جنگ تحمیلی علیه ایران، حتی اگر به صلحی شکننده یا آتش‌بسی موقت ختم شود، به‌گفته رئیس صندوق بین‌المللی پول، زخمی ماندگار بر اقتصاد جهانی برجای خواهد گذاشت؛ زخمی که خود را در رشد کندتر، تورم بالاتر، نااطمینانی مزمن و فشار بر کشورهای فقیرتر نشان می‌دهد. این جمع‌بندی، بخش مهم سخنان کریستالینا جورجیوا، مدیرعامل صندوق بین‌المللی پول (IMF)، در آستانه نشست بهاره این نهاد و بانک جهانی در واشنگتن است؛ سخنانی که تقریباً در تمام رسانه‌های بزرگ جهان بازتاب یافته و یک پیام مشترک داشته است: «بازگشت به وضعیت پیش از جنگ، ساده و سریع نخواهد بود.» 

رشد اقتصادی کند تر می شود
کریستالینا جورجیوا در سخنرانی خود که به‌طور گسترده از سوی رسانه‌هایی چون نیویورک‌تایمز، گاردین و الجزیره پوشش داده شد، صراحتاً گفت: «حتی در بهترین حالت نیز هیچ بازگشت تمیز و ساده‌ای به وضعیت پیشین وجود نخواهد داشت.آنچه می‌دانیم این است که رشد اقتصادی کندتر خواهد بود – حتی اگر صلح جدید پایدار باشد.»
نیویورک‌تایمز در این باره می‌نویسد: «این جمله، به‌نوعی تبدیل به محور اصلی تمام تحلیل‌های صندوق بین‌المللی پول درباره پیامدهای جنگ شده است.از نگاه صندوق، مسأله فقط خود درگیری نظامی نیست، بلکه مجموعه‌ای از شوک‌های به‌هم‌پیوسته است: تخریب زیرساخت‌های انرژی، اختلال در زنجیره‌های تأمین، جهش قیمت نفت و گاز، افزایش هزینه حمل‌ونقل، تضعیف اعتماد بازارها و در نهایت فشار مضاعف بر تورم جهانی.»
جنگی که مسیر پیش‌بینی‌ها 
را عوض کرد
وبسایت «الجزیره» نیز عنوان کرده که «تا پیش از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، تصویر صندوق بین‌المللی پول از اقتصاد جهانی به‌مراتب امیدوارکننده‌تر بود. این نهاد پولی، در ژانویه چشم‌انداز رشد جهانی را به ۳.۳ درصد ارتقا داده بود و حتی در محافل کارشناسی صحبت از بهبود تدریجی اقتصاد پس از شوک‌های همه‌گیری و جنگ‌های تعرفه‌ای می‌شد.»
اما جنگ با ایران همه‌چیز را تغییر داد.جورجیوا تأکید کرد که اگر این شوک رخ نداده بود، صندوق آماده می‌شد بار دیگر پیش‌بینی رشد را بالا ببرد؛ با این حال اکنون حتی خوش‌بینانه‌ترین سناریو نیز به معنای کاهش رشد است.
بر اساس آخرین برآوردهای رسمی IMF، رشد جهانی که پیش‌تر برای سال‌جاری حدود ۳.۲ درصد برآورد شده بود، اکنون در مسیر کاهش قرار گرفته و قرار است هفته آینده در گزارش «چشم‌انداز اقتصاد جهانی» به‌صورت رسمی بازنگری شود.

نفت بالای ۱۰۰ دلار؛ شوک کلاسیک عرضه
یکی از مهم‌ترین کانال‌های انتقال اثر جنگ، بازار انرژی است. به گزارش نیویورک‌تایمز، جنگ قیمت نفت را به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسانده و قیمت بنزین در آمریکا از ۴ دلار در هر گالن عبور کرده است. انسداد عملی تنگه هرمز و آسیب به پالایشگاه‌ها، پایانه‌های نفتی و زیرساخت‌های انرژی در منطقه، جریان عرضه را مختل کرده و بازارها را به‌شدت نوسانی ساخته است.
 وبسایت «آکسیوس» این وضعیت را «شوک منفی کلاسیک عرضه» توصیف می‌کند؛ شوکی که برخلاف بحران‌های تقاضا، با سیاست‌های محرک اقتصادی به‌راحتی قابل جبران نیست. جورجیوا در این‌باره هشدار داده است: «نمی‌توانید مشکل عرضه را با افزایش تقاضا حل کنید… تعدیل تقاضا اجتناب‌ناپذیر است. به زبان ساده، نمی‌توانیم از این بحران بدون کمی درد عبور کنیم.»

تورم، بانک‌های مرکزی و خطر تصمیم‌های اشتباه
نیویورک‌تایمز هم در گزارش خود تأکید می‌کند: «افزایش قیمت انرژی، به‌سرعت خود را به سایر بخش‌ها منتقل می‌کند.جورجیوا هشدار داده است که قیمت‌های بالاتر نهاده‌های کلیدی، از سوخت گرفته تا کود شیمیایی، به افزایش قیمت کالاهای مصرفی و مواد غذایی می‌انجامد و می‌تواند انتظارات تورمی را از کنترل خارج کند.»
در چنین شرایطی، بانک‌های مرکزی در موقعیتی حساس قرار می‌گیرند. صورت‌جلسات فدرال رزرو آمریکا نشان می‌دهد که سیاست‌گذاران پولی با احتیاط تحولات جنگ را رصد می‌کنند، اما همزمان نگران‌اند که یک بحران طولانی‌مدت، فشارهای قیمتی ماندگارتری ایجاد کند.
جورجیوا در عین حال به یک تناقض مهم اشاره می‌کند: از یک سو، بانک‌های مرکزی نمی‌توانند اجازه دهند تورم از کنترل خارج شود؛ از سوی دیگر، افزایش شتاب‌زده نرخ بهره می‌تواند «آب سردی بر پیکره رشد اقتصادی» بریزد.
او حتی هشدار داد که بانک‌های مرکزی، به دلیل تعلل در واکنش به تورم پس از همه‌گیری، اکنون ممکن است در دام انقباض بیش‌ازحد بیفتند.
 
سیاست مالی: «بنزین روی آتش نریزید»
پیام صندوق بین‌المللی پول برای دولت‌ها نیز صریح است. به گزارش آکسیوس، جورجیوا به‌شدت نسبت به سیاست‌های مالی بی‌هدف هشدار داده است: کاهش مالیات‌های فراگیر، یارانه‌های گسترده انرژی و کنترل‌های قیمتی. او با کنایه گفت: «بنزین روی آتش نریزید؛ شما به این بنزین نیاز دارید تا ماشین‌هایتان را برانید.»
از نگاه IMF، سیاست‌های حمایتی تنها زمانی قابل دفاع‌اند که هدفمند، موقتی و متمرکز بر اقشار آسیب‌پذیر باشند. در غیر این صورت، این سیاست‌ها هم تورم را تشدید می‌کنند و هم وضعیت مالی دولت‌ها را که پیشاپیش با بدهی‌های بالا دست‌به‌گریبان‌اند، شکننده‌تر می‌سازند.

بیشترین فشار بر چه کشورهایی است؟
یکی از محورهای مشترک گزارش‌های رسانه‌های جهان، بر نابرابری اثرات جنگ است. به گفته جورجیوا، کشورهای واردکننده خالص انرژی، کشورهای کم‌درآمد و بویژه کشورهای جزیره‌ای کوچک، بیشترین آسیب را متحمل می‌شوند.
او در گفت‌وگو با یورونیوز گفت: «به کشورهای جزیره‌ای اقیانوس آرام فکر کنید که در انتهای یک زنجیره تأمین طولانی قرار دارند و حتی نمی‌دانند آیا سوخت به آنها خواهد رسید یا نه.» بانک جهانی نیز برآورد کرده است که رشد اقتصادی خاورمیانه (به‌استثنای ایران) در سال ۲۰۲۶ به ۱.۸ درصد کاهش یابد؛ رقمی که ۲.۴ واحد درصد کمتر از پیش‌بینی‌های پیش از جنگ است.

ناامنی غذایی؛ بعد فراموش‌شده جنگ
پیامدهای جنگ تنها به انرژی و تورم محدود نمی‌شود. به گزارش یورونیوز، صندوق بین‌المللی پول هشدار داده است که ۴۵ میلیون نفر در نتیجه این بحران با ناامنی غذایی مواجه شده‌اند.
افزایش قیمت نفت و گاز، هزینه تولید و حمل کودهای شیمیایی را بالا برده و اختلال در حمل‌ونقل، دسترسی به مواد غذایی را دشوارتر کرده است. در بیانیه مشترک IMF، بانک جهانی و برنامه جهانی غذا آمده است که این ترکیب «به‌ناچار به افزایش قیمت مواد غذایی و ناامنی غذایی منجر خواهد شد.»

کمک‌های اضطراری؛ میلیاردها دلار روی میز
در کنار هشدارها، IMF و بانک جهانی از آمادگی برای حمایت مالی خبر داده‌اند. صندوق بین‌المللی پول در حال بررسی تخصیص ۲۰ تا ۵۰ میلیارد دلار حمایت اضطراری برای تراز پرداخت‌های کشورهای آسیب‌دیده از جنگ است؛ رقمی که میزان نهایی آن به تداوم یا شکست آتش‌بس بستگی دارد.
آجای بانگا، رئیس بانک جهانی، نیز اعلام کرده است که این نهاد می‌تواند تا ۲۵ میلیارد دلار را به‌سرعت و در بلندمدت تا ۶۰ میلیارد دلار برای کشورهای در حال توسعه تأمین کند.
«زخم‌های ماندگار» حتی در صورت صلح
شاید مهم‌ترین نکته در سخنان جورجیوا، تأکید بر اثر زخم‌مانند جنگ باشد؛ مفهومی که «گاردین» بارها به آن اشاره کرده است. از نگاه رئیس IMF، حتی اگر صلحی پایدار برقرار شود، آسیب به زیرساخت‌ها، اختلال در تأمین و از دست رفتن اعتماد، اثراتی هستند که به‌سادگی ترمیم نمی‌شوند.
او گفت: «واقعیت این است که ما واقعاً نمی‌دانیم آینده چه چیزی را برای ترانزیت از طریق تنگه هرمز یا برای احیای تولید در تأسیسات نفت و گاز آسیب‌دیده در انتظار دارد. آنچه می‌دانیم این است که رشد اقتصادی کندتر خواهد بود؛ حتی اگر صلح جدید پایدار باشد.»

 اقتصاد جهانی در دوران عدم‌قطعیت مزمن
برآیند سخنان رئیس صندوق بین‌المللی پول و گزارش‌های منتشرشده در رسانه‌های بین‌المللی، تصویری روشن اما نگران‌کننده ارائه می‌دهد: اقتصاد جهانی وارد دوره‌ای از عدم‌قطعیت مزمن شده است؛ دوره‌ای که در آن، شوک انرژی، تورم، فشار بر سیاست‌گذاران پولی و مالی و آسیب‌پذیری کشورهای فقیرتر هم‌زمان عمل می‌کنند.
پیام اصلی IMF ساده اما سخت است: نه سیاست‌های انبساطی بی‌محابا، نه انقباض شتاب‌زده و نه اقدامات یک‌جانبه، هیچ‌کدام نسخه نجات نیستند. آنچه لازم است، مدیریت محتاطانه، حمایت هدفمند و پذیرش این واقعیت است که جنگ، حتی اگر تمام شود، هزینه‌هایش باقی می‌ماند. اندرو بیلی، رئیس بانک انگلستان نیز که ریاست هیأت ثبات مالی (نهاد بین‌المللی ناظر بر سیستم مالی) را نیز بر عهده دارد، به کمیته امور اقتصادی و پولی پارلمان اتحادیه اروپا گفت که اقتصاد جهانی با «شوک بسیار بزرگی» به دلیل جنگ مواجه است.
به نوشته گاردین، بیلی افزود: «بدیهی است که در ماه گذشته یا بیشتر، با آغاز درگیری در خاورمیانه، شوک بسیار بزرگی را تجربه کرده‌ایم که به وضوح باعث نوسانات بیشتر بازار شده است. منظورم این است که همه ما باید صبح از خواب بیدار شویم و با این شوک مواجه شویم که در طول شب چه گذشته است.»