شیما جهان‌بخش
گروه ایران زمین

در شرایطی که بسیاری از کریدورهای مرسوم تجاری زیر سایه تهدیدات نظامی قرار داشتند، استان سیستان و بلوچستان به خط مقدم تأمین کالاهای اساسی تبدیل شده است. در این شرایط، تجار با فعال نگه داشتن مسیرهای واردات و صادرات، نقش کلیدی در تأمین نیاز بازار
 ایفا می‌کنند. مرزهای سیستان و بلوچستان با تداوم فعالیت گمرکات و بازارچه‌های مرزی و افزایش هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، به یکی از مهم‌ترین مسیرهای ورود کالاهای اساسی به کشور تبدیل شده است.
 در همین راستا، مسئولان استانی با افزایش هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، گمرکات و فعالان اقتصادی تلاش کرده‌اند روند واردات و صادرات را تسهیل کرده و از ظرفیت بازارچه‌ها و پایانه‌های مرزی برای تأمین نیازهای کشور بیشترین بهره را ببرند.
تجار، سربازان اقتصادی هستند
«منصور بیجار»، استاندار سیستان و بلوچستان، در گفت‌وگو با «ایران» اظهار کرد:«با توجه به شرایط خاص جنگی حاکم بر کشور، تجار به‌عنوان سربازان اقتصادی در تأمین کالاهای اساسی نقش‌آفرینی می‌کنند.» وی با تأکید بر اینکه پایانه‌ها و بازارچه‌های مرزی استان حتی یک روز تعطیلی نداشته‌اند، گفت:«ساختارهای اقتصادی استان از جمله گمرکات، پایانه‌ها و بازارچه‌های مرزی، همراه با مرزبانان و سایر دستگاه‌های اجرایی، با افزایش هماهنگی‌های بین‌بخشی، افزایش ساعت کاری و هماهنگی با طرف مقابل، رشد خوبی را در مبادلات مرزی رقم زده‌اند.»
بیجار، یکی از ظرفیت‌های مهم استان را همجواری با کشورهای همسایه عنوان و اظهار کرد:«یکی از ظرفیت‌های مهمی که بر اساس توافقات سفر رئیس‌جمهوری به پاکستان دنبال می‌شود، رسیدن به سقف ۱۰میلیون دلار مبادلات تجاری و تأمین کالاهای اساسی مورد نیاز کشور و استان از جمله برنج، گوشت قرمز و روغن از مسیر پاکستان و نیز تسهیل در صادرات کالاهای مورد نیاز به این کشور است.»
وی افزود:«با تلاش همکاران و هماهنگی تمامی دستگاه‌های متولی، روند مطلوبی در این بازارچه در جریان است و خوشبختانه با وجود نگرانی‌های موجود در زمینه تأمین کالاهای اساسی، سرعت کار افزایش یافته است.»
استاندار سیستان و بلوچستان تأکید کرد:«باید تمام مراحل و فرآیندها تسهیل شود تا کالاهای مورد نیاز کشور با سرعت بیشتری تأمین شود.»  وی هدف اصلی را تثبیت و افزایش واردات از مرزهایی مانند «پیشین» دانست و گفت:«هدف ما این است که با تثبیت و افزایش میزان واردات از مرزهایی مانند «پیشین» که کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند، نه‌تنها نیازهای استان، بلکه نیاز بازارهای سایر استان‌های کشور را نیز تأمین کنیم.»

تجارت دوسویه
واردات در کنار صادرات
بیجار با تأکید بر اینکه تجارت یک امر دوسویه است، افزود:«ما همزمان با واردات کالا، امر صادرات را به کشورهای دیگر بویژه افغانستان و پاکستان انجام داده‌ایم و پایانه‌ها و بازارچه‌های مرزی این استان حتی یک روز تعطیلی نداشته‌اند.»
وی با اشاره به ضرورت تأمین کالاهای اساسی گفت:«طی چند روز اخیر رشد قابل‌توجهی در حوزه واردات برنج داشتیم و با توجه به حجم واردات کالا، می‌توانیم نیاز مردم استان و حتی در صورت لزوم نیاز مردم کشور به کالاهای اساسی را برطرف کنیم.»

حذف بوروکراسی
 در زمان جنگ
نماینده عالی دولت در سیستان و بلوچستان با اشاره به ابلاغیه‌های ملی توضیح داد:«با توجه به ابلاغیه‌ها و اعلام نیاز در سطح ملی، شاهد تسهیل واردات کالاهای اساسی از طریق مرزهای استان هستیم و با تعیین‌تکلیف برای دستگاه‌ها بویژه گمرکات، ورود کالاهای اساسی به کشور با کمترین تشریفات گمرکی و بوروکراسی اداری و ترخیص کالا در کمترین زمان ممکن انجام می‌شود.»
وی درباره تأمین گوشت قرمز نیز گفت:«در کنار واردات برنج، ورود دام زنده را برای کشتار در کشتارگاه‌های سیستان و بلوچستان انجام داده‌ایم و گوشت قرمز هم به صورت لاشه و منجمد از طریق مرزهای استان در حال واردات است.»
استاندار سیستان و بلوچستان، با اشاره به استفاده از ظرفیت‌های مرزهای ریمدان و پیشین عنوان کرد:«با همکاری تجار، دستگاه‌های ذیربط و با افزایش ساعت کاری، شاهد شکسته شدن ترافیک کامیون‌های خروجی از مرزهای جنوب شرقی کشور بوده‌ایم.»
بیجار، جایگاه راهبردی استان را چنین ترسیم کرد:«سیستان و بلوچستان فراتر از یک واحد جغرافیایی، به‌عنوان گلوگاه استراتژیک و دروازه امنیتی-اقتصادی ایران در جنوب شرقی کشور نقش ایفا می‌کند. دسترسی به آب‌های آزاد، دارا بودن بنادر و نقش در ترانزیت کالا و پشتیبانی لجستیک کل کشور در شرایط بحرانی و جنگ، باعث شده سیستان و بلوچستان به پل ارتباطی میان مرکز، جنوب آسیا و خاورمیانه و تنها بندر اقیانوسی تبدیل شود که با 2 کشور افغانستان و پاکستان در تأمین کالاهای اساسی همکاری دارد.»
وی در این راستا دو رکن اصلی «حفظ انسجام اجتماعی و مدیریت مشارکت عمومی» و «سواد تداوم پویایی اقتصادی و مدیریت زنجیره» را مورد تأکید قرار داد و گفت:«بیش از ۳۳۰۰ مورد بازرسی در قالب ۲۱۸ گشت مشترک برای حفظ آرامش بازار انجام شده است. در بحث تأمین و توزیع برخی اقلام، حتی نسبت به ابتدای جنگ قیمت مناسب‌تری وجود داشته و فراوانی کالاها حاصل شده است.»

ذخیره‌سازی کافی
و گام‌های نوآورانه
منصور بیجار، درباره وضعیت ذخیره‌سازی نیز به مردم اطمینان داد و گفت:«بازدیدهایی که از انبارها صورت گرفته، نشان‌دهنده ذخیره‌سازی کافی کالاهای اساسی است. در حال حاضر هیچ مشکل یا محدودیتی در این زمینه نداریم.»
استاندار سیستان و بلوچستان ادامه داد:«یکی از گام‌های نوآورانه در حوزه تأمین کالا، ورود اولین محموله روغن از مرز «پیشین» است. این اتفاق که برای اولین‌بار رخ می‌دهد، نشان‌دهنده تلاش برای تنوع‌بخشی به مسیرهای واردات و استفاده از ظرفیت‌های مرزهای شرقی کشور است. پیگیری‌ها برای افزایش حجم واردات سه قلم کالای اساسی گوشت قرمز، برنج و روغن از طریق مرزهای میرجاوه و پیشین 
ادامه دارد.»

پیش‌بینی‌های لازم برای 
تأمین کالاهای اساسی کشور
بیجار در پاسخ به این سؤال که اگر جنگ طولانی شود چه تدابیری اندیشیده شده است، گفت:«در صورت طولانی شدن جنگ تحمیلی احتمالی، پیش‌بینی‌های لازم برای تأمین کالاهای اساسی کشور انجام شده و تمامی ظرفیت‌های اقتصادی و مرزی استان سیستان و بلوچستان در راستای صادرات و واردات مورد استفاده قرار گرفته است.»
وی افزود:«آخرین وضعیت عملیات بندری، به‌خصوص در شهید بهشتی چابهار، مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. بحمدالله هیچ مشکلی در زمینه تأمین کالاهای اساسی نداریم و در صورت بروز هر گونه شرایط اضطراری، آمادگی لازم برای تأمین نیاز کشور وجود دارد.»

 رشد مبادلات مرزی در استان
در حالی که استاندار بر نقش‌آفرینی مرزهای شرقی تأکید دارد، آمارهای رسمی نیز این روایت را تأیید می‌کنند. «علیرضا دهمرده»، رئیس سازمان جهاد کشاورزی سیستان و بلوچستان نیز در این زمینه اظهار کرد:«مجموع مبادلات مرزی سیستان و بلوچستان در سال ۱۴۰۴ به 3 میلیون و ۸۲ هزار و ۸۲۶ تن رسیده که از این میزان، ۴۰۹ هزار و ۷۲۸ تن مربوط به صادرات، ۲ میلیون و ۴۸۶ هزار و ۹۲۲ تن واردات و ۱۸۶ هزار و ۱۷۶ تن ترانزیت بوده است.»
وی افزود:«این در حالی است که میزان مبادلات مرزی این استان در سال ۱۴۰۳ یک میلیون و ۸۶۰ هزار و ۸۰۹ تن ثبت شده بود. مقایسه آمارها نشان می‌دهد مبادلات مرزی استان در سال ۱۴۰۴ نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۶۵ درصد رشد داشته است.»

سیستان و بلوچستان 
در خط مقدم اقتصادی جنگ
آنچه از سخنان استاندار سیستان و بلوچستان و آمارهای ارائه ‌شده برمی‌آید، تصویری از یک استان در خط مقدم اقتصادی جنگ است. سیستان و بلوچستان در حالی که خلیج فارس زیر سایه تهدیدات نظامی قرار دارد، با استفاده از کریدور شرق (بندر کراچی پاکستان و مرزهای زمینی افغانستان) توانسته است واردات سه قلم کالای اساسی (برنج، گوشت قرمز و روغن) را به صورت پایدار حفظ کند.