شکست اوربان زنگ خطر برای نفوذ سیاسی رئیس جمهوری آمریکا در اروپا را به صدا درمیآورد؟
شکست انتخاباتی ترامپ در بوداپست
با وجود حمایتهای گسترده جریان راست و تلاشهای هماهنگ برای حفظ ویکتور اوربان در قدرت، از جمله نفوذ سیاسی ایالات متحده در دوران دونالد ترامپ، پیتر ماگیار رهبر حزب «تیسا» در مجارستان، توانست اکثریت را در انتخابات سراسری کسب کند و به حاکمیت 16 ساله اوربان پایان دهد.
در همین چهارچوب، جیدی ونس معاون رئیسجمهور آمریکا، یک ماه پس از برگزاری کنفرانس محافظهکاران آمریکا (CPAC) در بوداپست و در میانه جنگ با ایران برای کارزار انتخاباتی به نفع ویکتور اوربان به این شهر رفت.
علاوه بر این، در ژانویه نیز چهرههای شاخص راست گرا اروپا، از جمله جورجیا ملونی نخستوزیر ایتالیا و مارین لوپن رهبر جریان راست افراطی فرانسه، پیامهای حمایتی مشابهی ارسال کردند. هربرت کیکل از حزب آزادی اتریش نیز اعلام کرد: «بادی میهنپرستانه در سراسر اروپا در حال وزیدن است.» اما این موج، دستکم در این مورد، در جهتی که آنان انتظار داشتند پیش نرفت.
شکست ویکتور اوربان شوکی جدی به این شبکه سیاسی وارد کرد. اوربان با وجود سالها، تغییرات گسترده قانون اساسی، فساد ساختاری و تسلط بر رسانهها، قوه قضائیه و سایر نهادهای عمومی، در نهایت شکست خورد. این تحول که به رهایی نسبی جامعه مجارستان از این ساختار انجامید، شوکی جدی به جناح راست اقتدارگرای اروپا وارد کرده است.
واقعیت این است که مجارستانِ اوربان نقش مهمی در تقویت و گسترش راست جهانی ایفا کرده است. این جریان در سال ۲۰۲۴ حدود یکچهارم کرسیهای پارلمان اروپا را به دست آورد، در ایتالیا به قدرت رسید و در کشورهایی مانند فنلاند، سوئد، اتریش، اسلواکی و (تا همین اواخر) هلند وارد ائتلافهای حاکم شد یا از آنها حمایت کرد. این وضعیت باعث شده است که تصویر ذهنی اروپا پس از جنگ جهانی دوم بهعنوان سنگر جهانی لیبرال، اکنون با چالشهای جدی مواجه شود.
مجارستان در مسیر بازتعریف
رابطه با بروکسل
ویکتور اوربان نخست وزیر سابق مجارستان، همراه با متحدانش تلاش کرد اتحادیه اروپا را از درون تغییر دهد، با هدف انتقال قدرت از بروکسل به پایتختهای ملی. یکی از ابزارهای این راهبرد، تأمین مالی گروههای پژوهشی و دانشگاهیان برای ترویج نسخهای از راست گرایی بود. به گزارش نیویورک تایمز، برای سالها حزب اوربان به سازمانهایی پول تزریق کرده است که کنفرانس برگزار و پژوهشهایی منتشر میکنند که از دیدگاه او از یک نظم جهانی محافظهکارتر حمایت میکند. اندیشکده «مؤسسه دانوب» و مؤسسه آموزشی «کالج ماتیاس کوروینوس» در مجارستان با دولت اوربان همسو بوده و از حمایت مالی آن برخوردار بودهاند.
یکی از محورهای مهمتر در دیدگاه او
«MCC Brussels» است؛ اندیشکدهای که در سال ۲۰۲۲ با هدف مقابله با روایتهای ضد مجارستانی در اتحادیه اروپا تأسیس شد. این مرکز بهتدریج به محفلی مهم برای قانونگذاران و متفکران جریان راست اروپا تبدیل شده است تا گرد هم آیند و هماهنگ شوند. کارشناسان میگویند این نهاد نقش کلیدی در متحد کردن جریانهای پراکندهای دارد که در حالت عادی بر منافع ملی خود تمرکز دارند، اما در اینجا به یک هدف مشترک نزدیک میشوند.
با این حال، پیتر ماگیار در جریان کارزار انتخاباتی اعلام کرده بود که میخواهد مجارستان یک شریک قابل اعتماد در ناتو و اتحادیه اروپا باشد. به گزارش الجزیره، ماگیار شامگاه یکشنبه در برابر جمعیت گفت: «امروز مردم مجارستان به اروپا گفتند بله» و وعده داد که «نظارتها و توازن قدرت» و «فرآیند دموکراتیک» را به کشور بازمیگرداند؛ مأموریتی که آن را «بسیار بزرگ» توصیف کرد. در همین راستا انتظار میرود مجارستان روابط عادی خود را با بروکسل دوباره برقرار کند.
حمایت از اوکراین
یا سیاست بیطرفی؟
ویکتور اوربان بارها بر سر جنگ در اوکراین با همتایان خود در اتحادیه اروپا دچار اختلاف شده، اتحادیه اروپا را متهم کرده است که قصد دارد مجارستان را به درگیری با روسیه بکشاند. در همین راستا احتمالاً نخستین آزمون پیتر ماگیار تصویب وام ۹۰ میلیارد یورویی برای اوکراین خواهد بود. اتحادیه اروپا این وام را در دسامبر گذشته برای سالهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ تصویب کرد. مجارستان، به همراه جمهوری چک و اسلواکی، از مسئولیت مالی آن معاف است. مقامهای بروکسل انتظار دارند ماگیار اجازه دهد این پرداختها انجام شود و هرگونه تلاش بیشتر برای مسدود کردن حمایت از اوکراین را کنار بگذارد. به گفته جولیا پوچه، کارشناس حاکمیت قانون در مرکز مطالعات سیاستگذاری اروپا، هیچ نشانهای وجود ندارد که ماگیار قصد ادامه کارشکنی در این وام را داشته باشد. او پیشبینی میکند که این طرح تا پایان ماه مه، پس از یک دوره انتقالی، تصویب شود.
با این حال ناظران معتقدند که ماگیار الزاماً فردی طرفدار اوکراین تلقی نمیشود. یک دیپلمات اتحادیه اروپا گفته است که انتظار ندارد دولت جدید مجارستان تغییری ۱۸۰ درجهای در سیاست خود نسبت به اوکراین ایجاد کند، بلکه احتمالاً همچنان رویکردی محتاطانه نسبت به همسایه خود خواهد داشت. در همین راستا، انتظار میرود دولت ماگیار موضعی «بیطرفانه» نسبت به اوکراین اتخاذ کند.
این به آن معناست که مجارستان احتمالاً در آینده در ارسال تسلیحات مشارکت نخواهد کرد، اما در عین حال با حمایت اتحادیه اروپا و ناتو از اوکراین نیز مخالفت نخواهد کرد. به گفته این کارشناس حقوقی، این به این دلیل است که ماگیار چندان طرفدار روسیه نیست.
زنگ خطر برای جمهوریخواهان و راست جهانی
شکست ویکتور اوربان ضربهای مهم به جاهطلبیهای سیاست خارجی دونالد ترامپ محسوب میشود. به گزارش واشنگتن پست، با وجود حمایت برخی مقامهای دولت آمریکا از رهبر مجارستانی، سقوط او نشاندهنده محدودیتهای نفوذ ایالات متحده است و میتواند هشداری برای حزب جمهوریخواه در انتخابات میاندورهای باشد.
برای سالها، حکومت ویکتور اوربان بهعنوان یک منبع الهام برای محافظهکاران آمریکایی مطرح بود؛ تا جایی که استراتژیست محافظهکار استفان بانون او را «ترامپ قبل از ترامپ» نامید. اکنون شکست سنگین انتخاباتی او پس از حمایت غیرمعمول و پررنگ ترامپ، محدودیتهای نفوذ سیاست خارجی رئیسجمهوری آمریکا را نشان میدهد.
ویکتور اوربان در طول ۱۶ سال قدرت، بوداپست را به یک مرکز جهانی اندیشه محافظهکار تبدیل کرد؛ با تأمین مالی اندیشکدهها و باز کردن درهای شهر به روی آمریکاییهایی که دیدگاههای ضد مهاجرتی و بسیار محافظهکارانه او را داشتند، در حالی که ساختارهای حکومتی را نیز بازطراحی کرد تا قدرتش را تثبیت کند.
اوربان سالها به محافظهکاران آمریکایی توصیه میکرد که کنترل نهادهای کشورشان را به دست بگیرند. او یکبار در نشست «کنفرانس اقدام سیاسی محافظهکاران» گفت: «رسانههای خودتان را داشته باشید» و تأکید کرد این تنها راه مقابله با «جنون چپِ مترقی» است.
بعدها، او به یکی از چهرههای دردسرساز برای اتحادیه اروپا و ناتو تبدیل شد؛ بهگونهای که مواضعش در برخی موارد سیاستهای دونالد ترامپ را تقویت میکرد، از جمله در چهارچوببندی تلاشها برای کمک به اوکراین بهعنوان اقدامی «صلحطلبانه» و «ضد جنگ».
ترامپ نیز این حمایت را متقابلاً پاسخ داد؛ او معاون رئیسجمهور خود جیدی ونس را هفته گذشته برای کارزار انتخاباتی به نفع ویکتور اوربان اعزام کرد، مجارستان را از فشارهایی که به دیگر کشورهای اروپایی برای کاهش وابستگی به انرژی روسیه وارد میشد مستثنا کرد و به مردم مجارستان گفت اگر نخستوزیرشان را دوباره انتخاب کنند، در واشنگتن یک دوست تضمینشده خواهند داشت.
وعده ترامپ در شبکههای اجتماعی در هفته گذشته مبنی بر استفاده از «تمام قدرت اقتصادی ایالات متحده برای تقویت اقتصاد مجارستان» در صورت پیروزی مجدد اوربان، برای رأیدهندگان این کشور قانعکننده نبود. جیدی ونس به شبکه فاکس نیوز گفت: «ما نرفتیم چون فکر میکردیم او بهراحتی برنده میشود. رفتیم چون فکر میکردیم حمایت از کسی که سالها از ما حمایت کرده کار درستی است. از باختش ناراحتم. مطمئنم با نخستوزیر بعدی مجارستان هم خوب کار خواهیم کرد. این سفر بد نبود، چون ارزش دارد از افراد حمایت کنیم حتی اگر همیشه برنده نشوند.»
اما برخی صداهای ضد ترامپ در حزب جمهوریخواه گفتند تلاش او برای حمایت از اوربان شکستی قابلتوجه بوده است. دان بیکن، نماینده جمهوریخواه از ایالت نبراسکا گفت: ترامپ و ونس با رفتن و تبلیغ برای یک نامزد در یک دموکراسی دیگر، «هنجارها را شکستند» و این کار را دخالت نامناسب در یک دموکراسی دیگر» توصیف کرد. او در مصاحبهای افزود: «این کار درست نبود و بعد هم شکست خوردند. این یک حرکت دو برابر احمقانه بود و فقط به ما آسیب میزند.»
رود درهر، یک چهره برجسته محافظهکار که ونس او را «دوست واقعی و فردی مهم در مسیر اولیه رشد سیاسیاش» توصیف کرده بود، نوشت: «شکی نیست که ما محافظهکاران ملیگرا و مسیحیمحور یک شکست بزرگ خوردهایم.» با این حال، او تأکید کرد که این شکست را لزوماً شکست الگوی پوپولیسم ملیگرایانه ترامپ نمیداند.
با این حال، جانشین او پیتر ماگیار نیز از نظر فرهنگی محافظهکار است و ممکن است همچنان برخی همپوشانیهای سیاسی با گروههای آمریکاییِ مرتبط با رقیب او وجود داشته باشد.

