یاسمن صادق‌شیرازی
گروه خودرو

آمارها نشان می‌دهد فروش خودروهای برقی در اروپا به‌ویژه درآلمان و فرانسه، رشد قابل‌توجهی داشته است. به نظر شما این افزایش فروش تا چه حد مستقیماً ناشی از افزایش قیمت بنزین بوده و تا چه اندازه نتیجه تحولات بلندمدت بازار خودروهای برقی است؟
ما افزایش فروش خودروهای برقی را در اروپا تجربه کردیم. آن طور که گزارش‌ها نشان می‌دهد، فروش خودروهای تمام‌برقی در بازارهای اصلی اروپا طی سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ نزدیک به یک‌سوم افزایش یافته و همین موضوع توجه بسیاری از ناظران صنعت خودرو را جلب کرده است. به نظر من، بخشی از این رشد بدون شک به جهش قیمت بنزین مربوط می‌شود. جهشی که هزینه‌های سوخت را برای رانندگان به‌طور محسوسی بالا برد و آنها را به جست‌وجوی گزینه‌ای اقتصادی‌تر و پایدارتر سوق داد. با این حال، این رشد را نمی‌توان صرفاً نتیجه یک واکنش کوتاه‌مدت دانست. به‌عنوان فردی که در حوزه خدمات خودروهای برقی فعالیت می‌کند، معتقدم افزایش تقاضا حاصل تلاقی دو روند همزمان است: نخست، شوک کوتاه‌مدت ناشی از بالا رفتن قیمت سوخت‌های فسیلی و دوم، ادامه‌ یک تحول عمیق و بلندمدت در بازار اروپا که طی سال‌های اخیر با توسعه زیرساخت، پیشرفت فناوری، مشوق‌های دولتی و افزایش اعتماد مصرف‌کنندگان تثبیت شده است. بنابراین، افزایش قیمت بنزین قطعاً نقش محرک و تسریع‌کننده داشته، اما واقعیت این است که بازار خودروهای برقی پیش‌تر به سطحی از بلوغ رسیده بود. به‌گونه‌ای که ما در تجربه کاری خود دیده‌ایم وقتی زیرساخت، آگاهی و صرفه اقتصادی به یک نقطه تعادل می‌رسند، یک عامل بیرونی مانند قیمت سوخت می‌تواند جهش تقاضا را فعال کند، نه اینکه آن را از صفر ایجاد کند.

با افزایش قیمت بنزین، بسیاری از مصرف‌کنندگان به سمت خودروهای برقی روی آورده‌اند. آیا می‌توان گفت وابستگی به نفت همچنان یکی از محرک‌های اصلی در تصمیم خریداران برای انتخاب نوع خودرو است؟
کشورهای اروپایی اعلام کرده‌اند که جهش فروش خودروهای برقی در ماه مارس یکی از مهم‌ترین دستاوردهای اخیر اروپا در حوزه امنیت انرژی به شمار می‌رود. آن هم در شرایطی که وابستگی به نفت به یک آسیب‌پذیری واقعی تبدیل شده است. بر اساس این آمار، ثبت بیش از نیم‌میلیون خودروی برقی در سه‌ماهه نخست سال به کاهش مصرف نفت در اروپا به میزان حدود دو میلیون بشکه در سال منجر شده است. با این حال، به نظر می‌رسد وابستگی به نفت همچنان یک متغیر اثرگذار در ذهن مصرف‌کنندگان باقی مانده، اما دیگر تنها عامل تعیین‌کننده نیست. در تعامل با کاربران و بررسی رفتار آنها به‌وضوح دیده می‌شود که نگاه به هزینه کل مالکیت به‌تدریج در حال جایگزین شدن با توجه صرف به قیمت سوخت است. در چنین شرایطی، افزایش قیمت بنزین بیشتر از آنکه تنها یک عامل مستقیم باشد، به نوعی آگاهی عمومی درباره ماهیت ناپایدار و وابسته به شرایط سیاسی سوخت‌های فسیلی را تقویت کرده است. موضوعی که باعث شده خودروهای برقی برای بسیاری از مصرف‌کنندگان به گزینه‌ای منطقی‌تر و قابل‌اتکاتر تبدیل شوند.

این موضوع تا چه حد می‌تواند سیاست‌گذاران انرژی اروپا را به سمت تسریع روند برقی‌سازی ناوگان خودروها سوق دهد؟
کاهش مصرف نفت در مقیاس چند میلیون بشکه، برای سیاست‌گذاران یک سیگنال بسیار مهم و قابل‌توجه است. به اعتقاد من به عنوان کسی که در این صنعت فعالیت می‌کنیم، چنین آماری نشان می‌دهند که برقی‌سازی حمل‌ونقل فقط یک هدف زیست‌محیطی نیست، بلکه ابزاری واقعی برای مدیریت ریسک در حوزه انرژی محسوب می‌شود. برهمین اساس وقتی نتایج این‌چنینی به‌صورت کمی و قابل‌اندازه‌گیری ثبت می‌شود، معمولاً دولت‌ها با اطمینان و سرعت بیشتری به سمت توسعه زیرساخت‌های شارژ، ارائه مشوق‌های مالی و حتی اعمال محدودیت‌هایی برای خودروهای درون‌سوز حرکت می‌کنند. به بیان ساده، هر زمان اثرگذاری یک سیاست روشن و قابل‌محاسبه شود، روند تصمیم‌گیری نیز شتاب می‌گیرد و این همان چیزی است که اکنون در زمینه برقی‌سازی ناوگان خودروها دیده می‌شود.

در بحران‌های مشابه گذشته، معمولاً پس از کاهش قیمت بنزین، بخشی از مصرف‌کنندگان دوباره به خودروهای بنزینی بازگشته‌اند. آیا افزایش اخیر فروش خودروهای برقی می‌تواند روندی پایدار باشد یا بیشتر یک واکنش موقتی به افزایش قیمت سوخت است؟
تفاوت شرایط امروز با بحران‌های گذشته در این است که خودروهای برقی دیگر یک گزینه جایگزین محدود محسوب نمی‌شوند، بلکه به تدریج به یکی از انتخاب‌های اصلی مصرف‌کنندگان تبدیل شده‌اند. در تجربه بازار می‌بینیم کاربرانی که وارد اکوسیستم خودروهای برقی می‌شوند، به‌دلیل مزایایی مانند هزینه نگهداری پایین‌تر، کیفیت متفاوت رانندگی و دسترسی به خدمات دیجیتال، معمولاً تمایلی به بازگشت به خودروهای بنزینی ندارند. به همین دلیل، حتی اگر قیمت سوخت کاهش پیدا کند، احتمال بازگشت گسترده به خودروهای درون‌سوز پایین است و می‌توان گفت رشد اخیر بیشتر جنبه ساختاری دارد تا واکنشی و موقتی.

همان طور که اشاره کردید افزایش قیمت بنزین برای بسیاری از شهروندان اروپایی تنها یک فشار مالی نیست، بلکه هشداری درباره وابستگی انرژی نیز محسوب می‌شود. آیا می‌توان گفت خودروهای برقی دیگر صرفاً یک کالای فناورانه نیستند و به نوعی نماد امنیت شخصی و اقتصادی تبدیل شده‌اند؟
برداشت من این است که خودروهای برقی به‌تدریج در حال تبدیل شدن به نماد امنیت انرژی در سطح فردی هستند. کاربر امروز دیگر صرفاً به‌دنبال یک وسیله نقلیه نیست. او به‌دنبال کنترل بیشتر بر هزینه‌هایش و کاهش وابستگی به متغیرهایی است که خارج از اختیار او قرار دارند. در بسیاری از بازارهای اروپایی حتی مشاهده می‌کنیم که خودروهای برقی همراه با سیستم‌های انرژی تجدیدپذیر خانگی مورد استفاده قرار می‌گیرند. ترکیبی که نشان می‌دهد خودرو برقی از یک محصول صرفاً فناورانه عبور کرده و به بخشی از یک سبک زندگی پایدار، مستقل و کم‌ریسک تبدیل شده است.

و در نهایت، با توجه به این تحولات، به نظر شما این اتفاق چه تأثیری بر آینده بازار و توسعه خودروهای برقی خواهد داشت؟
با توجه به روندهای اخیر، آینده بازار خودروهای برقی را باید مسیری رو‌به‌ رشد اما به‌مراتب رقابتی‌تر دانست. از یک‌سو، افزایش تقاضا فرصت‌های بسیار بزرگی ایجاد می‌کند و از سوی دیگر، ورود بازیگران جدید، سرعت بالای نوآوری و بالا رفتن انتظارات مصرف‌کنندگان باعث می‌شود این بازار پیچیده‌تر و چالش‌برانگیزتر شود. به‌عنوان کسی که در این حوزه فعالیت می‌کند، معتقدم مزیت رقابتی آینده فقط در تولید خودرو خلاصه نخواهد شد، بلکه در اکوسیستم خدمات تعریف می‌شود؛ از توسعه زیرساخت‌های شارژ گرفته تا پلتفرم‌های هوشمند مدیریت انرژی و بهبود تجربه کاربری. به همین دلیل، آنچه امروز در اروپا مشاهده می‌کنیم صرفاً رشد فروش نیست، بلکه نشانه‌ای از شکل‌گیری یک زیست‌بوم جدید در حمل‌ونقل است. زیست‌بومی که به احتمال زیاد به‌تدریج به دیگر بازارهای جهان نیز گسترش خواهد
 یافت.