اسلام‌آباد، پایتخت پاکستان روز ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ به محل برگزاری گفت‌وگوهای مربوط به آتش‌بس تبدیل شد؛ جایی که ایران و ایالات متحده پس از چهل روز نبرد بر بستر بی‌اعتمادی تاریخی، پای میز مذاکره‌ای نشستند که تلاشی برای مهار بحران جنگ در قالب یک آتش‌بس موقت دو هفته‌ای به شمار می‌رفت. این مذاکرات در حالی آغاز شد که تهران، با ذهنیتی آمیخته به تردید نسبت به سابقه عهدشکنی واشنگتن اما برای نشان دادن حسن‌نیت، ورود خود به گفت‌وگو را به تحقق دو پیش‌شرط کلیدی گره زده بود؛ شروطی که به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، تحقق نسبی آنها از جمله کاهش دامنه حملات اسرائیل از بیروت به جنوب لبنان و پذیرش اصل آزادسازی بخشی از دارایی‌های مسدودشده ایران به شکل‌گیری نوعی فرصت تنفس در میدان جنگ انجامید. در این میان، آتش‌‌بسی که به‌طور مشروط و محدود برای دو هفته برقرار شده است فرصتی برای آزمودن اراده‌های سیاسی طرفین عمل می‌کند که در آن، گفت‌و‌گوهای فنی و کارشناسی برای تعیین تکلیف موضوعات پیچیده‌تری چون منابع مالی و سازوکارهای اجرایی توافق در دستورکار قرار گرفته است. 
همزمان، ارسال یک طرح ۱۰‌ماده‌ای  توسط ایران که از سوی «دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهوری آمریکا مبنایی عملی برای مذاکره خوانده شد و حضور پرشمار هیأت‌‌های تخصصی ایرانی و آمریکایی از نگاه ناظران نشانه‌ای معنادار از عبور مذاکرات از مرحله سنجش اولیه به فاز جدی‌تر چانه‌‌زنی تلقی می‌شود؛ فازی که سرنوشت آن به دوام این آتش‌بس کوتاه‌‌مدت گره خورده است. 
این در حالی بود که همزمان با آغاز مذاکرات اسلام‌آباد، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری در پیامی با اشاره به حضور هیأت عالی‌رتبه ایرانی در پاکستان تأکید کرد که این هیأت با تمام توان در مسیر صیانت از منافع ملی گام برمی‌دارد و در همین چهارچوب، با رویکردی شجاعانه وارد عرصه مذاکره شده است. او همچنین تصریح کرد که روند خدمت‌رسانی دولت به مردم تحت هیچ شرایطی متوقف نخواهد شد و فارغ از هر نتیجه‌ای که از این گفت‌وگوها حاصل شود، دولت همچنان خود را متعهد به پیگیری امور و پاسخگویی به مطالبات مردم می‌داند.

ترکیب هیأت‌ها
روز گذشته هیأتی بلندپایه از ایالات‌متحده، متشکل از «جی‌دی ونس»، معاون رئیس‌جمهور، «جارد کوشنر»، چهره نزدیک و مورد اعتماد «ترامپ» و «استیو ویتکاف»، فرستاده ویژه کاخ سفید وارد پایتخت پاکستان شدند. علاوه بر این چهره‌ها در هیأت آمریکایی «اندی بیکر» (مشاور امنیت ملی ونس)، «مایکل ونس» (مشاور ویژه معاون رئیس‌جمهور در امور آسیا) و بسیاری از کارشناسان موضوعی نیز حضور داشتند. 
در سوی دیگر، در هیأت ایرانی، محمد باقر قالیباف؛ رئیس مجلس شورای اسلامی، سید عباس عراقچی؛ وزیر امور خارجه، علی‌اکبر احمدیان؛ دبیر شورای دفاع، عبدالناصر همتی؛ رئیس‌کل بانک مرکزی به همراه شمار زیادی از کارشناسان در حوزه‌های اقتصادی، نظامی، حقوقی و هسته‌ای حضور پیدا کردند که نشان‌دهنده ورود گفت‌وگوها به سطوح عمیق‌تر و فنی‌تر به شمار می‌رفت. 
این دو هیأت از سوی «اسحاق دار»، وزیر خارجه پاکستان و «عاصم منیر»، فرمانده ارتش این کشور مورد استقبال قرار گرفتند. در این میان، ابتکار تهران در قالب ارائه یک طرح ۱۰‌ماده‌ای که از سوی ترامپ مبنایی عملی برای انجام مذاکرات توصیف شده بود، چهارچوبی مشخص به گفت‌وگوها بخشید؛ طرحی که از توقف کامل جنگ و رفع جامع تحریم‌ها گرفته تا آزادسازی دارایی‌های بلوکه ‌شده و حتی مطالبه غرامت برای بازسازی، نشان می‌داد تهران با بسته‌ای حداکثری وارد صحنه چانه‌‌زنی شده است.
 
انتقال صریح و بدون ابهام 
مواضع تهران
در آغاز روز گذشته و مملو از رفت‌‌وآمدهای دیپلماتیک در اسلام‌آباد، گفت‌وگوهای فشرده میان هیأت ایرانی و مقام‌های پاکستانی در فضایی رسمی جریان یافت؛ جایی که به گفته سخنگوی وزارت امور خارجه، دیدار مشترک قالیباف و عراقچی با مقام‌های بلندپایه پاکستانی در حدود دو ساعت و نیم به طول انجامید و در خلال آن، رایزنی‌هایی جداگانه با فرمانده ارتش و نخست‌وزیر پاکستان نیز صورت گرفت. این دیدارها که در امتداد نقش میانجی‌گرانه اسلام‌آباد در بحران اخیر برگزار می‌‌شد، با تمرکز بر انتقال صریح و بدون ابهام مواضع و مطالبات جمهوری اسلامی ایران پیش رفت؛ مواضعی که به گفته مقام‌های ایرانی تلاش شده در آن هیچ‌ گونه چند پهلوگویی یا ابهام دیپلماتیک باقی نماند.
سخنگوی وزارت امور خارجه در تشریح وضعیت میدانی نیز تأکید کرد، به‌جز اولین روز اجرای آتش‌بس، گزارشی دال بر نقض جدی آن دریافت نشده، هرچند در مواردی نشانه‌هایی از احتمال تخطی مشاهده شده که به ‌گفته او با هشدارهای صریح و فوری ایران از ادامه آن جلوگیری شده و طرف مقابل اقدام خود را اصلاح کرده است. 
در یکی از مهم‌ترین این موارد، تحرک یک ناوشکن آمریکایی از بندر فجیره به‌ سوی تنگه هرمز به‌‌سرعت در کانون توجه قرار گرفت؛ حرکتی که بلافاصله تحت رصد دقیق نیروهای مسلح ایران قرار گرفت و هم‌زمان گزارش آن به هیأت مذاکره‌کننده در اسلام‌آباد منتقل شد. در ادامه، این موضوع از طریق میانجی پاکستانی به طرف آمریکایی اطلاع داده شد و هم‌زمان، هشدار صریحی به ناوشکن داده شد که هرگونه نزدیک شدن به تنگه هرمز می‌تواند با پاسخ مستقیم مواجه شود. ایران همچنین تأکید کرد، تداوم این مسیر روند مذاکرات جاری را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. در پی این هشدارها و پیگیری‌های هم‌زمان دیپلماتیک و نظامی، در نهایت دستور توقف به این ناو صادر شد و از ادامه حرکت آن جلوگیری به ‌عمل آمد. در حاشیه همین تحرکات دیپلماتیک، کاظم غریب‌آبادی، معاون حقوقی وزیر امور خارجه با اشاره به ویژگی‌های این دور از مذاکرات از آمادگی کامل ایران برای مواجهه با سناریوهای مختلف سخن گفت و تأکید کرد، هیأت ایرانی در شرایطی وارد گفت‌وگوها شده که دستاوردهای میدانی و انسجام داخلی، موقعیت متفاوتی را رقم زده است. او همچنین به نقش مؤلفه‌هایی چون کنترل مؤثر بر تنگه هرمز در شکل‌گیری فضای کنونی مذاکرات اشاره کرد که به گفته وی، در کنار سایر تحولات در هدایت روندها به سمت میز گفت‌وگو تأثیرگذار بوده است.
 
مذاکرات مستقیم 
با حضور ژنرال پاکستانی
دیروز با فرارسیدن ساعت ۵ عصر به وقت محلی، دور تازه‌ای از تحرکات دیپلماتیک در اسلام‌آباد وارد مرحله‌ای رسمی‌تر شد؛ زمانی که به گفته محمد گلزاری، دبیر شورای اطلاع‌رسانی دولت با پیشرفت شرایط و تماس‌های مداوم با سفیر ایران در لبنان مبنی بر راستی‌آزمایی توقف حملات به بیروت و تذکر جدی به مواردی از نقض آتش‌بس و نیز فراهم ‌شدن آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌‌شده کشورمان در نهایت مذاکرات سه‌‌جانبه آغاز شد.
به این ترتیب به گزارش خبرگزاری صداوسیما، نشست مقدماتی با حضور همزمان هیأت‌های ایران، ایالات‌متحده و پاکستان برگزار شد و «قالیباف» و «جی‌دی ونس» در رأس دو هیأت اصلی در جلسه‌ای شرکت کردند که ریاست آن را رئیس ستاد ارتش پاکستان برعهده داشت. بر اساس گزارش، هیأت‌های ایرانی و آمریکایی در ادامه وارد گفت‌وگویی نسبتاً طولانی شدند که حدود دو ساعت به‌ طول انجامید و پس از آن، طرفین برای وقفه‌ای کوتاه جلسه را ترک کردند اما این توقف دیری نپایید و پس از یک بازه استراحت، مذاکرات بار دیگر از سر گرفته شد. در این گفت‌وگوها، عراقچی و باقری نیز حضور داشتند و روند رایزنی‌ها را در سطحی نزدیک دنبال کردند. همزمان با ادامه این نشست‌ها، خبر موافقت طرف آمریکایی با آزادسازی بخشی از دارایی‌های بلوکه ‌شده ایران منتشر شد. در موازات این دیدارهای سطح بالا، هیأت‌های کارشناسی نیز کار خود را آغاز کردند و گفت‌وگوهای فنی در قالب سه کمیته سیاسی، اقتصادی و حقوقی شکل گرفت؛ کمیته‌هایی که هدایت بخش اقتصادی آن را رئیس‌کل بانک مرکزی و مسئولیت بخش حقوقی را معاون وزیر امور خارجه برعهده داشتند تا بررسی جزئیات و پیشبرد مباحث تخصصی در دستورکار قرار گیرد. تیم‌های کارشناسی هیأت‌های مذاکره‌کننده ایرانی و آمریکایی پس از ساعت‌ها گفت‌و‌گوهای حضوری در یک‌ مرحله، متون مکتوب درباره موضوعات مورد بحث را با یکدیگر تبادل کردند.
در مجموع روز گذشته سه دور گفت‌وگو بین هیأت‌های مذاکره کننده انجام شد. در همین حال منابع پاکستانی ادعا کردند که ممکن است مذاکرات تا یکشنبه ادامه یابد.

بــــرش

گفت‌وگوی تلفنی مکرون و پزشکیان درباره تنگه هرمز

رئیس‌جمهوری فرانسه از گفت‌وگوی تلفنی با رئیس‌جمهوری ایران با تمرکز بر مسأله تنگه هرمز خبر داد. «امانوئل مکرون» رئیس‌جمهوری فرانسه شامگاه شنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «من با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران گفت‌وگوهایی داشتم.» مکرون تأکید کرد: «از او خواستم از فرصت مذاکرات آغاز شده در اسلام آباد برای هموار کردن راه جهت کاهش تنش پایدار و توافقی قاطع که تضمین‌های محکمی برای امنیت در منطقه با مشارکت همه کشورهای مربوطه فراهم کند، استفاده کند.» رئیس‌جمهوری فرانسه افزود که بر لزوم بازگرداندن سریع آزادی و امنیت دریانوردی در تنگه هرمز تأکید کرده و گفته که فرانسه آماده مشارکت در آن است. او گفت: «من بر اهمیت احترام کامل به آتش‌بس، از جمله در لبنان تأکید کردم. فرانسه حمایت کامل خود را از اقدامات مقامات لبنانی که تنها کسانی هستند که مشروعیت اعمال حاکمیت کشور و تعیین سرنوشت لبنان را دارند، ابراز می‌کند.»