معاون وزیر آموزش و پرورش و رئیس سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک در گفتوگو با «ایران»:
آموزش کودکان پیشدبستانی در دوران جنگ تعطیل نشد
سمیه افشین فر
گروه اجتماعی
دوره کودکی، مهمترین دوره زیرساختی تعلیم و تربیت و شخصیت انسان است. صاحبنظران بر این باورند که توجه به آموزش در سالهای ابتدایی زندگی، نوعی سرمایهگذاری بلندمدت برای جامعه است. بنابراین کودکانی که در این دوره آموزش مناسب دریافت میکنند، در آینده از نظر تحصیلی، اجتماعی و حتی شغلی موفقتر عمل خواهند کرد. در کشورمان سازمان نوپای تعلیم و تربیت کودک، متولی اصلی آموزش به حدود 7 میلیون کودک زیر هفت سال است. پیش از تأسیس این سازمان، مهدهای کودک زیر نظر سازمان بهزیستی کشور و مراکز پیشدبستانی زیر نظر آموزش و پرورش فعالیت میکردند. در سال 1400 با تشکیل کمیته انتقال در ستاد کشوری و کارگروههای انتقال استانی، امور مهدهای کودک از بهزیستی به آموزش و پرورش منتقل شد و این سازمان در همان سال کار خود را آغاز کرد. با گذشت حدود 5 سال از آغاز به کار این سازمان، آموزش کودکان زیر 7 سال در کشور هنوز با چالشها و مشکلاتی روبهرو است. به اذعان کارشناسان، نبود محتوای واحد برای آموزش، وجود کودکستانها و مراکز غیرمجاز نگهداری از کودکان، آموزش مجازی در سنین پیش دبستان و... از مهمترین چالشهای این سازمان به شمار میرود.
دکتر حمیدرضا شیخالاسلام معاون وزیر آموزش و پرورش و رئیس سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک با بیان اینکه حدود 7 میلیون کودک زیر 7 سال مخاطب اصلی این سازمان هستند، در مورد اقدامات سازمان تعلیم و تربیت کودک به «ایران» میگوید: «با توجه به اینکه تربیت کودک در کودکستان در ایران قدمتی صد ساله دارد، سازمان ملی تعلیم و تربیت از سال 1400 فعالیت خود را آغاز کرد و تربیت - یادگیری کودکان زیر 7 سال طبق قانون براساس اساسنامه مصوب بر عهده این سازمان قرار گرفته است. البته در سال جدید اساسنامه این سازمان مورد بازنگری و ویرایش قرار گرفت و در حال حاضر منتظر تأیید مراجع قانونی هستیم.» رئیس سازمان تعلیم و تربیت کودک میگوید: «32 هزار و 967 کودکستان دارای ابلاغیه شهریه و اجازه فعالیت از سازمان هستند. در سطح کشور مراکزی نیز وجود دارند که از سازمان هنوز مجوزی دریافت نکردهاند و ما به دنبال این هستیم که همه کودکستانها از سازمان ملی تعلیم و تربیت مجوز فعالیت دریافت کنند. توصیه اکیدمان هم این است که اولیا، نوآموزان خود را در مراکز دارای مجوز ثبتنام کنند.»
ثبت محتوای واحد برای کودکستانها
در حال حاضر هر کودکستانی محتوایی که خودش تهیه کرده را برای آموزش به کودکان در نظر میگیرد. این موضوع یکی از مهمترین مواردی است که سازمان تعلیم و تربیت کودک باید در برنامههای خود به آن توجه ویژه داشته باشد. شیخالاسلام در مورد محتوای آموزشی این مراکز میگوید: «از مردادماه سال 1400 که سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک به عنوان متولی انحصاری کودکستانها رسماً فعالیت خود را آغاز کرد، یکی از اولین و جدیترین دغدغههای سازمان مسأله محتوا بود. اختلاف فاحش کیفیت، عدم انطباق با رشد کودک و بازاری شدن محتواها، وضعیت مطلوبی نبود. به همین دلیل سازمان کار ارزیابی محتوا را از همان سال اول آغاز کرد و فراتر از آن، برای مؤلفان و ناشرین داوطلب، جلسات هدایت و آموزشی برقرار شد تا مشکل از مبدأ حل شود. در سال گذشته از 88 بسته یادگیری که برای ارزیابی به سازمان معرفی شد، حدود 32 بسته مورد تأیید ارزیابان سازمان که از اساتید اهل فن در حوزه کودک در رشتههای مختلف هستند، قرار گرفت و به کودکستانهای دارای مجوز سراسر کشور معرفی شد. با ارتقای کیفیت محتواهای تولید شده، به دنبال این موضوع هستیم که تمامی کودکستانها از محتوای مورد تأیید سازمان که استانداردهای لازم را دارد، استفاده کنند.»
طرح مهم برای نظارت بر
فعالیت کودکستانها
بعد از مسأله محتوای آموزشی، نظارت بر فعالیتهای کودکستانها یکی از مهمترین مواردی است که باید حتماً در نظر گرفته شود. بر اساس قانون، این مورد بر عهده سازمان تعلیم و تربیت کودک قرار گرفته است، اما این سازمان چگونه بر کودکستانها نظارت میکند؟ معاون وزیر آموزش و پرورش در مورد این موضوع میگوید: «نظارت بر کودکستانها و مراکز پیش دبستانی در قالب«طرح نظارتی» اجرا میشود. این طرح با هدف بررسی و رصد میدانی وضعیت و عملکرد کودکستانها و همچنین ارزیابی و ارزشیابی آنها و برای ارتقای سطح عملکردی و ایجاد رقابت سالم و سازنده در بین کودکستانها برای بهبود فضای تربیت و یادگیری آنها و ایجاد یک محیط امن و سالم مبتنی بر فرهنگ غنی و هویت ایرانی- اسلامی برای کودکان طراحی و تدوین شده است.» شیخ الاسلام توضیح میدهد: «در این طرح، نظارت در رده اول از جنس آموزش و مربیگری است؛ یعنی با ایجاد فضای تبیینگری و آموزش مقررات، ضوابط و قوانین، ابتدا به آگاهسازی و ارتقای دانش افراد و نیروی انسانی شاغل در کودکستان پرداخته میشود. پس از آن با ایجاد چهارچوب خودارزیابی، نیروی انسانی میتواند براساس یک فهرست راهنما مجدداً نسبت به بررسی و بازآموزی دانشی که به دست آورده و باید در کودکستان مدنظر قرار دهد، اقدام کند. در این طرح پس از آموزش و خودارزیابی، مرحله نظارت و پایش میدانی آغاز میشود.»
آموزش تعطیل نیست
در شرایطی که دنیای امروز بیش از هر زمان دیگری به مهارت، خلاقیت و توانایی یادگیری نیاز دارد، توجه به آموزش کودکان زیر هفت سال دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی جدی برای خانوادهها و نظام آموزشی کشور به شمار میآید. برای همین چند سالی است دستاندرکاران سیستم آموزشی کشور بر ضرورت گذراندن دوره پیش دبستانی برای همه کودکان تأکید میکنند. اینکه با توجه به اهمیت و ضرورت این دوره با توجه به شرایط کشور در جنگ تحمیلی 40 روزه اخیر وضعیت آموزش برای کودکان دوره پیشدبستانی چگونه بوده است، سؤالی است که معاون وزیر آموزش و پرورش به آن پاسخ میدهد: «قبل از آغاز جنگ تحمیلی سوم در سازمان جلسات مختلفی برای شرایط خاص کشور برگزار و پیشبینیهای لازم در مورد این شرایط انجام میشد. از همان ابتدای شروع جنگ رمضان با شعار آموزش تعطیل نیست، با کمک ادارات استانی، مربیان و مدیران کودکستانهای کشور، اقدام به ایجاد کانال مجازی در بستر شاد کردیم تا محتواهای آموزشی مربیان از سراسر کشور برای تمام کودکان ایران زمین در دسترس قرار بگیرد. کانال ملی «کودکانه» در حال حاضر نیز با نشانی
@koodakaneh فعالیت میکند. بدین ترتیب با توجه به ادامهدار شدن احتمالی این شرایط، سازمان طی جلسات متعدد با استفاده از متخصصان و کارشناسان، برنامهها و طرحهای متنوعی در نظر گرفته که به شکل گام به گام اجرایی خواهند شد.»
به گفته شیخالاسلام، حدود یک میلیون و 51 هزار و 174 کودک مشمول رده سنی پیشدبستانی دو در کشور هستند که در سالجاری قریب به 73 درصد مشمولین این رده سنی تحت پوشش دوره تربیت- یادگیری پیش دبستانی دو قرار میگیرند.
اما با توجه به شرایط جنگی در کشور و تداوم آموزش غیرحضوری، وضعیت آموزشی در پیشدبستانیها به چه شکلی خواهد بود و آیا تمهیداتی برای این موضوع اندیشیده شده است؟ در این مورد رئیس سازمان تعلیم و تربیت کودک میگوید: «با توجه به شرایط جنگ تحمیلی، اگر آموزش غیرحضوری تداوم پیدا کند، ما با دو گروه سنی در پیشدبستانی روبهرو هستیم: گروه اول 5 تا 6 سال، برای این کودکان آموزش مجازی در بسترهای مختلف ایرانی از جمله شبکه شاد استفاده خواهد شد. این گروه توانایی نسبی برای مشاهده محتوای تصویری و تعامل مجازی با مربی را دارند.» اما گروه دوم به گفته شیخالاسلام، کودکان 4 تا 5 سال هستند، او میگوید: «در این بازه سنی، مخاطب اصلی خانواده و مراقبین کودک هستند. محتوا برای والدین تولید میشود تا آنها با کودک خود کار کنند. البته این به آن معنا نیست که در گروه 6-5 سال خانواده دیده نمیشود، فقط محتوا متفاوت است. برای مناطقی که دسترسی به اینترنت ندارند هم از ظرفیت صدا و سیما استفاده خواهیم کرد.» معاون وزیر آموزش و پرورش با تأکید بر روحیه جهادی مربیان و کارشناسان حوزه کودک میگوید: «در شرایط خاص، مربیان و کارشناسانی که دارای روحیه جهادی هستند، به مناطق محروم و فاقد دسترسی به امکانات آموزشی اعزام میشوند. مثلاً در یک روستای بدون اینترنت، مربی با هماهنگی دهیاری، در مسجد یا خانه بهداشت، ایستگاه آموزشی سیار برپا میکند و با رعایت مسائل امنیتی در گروههای بسیار کوچک 3-2 نفره، آموزشهای حضوری محدود و ایمن انجام میدهد. این روش را در 40 روز جنگ تحمیلی اخیر در برخی مناطق با موفقیت آزمایش کردهایم.»
برش
تسهیل شرایط صدور مجوز کودکستان در دستگاههای اجرایی
براساس قانون جوانی جمعیت، بسیاری از دستگاهها و سازمانهای دولتی مکلف به ایجاد مهدهای کودک در ادارات شدهاند، با این اوصاف سازمان تعلیم و تربیت کودک در این مورد چه وظیفهای دارد؟
رئیس سازمان تعلیم و تربیت کودک میگوید: «مجوزهایی که از طرف سازمان صادر میشود به دو دسته حقیقی و حقوقی تقسیم میشود. مجوزهای حقوقی به آن دسته از سازمانها، نهادها و دستگاههایی مربوط میشود که متقاضی راهاندازی کودکستان در محل سازمانی خود هستند که سازمان با تسهیل شرایط صدور مجوز و دریافت آن از سوی سازمانها و نهادها به این روند سرعت بخشیده است. بنابراین همه دستگاهها و سازمانهای متقاضی میتوانند به سرعت برای دریافت مجوز و شروع فعالیت در این زمینه اقدام کنند.»
