رفعت‌السادات موسوی، نگارگر:

خوشنویسی با نگارگری چشم‌نوازتر می‌شود

نگارگری به دیده شدن خوشنویسی بیشتر کمک می‌کند و بیننده را ترغیب می‌کند تا با علاقه بیشتری آثار یک نمایشگاه خوشنویسی را دنبال کند. در نمایشگاه «خط وطن» هم نگارگری‌های رفعت‌السادات موسوی چشم‌نوازی قاب‌های خوشنویسی را دوچندان کرده است. موسوی درباره رابطه خوشنویسی و نگارگری گفت: «زرنگاری همان تذهیب است و به دو شکل قابل اجراست. یک زمانی نگارگر زرنگاری را مستقلاً اجرا می‌کند و در موقعیتی دیگر زرنگاری کنار خوشنویسی قرار می‌گیرد.»
این نگارگر ادامه داد: «وقتی یک اثر خوشنویسی به دست من می‌رسد، اولین هدفم این است که بیننده پیش از هر چیز خودِ خوشنویسی را ببیند. یعنی تمام تلاشم این است که خط زیباتر و آراسته‌تر جلوه کند، نه اینکه در میان رنگ و نقش پنهان شود. هدف اصلی تزئین نیست، بلکه بیانِ ناگفته‌های خوشنویس از راه رنگ، فرم و فضاست.» به اعتقاد این نگارگر، زمانی که اثری را مستقل طراحی می‌کنم و خوشنویسی در کار نیست، طبیعتاً تمام مسئولیت زیبایی و ترکیب اثر بر عهده خودِ نگارگر است. اما در حضور خط، همین عناصر بصری باید در خدمت دیده‌شدن خوشنویسی باشند. موسوی بیان کرد: «افتخار داشتم از استادان بزرگی چون روانشاد بیوک احمری و محمدباقر آقامیری که از مفاخر هنر نگارگری ایران و جهان هستند، تعلیم بگیرم. همچنین از آموزه‌های جمال‌پور و دیگر بزرگان این رشته بسیار استفاده کرده‌ام. به باور من، هر هنرمند حاصل مجموعه‌ای از آموخته‌های اساتید و اکتشاف‌ شخصی خودش است. دیدن آثار هنری دیگران و مطالعه ادبیات و ارتباط با هنرهای گوناگون باعث می‌شود ذوق و زبان بصری هنرمند شکل بگیرد.»
این هنرمند درباره یک اثر نگارگری خوب توضیح داد: «برای نگارگر شدن فقط فن و تکنیک کافی نیست و نگارگری فقط دانستن فرم و رنگ نیست؛ طراحی نیز بسیار مهم است. هنرمند باید جست‌و‌جوگر باشد، حتی کمی شیطنت هنری داشته باشد، او باید مدام ببیند و از دیدن و آموختن خسته نشود. آنچه در جان انسان ته‌نشین می‌شود، زمانی که قلم روی کاغذ می‌نشیند خودش را نشان می‌دهد، بی‌آنکه بدانی از کجا آمده است.» او درباره جایگاه زنان در نگارگری گفت: «در مورد حضور بانوان باید بگویم که در هنر نگارگری نقش زنان بسیار پررنگ و تأثیرگذار است. آثارشان خیال‌انگیزتر و لطیف‌تر است. نگارگران مرد هم بسیار ظریف و فاخر کار می‌کنند، آنچه مهم است ذهن خلاق و دست نرم است نه جنسیت.» 
موسوی درباره وضعیت هنر نگارگری هم اظهار کرد: «در زمینه آموزش، خوشبختانه شاگردان خلاق و علاقه‌مند کم نیستند، هنوز جوانانی داریم که زیبایی را می‌بینند و ذوق و استعداد بالایی دارند اما متأسفانه هیچ گونه حمایتی از آنها نمی‌شود. من تا جایی که بتوانم تلاش می‌کنم اولین سفارش را برای شاگردانم بگیرم و آنها را به مسیر کار هدایت کنم، اما واقعیت این است که اگر حمایت و خرید آثار در سطح ادارات و شرکت‌ها جدی گرفته شود همان‌طور که در قانون هم آمده، هیچ هنرمندی از کار دلزده نمی‌شود. هنر بخشی از هویت یک ملت است و باید برای حفظ آن چاره‌ای اندیشید.»
او درباره احساسش نسبت به آثاری که در نمایشگاه «خط وطن» دارد، گفت: «با وجود همه دشواری‌ها، وقتی به بعضی آثار نگاه می‌کنم با خودم می‌گویم خوب کار کردی. یک آفرین کوچک به خود که نتیجه این همه سال تجربه، عشق و هنر ایران است.»
موسوی در پاسخ به این پرسش که وقتی برای نگارگری سفارش می‌گیرم، هنرمندِ مقابل چقدر برایم اهمیت دارد، اذعان کرد: «هنرمندی که اثری را خلق می‌کند و زندگیش از راه هنر می‌گذرد، بالطبع تعدادی اثر می‌آفریند و در نمایشگاهی در معرض نمایش قرار می‌دهد تا این آثار به خانه مردم راه پیدا کند. وقتی تابلویی توسط یک خریدار انتخاب می‌شود همزمان با شادی‌ای که در دل آدم ایجاد می‌شود که کارم دیده شده به همان اندازه غلیان احساسی غلیظ نیز که ‌«ای وای تکه‌ای از وجودم رفت» در درون هنرمند می‌جوشد. این احساس دوگانه‌ای است و در واقع حس غم و شادی را با هم داریم. برای من خیلی مهم است که این تابلو قرار است کجا برود در منزل و دفتر چه کسی؟ چون تکه‌ای از وجودم را قرار است بسپارم به یک نفر دیگر، تکه‌ای که بخشی از زندگی و کار من است.  موسوی تصریح کرد: «بخش دیگر سفارش‌هایی است که وجود دارد، طبیعتاً هر هنرمند زرنگاری می‌خواهد با خط خوب کار کند، خط آراسته البته از آن مهم‌تر بیان وکلام شیوا شعری زیبا و مفهوم عمیق و فوق‌العاده که هر دو خیلی اهمیت دارد.  در کنار اینها، شخصیت فرد سفارش‌دهنده نیز بسیار مهم است. البته نمی‌توانم بگویم، اگر هر کدام از اینها کم‌رنگ‌تر باشد کلاً سفارش را رد می‌کنم. وقتی سه عنصر در کنار هم قرار می‌گیرد انجام سفارش برایم دلچسب‌تر می‌شود. همچنین وقتی با هنرمند خوشنویسی که اعتماد و سلیقه متقابل بین ما هست و آزاد‌تر هستم روی اثرشان کار کنم، طبیعتاً کار برای من و ایشان دلچسب‌تر است و وقتی فضاسازی کار به خودم سپرده شود که رنگ، طرح و کار و فرمی را برای کارشان انجام دهم قاعدتاً برای من شیرین‌تر می‌شود که سریع‌تر سراغش بروم و ذوق و طبع هنری‌ام را یک‌بار دیگر آزمایش کنم.»
صفحات
آرشیو تاریخی
شماره نه هزار و چهارده
 - شماره نه هزار و چهارده - ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵