محمدمحسن فایضی
کارشناس مسائل فلسطین

حوادث 7 اکتبر و تحولات عجیب و پیچیده و پرتعداد آن موجب شد کلیدواژه «تاب‌آوری اجتماعی» به یکی از موضوعات پربحث در منطقه تبدیل شود. مخاطب خاص این کلیدواژه به طور ویژه صهیونیست‌ها، فلسطینی‌ها و ایرانی‌ها بوده‌اند.
سرعت تحولات و فرسایشی و طولانی شدن وضعیت جنگی و اضطراری در این جوامع برای مدت زمان طولانی، وضعیت روانی و اجتماعی متفاوتی را برای هر کدام رقم زده است. شاید متأثرترین جامعه را بتوان فلسطینی‌ها و نوارغزه دانست. دو سال جنگ و محاصره کامل با بیش از 70 هزار شهید و ده‌ها اتفاق نسل کشی بزرگ در یک باریکه کوچک، معنای متفاوتی از تاب‌آوری را در ادبیات سیاسی رقم زد.
تاب‌آوری فلسطینی‌ها دلایل و مؤلفه‌های زیادی دارد. برای درک ایستادگی مردم فلسطین که مهم‌ترین مؤلفه هم است و در ملت تحت محاصره نوارغزه نیز به عیان می‌توان دید، قدرت و باور به «ایمان» است. ایمانی که برآمده از تجربه تاریخی، قرن‌ها زیست با معارف اسلام و قرآن و تسلط تفکر اسلام‌گرایی بر این منطقه در دو دهه اخیر و حضور کلید واژه «جهاد» در بطن جامعه غزاوی دانست.
آیت‌الله خامنه‌ای رهبر شهید در سخنانی تأکید کرده بودند: «این مردم انصافاً صبوری به خرج دادند. فرزندش شهید می‌شود، خدا را حمد می‌کند؛ فرزندش شهید می‌شود، می‌گوید فدای فلسطین؛ نوجوان مجروح خدا را شکر می‌کند و آیات قرآن را می‌خواند. این صبوری مردم خیلی مهم است. دشمن می‌خواست این مردم را وادار کند به اینکه تسلیم بشوند... تسلیم نشدند؛ این یک نکته بسیار مهمی است.»
همین تاب‌آوری و اعتماد ملت فلسطین به مقاومت فلسطین و حماس موجب شد علی‌رغم همه تحولات و کشتارها و... در نهایت نوارغزه و مدیریت آن در اختیار فلسطینی‌ها باقی بماند و به مرور وضعیت بهبود یابد. دیروز مراسم عروسی جمعی 150 زوج فلسطینی در دیرالبلح همزمان با برگزاری انتخابات شهرداری در این شهر مرکزی نوارغزه برگزار شد که نشان دهنده پویایی این ملت و تاب‌آوری آنها بود.
اما در آن سوی این درگیری، جامعه صهیونیستی قرار دارد که حول واکنش و تاب‌آوری این جامعه جعلی برآمده از چندین کلونی و زیرجامعه از جاهای مختلف جهان، بحث و گفت‌و‌گوهای زیادی شکل گرفته است. برخی تاب‌آوری اسرائیلی‌ها را چه در اجتماع و چه در تداوم نبرد نظامی، بیش از انتظار و پیش‌بینی برآورد کرده‌اند.
نتایج منتشر شده در اسرائیل نشان می‌دهد که پیامدهای تاب‌آوری صهیونیست‌ها در زیرلایه‌های جامعه پنهان شده و شاید نتوان نوع تاب‌آوری آنان را با آنچه در غزه و ایران رقم خورده است مقایسه کرد. روزنامه هاآرتص دیروز فاش کرد جنگ پس از 7 اکتبر باعث مشکلات روانی شدید برای میلیون‌ها اسرائیلی شده است. از هر پنج اسرائیلی یک نفر دارای علائم اختلال استرس پس از سانحه است و هم چنین ۷ درصد از جمعیت اسرائیل دچار اختلال وسواس فکری عملی هستند و افزایش شدیدی در تعداد مبتلایان به افسردگی، اضطراب و اعتیاد وجود دارد.
این گزارش تأیید کننده آمار دیگری براساس گزارش سایت عبری گلوبز است که یک ماه پیش منتشر شد. براساس آن گزارش، در سال ۲۰۱۸ از هر 10 اسرائیلی، تنها یک نفر با اعتیاد دست و پنجه نرم می‌کرد. اما در طول همه‌گیری ویروس کرونا، میزان اعتیاد اسرائیلی‌ها افزایش پیدا کرد و همراه با هفت اکتبر و جنگ‌های پس از آن، این روند به سادگی متوقف نشد.
 اکنون، یک چهارم اسرائیلی‌ها از اعتیاد رنج می‌برند! این مسأله فقط مواد مخدر قوی نیست، افزایش اصلی در استفاده از حشیش، الکل و داروهای تجویزی مانند آرام‌بخش‌ها و قرص‌های خواب‌آور است که به عنوان «کمک‌های اولیه» برای اضطراب و استرس استفاده می‌شوند. این اعداد نشان می‌دهد جامعه اسرائیل تاب آوری‌اش از روی اجبار برای بقا بوده است، برخلاف فلسطینی که تاب‌آوری‌اش از روی ایمان و باور به پیروزی است یعنی و إنه لجهاد نصر أو استشهاد.