با رهاسازی زودهنگام آب سد سفیدرود، ۱۰ روز پیش از تقویم زراعی و در پی بهبود محسوس ذخایر آبی ناشی از افزایش بارندگی در حوضه‌های آبریز کشور، فصل جدید کشت برنج در گیلان با هماهنگی میان استانداری، شرکت آب منطقه‌ای و سازمان جهاد کشاورزی آغاز شد. اقدامی که به گفته مسئولان، نقش تعیین‌کننده‌ای در تنظیم تقویم کشت، کاهش تنش آبی و تقویت پایداری تولید در مهم‌ترین قطب برنج‌کاری کشور دارد.
این تصمیم در شرایطی اجرایی شده که کشاورزی گیلان به‌عنوان یکی از پایه‌های اصلی اقتصاد محلی، وابستگی مستقیم به مدیریت دقیق منابع آب سد سفیدرود دارد و هرگونه تغییر در زمان‌بندی رهاسازی آب می‌تواند به‌طور مستقیم بر عملکرد تولید برنج اثرگذار باشد. آن طور که آمار‌ها نشان می‌‌دهد، در روزهای آغازین سال زراعی جدید، وضعیت منابع آبی سد سفیدرود نسبت به دوره‌های پیشین روندی صعودی را تجربه کرده و ذخایر آن به حدود ۹۸۵ میلیون مترمکعب رسیده است. این افزایش در مقایسه با سال گذشته قابل توجه ارزیابی می‌شود و به گفته مدیران حوزه آب، بخشی از کاهش ناشی از دوره کم‌بارشی گذشته را جبران کرده است. با این حال، مسئولان تأکید دارند که مدیریت منابع آبی همچنان با رویکرد مرحله‌ای و کنترل‌شده ادامه خواهد داشت تا از هرگونه نوسان در تأمین آب شالیزارها جلوگیری شود.
در نهایت، آغاز زودهنگام رهاسازی آب سد سفیدرود را می‌توان نقطه عطفی در مدیریت منابع آب گیلان دانست؛ اقدامی که در آن همزمانی سیاست‌گذاری استانی، برنامه‌ریزی اجرایی و مشارکت کشاورزان، نقش کلیدی در موفقیت فصل زراعی ایفا می‌کند.
 
حمایت از کشاورزان و تقویت تولید
 «هادی حق‌شناس»، استاندار گیلان با اشاره به اهمیت این تصمیم، رهاسازی زودهنگام آب سد سفیدرود را اقدامی در جهت حمایت از کشاورزان و تسریع در آغاز عملیات کشت عنوان کرد و اظهار کرد: «این رهاسازی حدود ۱۰ روز زودتر از زمان معمول انجام شده و در نتیجه آن، روند آماده‌سازی شالیزارها با سرعت بیشتری در حال انجام است.»
وی با تأکید بر اینکه توزیع آب به‌صورت پیوسته تا پایان اردیبهشت ادامه خواهد داشت، افزود: افزایش حدود ۲۰۰ میلیون مترمکعبی ذخایر سد نسبت به سال گذشته، نشان‌دهنده بهبود نسبی شرایط آبی استان است از این توزیع آب پس از اردیبهشت نیز بر اساس نیاز واقعی شالیزارها و به شکل نوبت‌بندی انجام می‌شود تا عدالت در بهره‌برداری از منابع آبی برقرار شود.
حق‌شناس با بیان اینکه میزان بارندگی در کشور نسبت به سال آبی گذشته بیش از ۷۰ درصد افزایش داشته، افزود: هرچند استان گیلان نسبت به سال گذشته با کاهش حدود ۲۰ درصدی بارش مواجه بوده، اما به دلیل وضعیت مناسب بارش در حوضه‌های بالادست، از جمله استان‌هایی مانند کردستان، منابع آبی ورودی به سد سفیدرود وضعیت مطلوبی پیدا کرده است.
استاندار گیلان با اشاره به وضعیت مخزن سد سفیدرود اظهار کرد: حدود 2 ماه پیش ذخیره سد نسبت به سال قبل ۲۰ درصد کاهش داشت، اما این کمبود جبران شده و اکنون نه تنها کسری برطرف شده، بلکه حدود ۲۰۰ میلیون مترمکعب افزایش ذخیره نسبت به سال گذشته ثبت شده است.
حق‌شناس همچنین با اشاره به عملکرد سال گذشته افزود: در سال زراعی گذشته با وجود محدودیت‌های آبی، حدود ۹۸ درصد کشاورزان استان موفق به دریافت آب شدند و تنها بخش بسیار محدودی با مشکل مواجه شدند اما امسال با توجه به وضعیت بهتر ذخایر سد، شرایط مطلوب‌تری برای کشاورزان گیلان خواهیم داشت.
 
مدیریت مرحله‌ای آبگذاری
در شبکه سفیدرود
«وحید خرمی»، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای گیلان نیز با اشاره به آخرین وضعیت سد سفیدرود اظهار کرد: بر اساس آمارهای موجود، در حال حاضر حدود ۹۸۵ میلیون مترمکعب آب در سد سفیدرود ذخیره شده است. این میزان نسبت به مدت مشابه سال گذشته وضعیت بهتری دارد و نشان‌دهنده بهبود شرایط منابع آبی در حوضه آبریز سد است.
وی افزود: با توجه به شرایط مناسب بارندگی در سال آبی جاری، ذخایر سد نسبت به ماه‌های گذشته افزایش یافته و بخشی از عقب‌ماندگی ایجادشده در دوره کم‌بارشی جبران شده است. به همین دلیل، شرایط برای آغاز سال زراعی جدید در استان گیلان مطلوب‌تر از سال گذشته ارزیابی می‌شود.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای گیلان با اشاره به زمان‌بندی رهاسازی آب گفت: بر اساس تصمیمات اتخاذشده در شورای حفاظت از منابع آب استان و با دستور استاندار گیلان، رهاسازی آب امسال نسبت به سال گذشته زودتر انجام می‌شود تا نیاز شالیزارهای استان به موقع تأمین شود.
خرمی ادامه داد: برنامه‌ریزی دقیق برای آبگذاری کانال‌های آبیاری نیز انجام شده و بر اساس تقویم زراعی تدوین‌شده توسط شرکت آب منطقه‌ای و سازمان جهاد کشاورزی، توزیع آب به‌صورت مرحله‌ای و منظم انجام خواهد شد. در مرحله نخست، آبگذاری به صورت پیوسته برای مدت مشخص انجام می‌شود و پس از آن، نوبت‌بندی آب به شکل دوره‌ای ادامه خواهد یافت تا پوشش کامل برای اراضی شالیزاری استان فراهم شود.
وی با تأکید بر اهمیت مدیریت مصرف آب در فصل زراعی گفت: از کشاورزان انتظار می‌رود با توجه به برنامه زمان‌بندی اعلام‌شده، عملیات زراعی خود از جمله نشاکاری و آماده‌سازی شالیزارها را مطابق تقویم رسمی انجام دهند تا از بروز مشکلات احتمالی در توزیع آب جلوگیری شود و منابع موجود به شکل عادلانه و بهینه مورد استفاده قرار گیرد.
مدیرعامل آب منطقه‌ای گیلان در پایان خاطرنشان کرد: هدف اصلی این برنامه‌ریزی‌ها، تأمین پایدار آب برای شالیزارهای استان و کاهش تنش آبی در فصل کشت برنج است و تلاش شده با هماهنگی دستگاه‌های اجرایی، شرایط مناسبی برای کشاورزان گیلان فراهم شود.
 
رهاسازی زودهنگام، کلید موفقیت کشت برنج
«صالح محمدی»، رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان با اشاره به آغاز رهاسازی آب سد سفیدرود در گفت‌وگو با «ایران» اظهار کرد: با هماهنگی‌های انجام‌شده میان شرکت آب منطقه‌ای، سازمان جهاد کشاورزی و مدیریت استان، رهاسازی آب سد سفیدرود در سال زراعی جدید زودتر از تقویم معمول کشاورزی آغاز شده تا نیاز آبی شالیزارهای استان در حساس‌ترین مقطع آماده‌سازی و آغاز کشت برنج تأمین شود.
وی افزود: این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که بخش عمده‌ای از اراضی شالیزاری استان در مرحله شخم، خزانه‌گیری و آماده‌سازی برای نشاکاری قرار دارند و تأمین به‌موقع آب نقش تعیین‌کننده‌ای در جلوگیری از تأخیر در تقویم زراعی و کاهش تنش آبی در ابتدای فصل کشت دارد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان با تأکید بر اهمیت رهاسازی زودهنگام آب گفت: آب سد سفیدرود اصلی‌ترین منبع تأمین آب شالیزارهای گیلان است و زمان‌بندی رهاسازی آن تأثیر مستقیم بر روند کشت برنج در سطح استان دارد. از این رو، آغاز زودتر آبگذاری کمک می‌کند کشاورزان بتوانند بدون وقفه و مطابق برنامه‌ریزی انجام‌شده وارد مرحله نشاکاری شوند.
محمدی ادامه داد: در شرایطی که تغییرات اقلیمی و نوسانات بارندگی می‌تواند بر منابع آبی تأثیر بگذارد، مدیریت دقیق زمان رهاسازی آب و هماهنگی کامل میان دستگاه‌های اجرایی اهمیت ویژه‌ای دارد و این اقدام به کاهش ریسک‌های ناشی از کم‌آبی در آغاز فصل زراعی کمک می‌کند.
وی با اشاره به نقش این اقدام در پایداری تولید برنج گفت: رهاسازی به‌موقع آب سد سفیدرود نه‌تنها از تأخیر در عملیات کاشت جلوگیری می‌کند، بلکه زمینه را برای افزایش بهره‌وری، بهبود عملکرد مزارع و کاهش خسارات احتمالی ناشی از کمبود آب فراهم می‌سازد.
این مقام مسئول افزود: بر اساس آمارهای ارائه‌شده، تاکنون شخم اولیه در بیش از ۱۸۰ هزار هکتار از شالیزارهای گیلان انجام شده که معادل حدود ۷۶ درصد کل اراضی است. همچنین خزانه‌گیری در حدود ۱۸۸ هزار هکتار، معادل ۷۹ درصد اراضی، به پایان رسیده و نشاکاری نیز در بخشی از مزارع آغاز شده است. انتظار می‌رود با تداوم رهاسازی آب، روند نشاکاری در روزهای آینده با شتاب بیشتری ادامه پیدا کند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی گیلان همچنین تأکید کرد: با توجه به گستردگی اراضی شالیزاری در استان، مدیریت صحیح توزیع آب پس از رهاسازی نیز از اهمیت بالایی برخوردار است و این موضوع با همکاری شرکت آب منطقه‌ای و بر اساس برنامه نوبت‌بندی و تقویم زراعی در حال اجراست.
محمدی در پایان خاطرنشان کرد: هدف اصلی این برنامه‌ریزی‌ها، حمایت از کشاورزان، تأمین پایدار آب شالیزارها و حفظ تولید برنج به‌عنوان محصول راهبردی استان است و انتظار می‌رود با این روند، سال زراعی جاری با کمترین تنش آبی و بیشترین بهره‌وری همراه باشد.