محمد کریمینیا هنرمند دیجیتالآرت در گفتوگو با «ایران»:
نمایشگاههای هنری، شکلی از مقاومت است
محمد کریمینیا دانشآموخته رشته گرافیک و معماری، سالهاست به اجرای پروژههای بینارشتهای هنری مشغول است و برگزاری اولین نمایشگاه دیجیتالآرت و انیمیشنآرت در خانه هنرمندان را در کارنامه کاری دارد. کریمینیا در گفتوگو با «ایران» درباره نمایشگاهش به سؤالات اینطور پاسخ داد.
سعیده احسانیراد
گروه فرهنگی
چطور تصمیم گرفتید در این شرایط نمایشگاه برپا کنید؟
در این شرایط هر کنشی معنای مقاومت میدهد و هر مقاومتی معنای زنده بودن. در زبان فارسی «وجود داشتن» یا «ابراز وجود کردن» کنشهایی هستند مبتنی بر شجاعت. این گره خوردن «وجود» و «شجاعت انجام یا بروز یک چیز» معنای عجیبی به این کلمه میدهد. به یک معنا، «وجود» دیگر معنای صرف «حضور» و «بودن» نمیدهد و به معنای «شجاعت داشتن» و «شجاعت بیان این حضور» است. اثر هنری همیشه به این بیان مضاعف اشاره دارد؛ اینکه «هست» و حضور و هستیاش مبتنی بر نوعی خطر کردن است. شاید محتوایی که سعی در بیان آن دارد، این مخاطره را در خودش دارد؛ مسأله همین مضاعف شدن «بودن» در «وجود» است. به هر حال هر اثر هنری اگر شایسته چنین نامی باشد، حامل نوعی هستی مضاعف است و میگوید من هستم و شهامت بودنم را میپذیرم. اگر از این زاویه نگاه کنیم، میبینیم شرایط بروز هر اثری در نهایت نوعی مخاطره وجودی است که شباهت زیادی به جنگ دارد.
درباره موضوع نمایشگاه و دلیل انتخاب آن توضیح میدهید؟
در این شرایط فکر کردم باید آثاری را با محتوای جنگ به نمایش بگذارم. این مجموعه، گزیدهای است از آثار قبلی من به علاوه حجمهایی که در دو نمایشگاه قبلی به نمایش درنیامده بودند. تلاش کردم در انتخاب این آثار، حال و هوای این روزها را بهعنوان فاکتور اصلی گرد آمدن مجموعه در نظر بگیرم. بدیهی است که شرایط جنگی و مقاومت ملی که در تمام عرصههای زندگی روزمره ما ایرانیها جاری و ساری است، مهمترین رکن گرد آمدن این آثار
بود.
به نظر شما شرایط جنگی چقدر میتواند در هنرمند و اثری که خلق میکند تأثیرگذار باشد؟
جنگ خیلی شبیه روح زندگی است. با اینکه روح مخرب جنگ همواره مورد توجه است، خود این تخریب، جدال و جابهجایی، پویایی زیادی دارد که در آن زندگی، وجوه پنهانی از خود را عیان میکند. اثر هنری بیشتر اوقات محصول جدالهای درونی و نبردهایی در روح هنرمند است؛ جدال بین چیزی که میخواهد بسازد و امکانات مادی آن، جدال میان تخیل و محدودیت دستهایش و در نهایت جدال میان چیزی که قصد داشت بسازد و آنچه در نهایت به وجود آمده است. با این حساب، شرایط جنگی صرفاً این نزاعهای درونی و بیرونی را بیشتر میکند و در جاهایی به آن سمت و سو و شدت میدهد.
در چنین شرایطی هنرمندان چقدر از نظر روحیه و مسائل مالی دچار مشکل میشوند؟
طبیعی است که به لحاظ روانی بر روحیه افراد اثر منفی بگذارد، اما چیزی که باید توجه داشت، این است که عرصههای دیگر فرهنگ و اقتصاد هم این رکود و بلاتکلیفی را تجربه میکنند؛ باید به نوعی انعطاف و خلاقیت شرایط سخت پیش رو را در همه عرصهها قابل تحملتر کرد. شاید باید دولت کمکهایی کند یا نوعی روحیه همکاری میان دستاندرکاران عرصههای مختلف هنری ایجاد شود.
فکر میکنید این نمایشگاه با مایشگاههای قبلیتان از نظر محتوا چه تفاوتی دارد؟
تفاوت جدی که خودم حس میکنم، بیشتر برمیگردد به نفسِ تصمیم برای برگزاری نمایشگاه در این شرایط؛ این فکر که باید کاری کرد و میتوان در این موقعیت هم از هنر گفت و به ضرورت آن اندیشید. برای همین فکر کردیم دست به کار شویم. یا حتی زمان آن را که در ابتدا قرار بود 3 روز باشد، به یک هفته افزایش
دهیم.
