تکمیل کریدور ترانزیتی شرق به غرب سرعت گرفت
بخشی از مسیر آزادراهی شرق به غرب کشور روز گذشته با حضور فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، به بهرهبرداری رسید؛ افتتاحی که اگرچه در ظاهر به ۳۶ کیلومتر از آزادراه حرم تا حرم در محدوده آرادان تا عبدلآباد مربوط میشود، اما در مقیاسی بزرگتر، بخشی از روند تکمیل یکی از مهمترین کریدورهای راهبردی کشور به شمار میرود؛ کریدوری که از سرخس در شمالشرق آغاز میشود و پس از عبور از چند استان، به مهران در غرب کشور میرسد و قرار است نقش پررنگتری در حملونقل، ترانزیت، تجارت و پایداری لجستیکی ایران ایفا کند.آزادراه حرم تا حرم در مسیر گرمسار - سمنان به طول ۱۱۴ کیلومتر در قالب سه قطعه تعریف شده است. ۳۶ کیلومتر افتتاحشده، بخشی از قطعه دوم این مسیر محسوب میشود؛ قطعهای که در امتداد برنامه توسعه کریدورهای ترانزیتی و با هدف کاهش زمان سفر، افزایش ایمنی، رفع گلوگاههای پرتردد و تسهیل جابهجایی مسافر و کالا به بهرهبرداری رسیده است. از همین منظر، این پروژه بیش از آنکه یک طرح محلی یا صرفاً استانی باشد، بخشی از شبکه بزرگتری است که برای پیوند دادن شرق وغرب کشور و تقویت موقعیت ترانزیتی ایران طراحی شده است.
قطعهای از یک مسیر
۱۷۳۳ کیلومتری
آزادراه شرق به غرب کشور با طول 1733 کیلومتر، یکی از محورهای راهبردی ایران در حوزه ترانزیت، تجارت و ارتباطات داخلی است. این آزادراه از مرز سرخس در شمالشرق آغاز میشود و پس از عبور از استانهای خراسان رضوی، سمنان، قم، مرکزی و همدان، به مرز مهران در استان ایلام میرسد؛ مسیری که هم در تجارت و حمل بار اهمیت دارد و هم در جابهجایی زائران، بهویژه در ایام اربعین، یکی از محورهای تعیینکننده به شمار میرود.
از مجموع طول این کریدور، تاکنون ۳۸۶ کیلومتر اجرا شده، ۲۹۵ کیلومتر در دست اجراست و 1052 کیلومتر دیگر نیز در مرحله شروع، مطالعه یا واگذاری قرار دارد. این اعداد از یکسو نشان میدهد پروژه هنوز تا تکمیل فاصله دارد، اما از سوی دیگر، بیانگر آن است که مسیر توسعه این کریدور متوقف نشده و دولت آن را در چهارچوب یک برنامه پیوسته دنبال میکند. به همین دلیل، افتتاح قطعاتی از این دست را باید در نسبت با طرحی بزرگتر دید؛ طرحی که قرار است در نهایت، شبکهای پیوسته برای جابهجایی بار و مسافر در یکی از مهمترین محورهای کشور ایجاد کند.
این آزادراه از جمله پروژههای زیربنایی مهم کشور است که در توسعه حملونقل، ترانزیت، تجارت و ارتباطات منطقهای نقش دارد. اتصال استانهای واقع در این محور به یک مسیر پرظرفیت و استاندارد، میتواند زمان دسترسی را کاهش دهد، هزینه حملونقل را پایین بیاورد و زمینه را برای رونق بیشتر مبادلات میان مناطق مختلف کشور فراهم کند. از سوی دیگر، پیوند دادن دو مرز مهم کشور در شرق و غرب، در تقویت جایگاه ایران در مبادلات منطقهای و بینالمللی نیز مؤثر خواهد بود.
صرفهجویی سوخت، کاهش زمان سفر، افزایش ایمنی
برآوردها نشان میدهد با تکمیل آزادراه حرم تا حرم، سالانه ۶۵ میلیون لیتر بنزین و ۱۶۹ میلیون لیتر گازوئیل صرفهجویی میشود. در شرایطی که کاهش هزینههای حملونقل و مدیریت مصرف انرژی برای اقتصاد کشور اهمیت بالایی دارد، این میزان صرفهجویی تنها یک عدد فنی نیست، بلکه میتواند در کاهش بار مالی و ارتقای بهرهوری شبکه حملونقل نیز اثرگذار باشد.
افزون بر این، با افزایش نسبی سرعت، اصلاح هندسه مسیرها و حذف قوسهای خطرناک، زمان سفر در این مسیر ۴۵۹ دقیقه کاهش مییابد. این کاهش زمان، علاوه بر آنکه برای ناوگان باری و مسافری اهمیت اقتصادی دارد، در روانسازی جریان ترافیک و افزایش کیفیت سفر نیز مؤثر است. در کنار آن، برآورد شده که با بهبود ایمنی مسیر و کاهش نقاط حادثهخیز، تلفات جادهای شامل فوت و جراحت تا حدود ۲۴۰ نفر کاهش یابد؛ مزیتی که اهمیت اجتماعی و انسانی این پروژه را نیز برجسته میکند. مزایای این آزادراه البته به همین موارد محدود نمیشود. افزایش ظرفیت ترانزیت بینالمللی میان آسیای میانه و عراق، ارتقای درآمدهای ارزی، تسهیل تردد زائران و مسافران بهویژه در ایام پیادهروی اربعین در مرز مهران، کاهش استهلاک ناوگان تجاری، افزایش عمر آسفالت و بهبود استاندارد جادهها، رفع گلوگاههای پرتردد در استانهای سمنان و قم و تقویت موقعیت ژئوپلتیکی ایران به عنوان شاهراه ارتباطی شرق و غرب، از دیگر آثاری است که برای تکمیل این مسیر پیشبینی میشود.
پروژههای عمرانی در شرایط جنگ ادامه دارد
یکی از مهمترین ابعاد افتتاح این مسیر، همزمانی آن با شرایطی است که کشور درگیر فشارهای ناشی از جنگ و ضرورت حفظ پایداری در بخشهای زیرساختی است. در چنین فضایی، ادامه یافتن پروژههای راهسازی، راهداری، پلسازی و حملونقل، صرفاً یک اقدام اجرایی نیست، بلکه نشانهای از تداوم برنامهریزی زیرساختی و حفظ شتاب پروژههای ملی است.
وزیر راه و شهرسازی در آیین افتتاح طرحهای راهداری و حملونقل جادهای استان سمنان با قدردانی از تلاشهای راهداران، گفت: «راهداران با همدلی و همراهی پای کار وطن در جنگهای اخیر بودند و شماری از آنان نیز در مسیر خدمت شهید شدند. فرزانه صادق تأکید کرد: «طرحهای عمرانی، راهداری، پلسازی و راهسازی با همراهی و همدلی لازم در شرایط جنگ در دست اجراست و با قدرت ادامه دارد.»
وی درباره آزادراه حرم تا حرم نیز توضیح داد: «در این سفر ۳۶ کیلومتر از مسیر افتتاح شد و برنامهریزی برای تکمیل سایر قطعات در مرز استانهای سمنان و خراسان رضوی ادامه دارد. بخشهایی از مسیر که هنوز به پیمان سپرده نشده، با تکمیل فرآیندهای فنی و با مشارکت بخش خصوصی به اجرا خواهد رسید. این آزادراه بخشی از کریدور سرخس–مهران است که شرق به غرب کشور را میان دو مرز اصلی پیوند میدهد.»
بهسازی ۱۰ کریدور اصلی؛ برنامهای فراتر از یک افتتاح
در کنار افتتاح بخشی از آزادراه حرم تا حرم، دولت همزمان برنامه بزرگتری را نیز برای ارتقای محورهای اصلی کشور دنبال میکند. رضا اکبری، معاون وزیر راه و شهرسازی و رئیس سازمان راهداری و حملونقل جادهای، در آیین افتتاح بخشی از این آزادراه اعلام کرد: «طرح ملی بهسازی ۱۰ کریدور اصلی با سرمایهگذاری ۳۰ هزار میلیارد تومان از ابتدای اردیبهشت آغاز شده است.»
وی افزود: «یکی از مهمترین محورهای مدنظر برای بهسازی، کریدور تهران - مشهد است که ۸۰ درصد بار و مسافر کشور در این مسیر جابهجا میشود.» به گفته او، «این طرح مراکز استانها، بنادر و پایانههای مرزی را به یکدیگر متصل میکند و عملیات بهسازی آنها آغاز شده است.»
اکبری همچنین گفت: «پیشبینی میشود برای تکمیل ۱۰ کریدور، ۵۰۰ هزار میلیارد ریال اعتبار نیاز باشد و طبق برنامهریزیها این طرحها تا پایان شهریور امسال اجرا شود.» به گفته وی، «۲۳۰ تیم آسفالتریزی در کریدورها برای انجام عملیات بهسازی پای کار هستند و دستور داده شده تمام این تیمها پرچم جمهوری اسلامی ایران را بر ماشینآلات خود نصب کنند تا نمادی از کار میدانی و ملی در شرایط سخت فعلی باشد.»
این بخش از برنامههای وزارت راه و شهرسازی نشان میدهد که رویکرد دولت به حوزه حملونقل جادهای فقط محدود به تکمیل چند پروژه منفرد نیست، بلکه ارتقای کیفیت شبکه موجود نیز بهصورت همزمان در دستورکار قرار دارد. به عبارت دیگر، در کنار ساخت مسیرهای جدید، بهسازی کریدورهای پرتردد و پرمصرف نیز دنبال میشود تا شبکه حملونقل کشور از نظر ایمنی، دوام، کارآمدی و ظرفیت پاسخگویی، در سطح بالاتری قرار گیرد.
