افزایش سلامت محصولات کشاورزی با محصولات نانو

کشاورزی ایــــــران ســـال‌هاست بـــــا چــــــالش بزرگــــی دست‌وپنجه نـــرم می‌کند. بیش از نیمی از نیتروژن موجود در کود اوره، پیش از آن که به گیاه برسد، بر اثر بارندگی یا آبیاری سنگین از خاک شسته شده یا به صورت گاز تبخیر می‌شود. این اتلاف که گاه به ۵۰ تا ۶۰ درصد می‌رسد، افزون بر تحمیل هزینه‌های اضافی به کشاورز، منابع آبی و خاکی را نیز آلوده می‌کند. حالا یک تیم فناور با تکیه بر دانش نانو، راهکاری نوین برای مهار این مشکل ارائه داده است.
فناوران ایرانی حوزه نانو موفق به تولید کود اوره هوشمندی شده‌اند که با پوشش زیست‌ تخریب‌پذیر حاوی نانوذرات، نیتروژن را به‌تدریج و هماهنگ با نیاز گیاه آزاد می‌کند. این محصول که قابلیت سفارشی‌سازی زمان رهایش از ۴۵ تا ۹۰ روز را دارد، می‌تواند مصرف اوره را تا ۷۵ درصد کاهش دهد. این کاهش چشمگیر، بویژه در مناطق مرطوب و پربارش که خطر شست‌وشوی نیتروژن بالاست، بیشتر خود را نشان می‌دهد. با افزایش راندمان جذب عناصر غذایی، رشد گیاه تسریع شده، عملکرد در هکتار بالا می‌رود و کیفیت محصول نهایی بهبود می‌یابد. در واقع این پوشش هوشمند روی دانه‌های اوره اعمال می‌شود و مانند سدی عمل می‌کند که تماس مستقیم آب با سطح کود را به تأخیر می‌اندازد. فناوری جدید با افزایش عملکرد محصول، تجمع نیترات را کم کرده و به سلامت غذایی و صادرات کمک می‌کند.
دامنه استفاده از این فناوری محدود به مزارع بزرگ گندم و ذرت نیست. کود اوره آهسته‌رهش نانویی می‌تواند در باغ‌های میوه، گلخانه‌های صنعتی، تولید گیاهان زینتی و آپارتمانی و حتی کشت محصولات حساس به نیتروژن که برای صادرات هدفگذاری شده‌اند، به کار رود.
یکی از نقاط قوت این محصول، قابلیت تنظیم زمان رهایش بر اساس نیاز زراعی هر منطقه است. تیم توسعه‌دهنده امکان تغییر ضخامت و ترکیب پوشش را فراهم کرده تا مدت آزادسازی نیتروژن متناسب با چرخه رشد انواع گیاهان تعیین شود. به عنوان مثال، برای محصولات راهبردی مانند گندم و ذرت، زمان رهایش قابل تنظیم در بازه ۴۵ تا ۹۰ روز است. در مقابل، برای گیاهان گلخانه‌ای یا زینتی که دوره رشد کوتاه‌تری دارند، فرمولاسیونی با رهایش سریع‌تر (حدود ۳۰ تا ۴۵ روز) ارائه می‌شود. این انعطاف‌پذیری، کود نانویی را برای استفاده در نقاط مختلف کشور با شرایط اقلیمی گوناگون مناسب کرده است.