاف، با افزایش بیمایهای غیرواگیر سالانه 13 درصد به بیماران دیالیزی کشور اضافه میشود.»
سالانه حدود 8 هزار مرگ مغزی
در ایران رخ میدهد
قبادی با اشاره به تعداد مرگهای مغزی کشور توضیح میدهد: «سالانه حدود 8 هزار نفر در کشور دچار مرگ مغزی میشوند که 3 هزار نفرشان واجد شرایط اهدا هستند. قبل از جنگ بزرگترین مشکل ما عدم رضایت خانوادهها برای اهدای عضو بود، چون خانوادهها مرگ مغزی را مرگ واقعی نمیدانند به همین دلیل بسیار سخت رضایت به اهدا میدهند. نکته مهم این است که در دوران جنگ، میزان رضایت برای اهدای عضو بالا رفته بود که نشان از نوعدوستی مردم ایران دارد. اما متأسفانه به دلیل مسائل زیرساختی و پشتیبانی امکان استفاده از این اعضا و پیوند وجود نداشت.»
او در مورد تعداد دارندگان کارت اهدای عضو میگوید: «در کشوری مثل آمریکا، حدود 74 درصد افراد اعلام کردهاند که اگر دچار مرگ مغزی شدند، اعضایشان اهدا شود. این آمار به سادگی ایجاد نشده است چون آمریکاییها نزدیک به 50 سال یعنی یک پنجم تاریخ کشورشان، تمایل به اهدای عضو را به شکل درج نشان روی گواهینامه اعلام کردهاند. در انگلستان 69 درصد از مردم تمایل به اهدای عضو بعد از مرگ مغزی دارند. این آمار در ایران تا اسفندماه سال 1403 حدود 9.5 درصد بود و در حال حاضر نزدیک به 11 درصد از مردم تمایل خودرا به اهدای عضو با دریافت کارت اعلام کردهاند. این جهش آماری هم به این دلیل است که در اسفندماه 1403 با همت سردار حسینی نشان اهدای عضو روی گواهینامه قرار گرفت و قلب قرمز در گواهینامه افرادی که تمایل به اهدا بعد از مرگ مغزی دارند، درج میشود.»
بــــرش
افزایش 35 برابری دریافت نشان اهدای عضو
در حال حاضر حدود 9 میلیون نفر از مردم کارت اهدای عضو دارند. نایب رئیس هیأت مدیره انجمن اهدای عضو ایرانیان با بیان این موضوع توضیح میدهد: «با این روند، میزان دریافت کارت اهدای عضو توسط مردم 35 برابر ارتقا پیدا کرده است. مردم برای پیوستن به این فرآیند کافی است، کدملی خود را به شماره 3432 پیامک کنند. کمتر از چند دقیقه لینک کارت اهدای عضو در تلفن همراه برایشان ارسال میشود. البته با شرایطی که ایجاد شده است، افرادی که میخواهند گواهینامه دریافت کنند یا تمدید گواهینامه داشته باشند، میتوانند با مراجعه به پلیس+10 درخواست درج نشان قلب قرمز روی گواهینامه را ثبت کنند. یکی از بزرگترین مواردی که مانع رضایت به اهدای عضو از طرف خانوادهها میشود، این است که میگویند نمیدانیم عزیزمان اگر زنده بود نظرش در مورد این اقدام چه بود، نمیدانیم خودش هم راضی به این کار هست یا نه. اگر فرد مرگ مغزی شده دارای کارت اهدای عضو باشد، خانواده از نیت قلبی فرد آگاه خواهند شد. براساس پژوهشی که سال 1398 انجام داده ایم، خانواده افرادی که دچار مرگ مغزی میشوند و کارت اهدای عضو دارند، 98 درصد به اهدا رضایت میدهند. اما این آمار رضایت در افرادی که کارت اهدای عضو ندارند، حدود 45 درصد است.» نایب رئیس هیأت مدیره انجمن اهدای عضو ایرانیان با اشاره به زمان طلایی برای رضایت به اهدای عضو میگوید: «زمانی که مرگ مغزی بیمار توسط تیم پزشکی اعلام میشود، خانوادهها فقط14 روز فرصت دارند تا برای اهدای عضو تصمیم بگیرند. اما هر چقدر زمان بگذرد، اندامهای حیاتی بیمار مرگ مغزی شده از بین میروند و دیگر قابلیت اهدا نخواهند داشت. با این اوصاف، ریهها در 24 ساعت اول قابلیت پیوند دارند، برای قلب 48 تا 72 ساعت وقت داریم که عمل پیوند را انجام بدهیم.
یعنی اگر خانواده فرد بعد از تأیید مرگ مغزی توسط پزشکان زیر 24 ساعت تصمیم به اهدا بگیرند، جان 8 بیمار نیازمند به پیوند را نجات میدهند. اگر زمان از 24 ساعت فراتر رود، جان شش نفر و بعد از گذشت 72 ساعت جان پنج نفر را میتوانند نجات بدهند. به همین ترتیب هر چه زمان بگذرد، تعداد اعضای کمتری قابلیت پیوند را خواهند داشت. در آن شرایط بحرانی مهمترین نکته باور مرگ مغزی است، اینکه خانواده مرگ مغزی را مرگ بیمارشان بدانند آن زمان است که در ساعات اولیه به اهدا رضایت خواهند داد، این باور به شکل فرهنگ باید در جامعه نهادینه شود.»
