سید عباس عراقچی از شامگاه جمعه سفر دورهای خود را به سه مقصد کلیدی اسلامآباد، مسقط و مسکو آغاز کرد
ایران به دنبال بازتنظیم معادلات منطقه ای
در شرایطی که فضای منطقهای همچنان تحت تأثیر تنشها میان تهران و واشنگتن قرار دارد. «سیدعباس عراقچی» وزیر امور خارجه ایران از شامگاه جمعه چهارم اردیبهشتماه، سفر دورهای خود را به سه مقصد کلیدی شامل اسلامآباد، مسقط و مسکو آغازکرد؛ سفری که در چهارچوب تلاشی برای بازتنظیم معادلات منطقهای، مدیریت بحران جاری و ارزیابی امکان تداوم مسیر دیپلماسی در سایه تحولات پرشتاب اخیر قابل تفسیر است.
این سفر در حالی کلید میخورد که روند مذاکرات غیرمستقیم ایران و ایالات متحده، پس از دور اول گفتوگوها در اسلامآباد، به نتیجه ملموسی نینجامید.
در امتداد همین فضای پرابهام و در حالی که نشانههای بیاعتمادی متقابل همچنان بر روند تعاملات سایه انداخته است، تحرکات دیپلماتیک در سطوح مختلف ادامه یافته است.
عراقچی صبح دیروز جمعه پیش از سفر به اسلام آباد، طی تماسهای تلفنی جداگانه با «محمد اسحاقدار» معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه پاکستان و همچنین «عاصم منیر» فرمانده ارتش این کشور درباره آخرین تحولات منطقهای و موضوعات مرتبط با آتشبس به گفتوگو پرداخت که در آن، با قدردانی از نقش میانجیگرانه اسلامآباد، بر این نکته تأکید کرد که اقدامات تحریکآمیز ایالات متحده از جمله تهدید و تعرض به کشتیهای تجاری ایرانی و نیز اتخاذ مواضع متناقض و لفاظیهای تهدیدآمیز بهعنوان موانعی جدی در برابر تداوم روند دیپلماتیک عمل میکنند و همین امر ضرورت بازنگری در نحوه ادامه مسیر را برای تهران اجتنابناپذیر ساخته است.
اسلامآباد پیشتر در روزهای ۲۲ و ۲۳ فروردینماه میزبان دور اول مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا با میانجیگری پاکستان بود که با حضور هیأتهایی به ریاست محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی از سوی ایران و «جیدی ونس»، معاون رئیسجمهوری آمریکا به مدت ۲۱ ساعت به طول انجامید اما در نهایت به دلیل زیادهخواهیهای واشنگتن بدون دستیابی به توافق خاتمه یافت.
پس از این، تحرکات دیپلماتیک وارد فاز جدیدی شد، بهگونهای که در ۲۶ فروردینماه، «عاصم منیر» در سفری به تهران با مقامات عالیرتبه ایرانی از جمله عراقچی دیدار و بنا بر اعلام دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی، پیشنهاداتی از سوی طرف آمریکایی را منتقل کرد که بررسی آنها در دستور کار قرار گرفت؛ فرآیندی که به گفته «اسماعیل بقایی» سخنگوی وزارت امور خارجه همچنان ادامه دارد و نشان میدهد مسیر دیپلماسی هرچند دشوار و پرهزینه، به طور کامل مسدود نشده است.
تأکید وزارت خارجه بر همراستایی ارکان مختلف نظام
همزمان با تشدید تنشهای میدانی، جنگ روانی نیز بهعنوان یکی از گزارههای تعیینکننده تقابل واشنگتن با تهران فعال شده است. چنانکه دولت ایالات متحده تلاش دارد با برجستهسازی ادعای وجود شکاف در ساختار تصمیمگیری جمهوری اسلامی ایران اینگونه القا کند که میان سطوح مختلف تصمیم گیران درباره نحوه مواجهه با مذاکرات و تداوم یا توقف آن اختلافنظرهای جدی وجود دارد؛ ادعایی که پس از اظهارات «ترامپ» درباره وجود درگیری میان جریانهای موسوم به تندرو و میانهرو در ایران با واکنش سریع و هماهنگ مقامات ارشد سیاسی و دیپلماتیک تهران مواجه شد و در عمل به صحنهای برای نمایش انسجام درونی ساختار قدرت تبدیل شد.
در امتداد این پاسخ هماهنگ، مقامات عالیرتبه کشور با تأکید بر وجود یک مرجعیت واحد در عرصه تصمیم گیری، تصویر ارائه شده از سوی واشنگتن را بیاعتبار کردند و نشان دادند که در شرایط فعلی، پیوند میان میدان و دیپلماسی بهعنوان دو بازوی مکمل در مدیریت بحران بیش از گذشته تقویت شده است؛ چنان که عراقچی با اشاره به شکست حملات تروریستی رژیم اسرائیل تصریح کرد که این ناکامی را میتوان در نحوه عملکرد نهادهای حاکمیتی ایران مشاهده کرد که با وجود فشارهای بیرونی، همچنان با انسجام، هدفمندی و انضباط به مسیر خود ادامه میدهند و همین امر، نشاندهنده همراستایی کامل ارکان مختلف نظام در مواجهه با تهدیدات است.
در تکمیل این تصویر، دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی نیز با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، با بازنشر مواضع سران قوا به صراحت بر فقدان هرگونه دوگانهسازی سیاسی در داخل کشور تأکید کرد و اعلام داشت که در ایران، تقسیم بندیهایی از جنس تندرو و
میانه رو موضوعیتی ندارد و همه اجزای حاکمیت و جامعه در قالب هویتی واحد و با تبعیت از رهبری در مسیر مقابله با تهدیدات خارجی حرکت میکنند؛ پیامی که با بازنشر از سوی رؤسای قوای سهگانه و نماینده رهبری در شورای عالی دفاع به سطحی از اجماع نمادین ارتقا یافت و در عمل بهعنوان پاسخی منسجم به تلاشهای بیرونی برای القای شکاف داخلی تعبیر شد.
بــــرش
واکنش سخنگوی وزارت خارجه به بیانیه ادعایی اتحادیه عرب:
در رویکردتان بازنگری کنید
همزمان با تنشهای جاری نظامی ایران و آمریکا بیانیه اخیر نشست وزرای خارجه اتحادیه عرب، واکنش تند تهران را در پی داشته است. وزرای خارجه کشورهای عربی در پایان نشست اضطراری اتحادیه عرب، با اعلام همبستگی کامل با ریاض و منامه، مداخلات ادعایی ایران در امور داخلی کشورهای منطقه را محکوم کردند.
در واکنش به این ادعاها «اسماعیل بقایی» سخنگوی وزارت امور خارجه ایران با رد کامل مفاد بیانیه صادرشده و با غیرقابل قبول خواندن محتوای آن از کشورهای منطقه خواست با درک مسئولیتهای حقوقی و سیاسی خود از اتخاذ مواضع تنشزا که میتواند به تشدید بیثباتی منجر شود، پرهیز کرده و در عوض مسیر تعامل سازنده مبتنی بر احترام متقابل را در پیش گیرند.
بقایی در ادامه این موضعگیری با انتقاد از اثرپذیری اتحادیه عرب از دیدگاههای یکسویه و غیرسازنده برخی اعضا، این نهاد منطقهای را به بازنگری در رویکردهای خود فراخواند و تأکید کرد که اتخاذ چنین مواضعی میتواند به تعمیق بحرانها و افزایش سطح تقابل در منطقه منجر شود؛ بویژه آنکه در بیانیه صادرشده، حملات ایران به پایگاهها و تأسیسات آمریکا در کشورهای حاشیه خلیج فارس، اردن و عراق و نیز اقدامات تهران در تنگه هرمز محکوم شده است.
در کنار این مناقشه دیپلماتیک، موضوع دیگری که بهطور همزمان در کانون توجه قرار گرفته، واکنش شدید ایران به ادعاهای برخی مقامهای آمریکایی درباره ترور است؛ بهگونهای که سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به تکرار این اظهارات از سوی مقامهای واشنگتن، آن را نشانهای از انحراف جدی در رویکردهای اعلامی این کشور دانست و در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس تصریح کرد که انتشار و بازنشر چنین دیدگاههایی از سوی رئیسجمهوری آمریکا که در آن توصیه به ترور مخالفان توافق مطرح شده، بیانگر سقوط اخلاقی در سطح سیاستگذاری رسمی است.

