غزل رضایی ثانی
گروه اجتماعی

 
انستیتو پاستور ایران سال ۱۲۹۹ و سی سال قبل از فعالیت رسمی وزارت بهداشت تأسیس شد و در روزهای اول تأسیس، بخش مهمی از کنترل بیماری‌های واگیر در کشور را به عهده داشت. به گفته رئیس انستیتو پاستور ایران، این مجموعه از زمان شروع کار خود تاکنون توانسته خدمات شایانی به کشور ارائه بدهد و یکی از قطب‌های سلامت در دنیا باشد. اما این مجموعه در جنگ تحمیلی سوم هدف دشمنی قرار گرفت که به هیچ قانونی پایبند نیست. احسان مصطفوی، رئیس انستیتو پاستور ایران، در گفت‌وگو با «ایران» می‌گوید: «انستیتو پاستور ایران عضو شبکه بین‌المللی پاستور است. این مجموعه بیش از یک قرن از سلامت مردم صیانت کرده و همواره در خط مقدم تشخیص بیماری‌ها و تولید فرآورده‌های حیاتی برای نظام سلامت کشور فعالیت می‌کند. شبکه بین‌المللی پاستور متشکل از ۳۳ عضو در سراسر دنیا ست و همه آنها هدفی واحد در کاهش بیماری‌ها، بویژه بیماری‌های واگیردار دارند. ایران نیز به واسطه عضویت در این شبکه از ارتباطات و تعاملات بین‌المللی با آنها بهره‌مند است.»
او با اشاره به همکاری خوب انستیتو پاستور ایران با سازمان بهداشت جهانی می‌گوید: «انستیتو ایران علاوه بر ارتباطات با شبکه بین‌المللی پاستور، تعاملات نزدیکی هم با سازمان بهداشت جهانی دارد و دو مرکز همکار این سازمان در این انستیتو مستقر هستند.»
مصطفوی درباره فعالیت‌های انستیتو پاستور ایران از دیرباز تاکنون می‌گوید: «انستیتو پاستور ایران از بدو تأسیس تا به امروز صادرات واکسن را ادامه داده است و همچنین تحقیقات و دوره‌های آموزشی مشترک را در سطح بین‌الملل دنبال می‌کند. قطعاً این اقدامات توانسته زمینه فعالیت در عرصه بین‌الملل انستیتو پاستور ایران را نسبت به سایر مؤسسات تحقیقاتی و پزشکی دیگر در کشور پررنگ‌تر کند. علاوه بر ابعاد ملی و بین‌المللی، انستیتو پاستور ایران قدیمی‌ترین مؤسسه بهداشتی و تولید دارویی در کشور محسوب می‌شود و قسمتی از ساختمان‌های آن نیز در میراث فرهنگی ثبت شده است. در جنایت اخیر، آسیب به انستیتو پاستور ایران، یک مؤسسه که دارای اهمیت در ابعاد ملی، بین‌المللی، تاریخی و فرهنگی است، مورد تعرض قرار گرفت.»
انستیتو پاستور هدف حملات دشمن
رئیس انستیتو پاستور ایران با بیان اینکه این مرکز از ابتدای جنگ تحمیلی تاکنون سه بار مورد آسیب قرار گرفته است، می‌گوید: «از ابتدای جنگ تحمیلی تاکنون، انستیتو پاستور ایران چندین بار از حملات دشمن متأثر شده است که شدیدترین آن مربوط به اوایل فروردین ماه سال‌جاری است. در این آسیب، صدمات جدی به بخش‌های تحقیقاتی و تشخیصی مؤسسه وارد شد. در مورد سایر بخش‌های مجموعه در خیابان پاستور نیز آسیب‌ها به شکلی بوده که در حال حاضر در عمل فعالیت را در آن مجموعه غیرممکن کرده است.»
او درباره مجموعه‌های آسیب‌دیده و تخریب شده، می‌گوید: «مجموعه‌هایی که در این حمله‌ها آسیب دیده‌اند شامل ۱۳ آزمایشگاه مرجع کشوری، ۳ آزمایشگاه همکار مرجع، ۸ آزمایشگاه بهداشتی، ۲۳ بخش تحقیقاتی، دو مرکز همکار سازمان بهداشت جهانی، سه بانک زیستی، سه دبیرخانه شبکه تحقیقاتی، سه مرکز تحقیقات و یک واحد واکسیناسیون و یک آزمایشگاه همکار سازمان غذا و دارو هستند. خوشبختانه در هیچ یک از این حملات همکاران ما در انستیتو پاستور ایران آسیبی ندیده‌اند.»
او با اشاره به ابعاد ملی و بین‌المللی حمله به انستیتو پاستور توضیح می‌دهد: «با توجه به ابعاد وسیع این حادثه، طبیعتاً این انتظار نیز وجود داشت که بازتاب‌های آن هم در سطح ملی و هم در سطح بین‌المللی وسیع باشد. این حملات در سطح ملی باعث بیانیه رئیس‌جمهوری محترم و در سطح بین‌المللی اظهارنظر دبیرکل سازمان بهداشت جهانی را در پی داشت. همچنین شبکه بین‌المللی پاستور بیانیه‌ای صادر و این اقدامات را محکوم کرد.»
رئیس انستیتو پاستور ایران در پاسخ به این سؤال که حمله به این مؤسسه تا چه اندازه ارائه خدمات بهداشتی و تحقیقاتی را محدود می‌کند، می‌گوید: «در این مؤسسه ما پروژه‌ها و برنامه‌های مشترکی را دنبال می‌کردیم که تحت تأثیر حملات اخیر قرار گرفته‌اند. نگاه ما این است که درد و آلامی که به مجموعه انستیتو پاستور ایران وارد شده طولانی مدت نخواهد بود و ان‌شاءالله تعاملات بین‌المللی را در صورت پایداری شرایط کشور با قوت ادامه خواهیم داد و هرآنچه در جنگ آسیب دیده باشد را جبران می‌کنیم.»
او درباره سطح خسارت‌های علمی و مالی که به انستیتو پاستور تحمیل شده، می‌گوید: «تا زمانی که در ساختمان‌های آسیب‌دیده انستیتو پاستور ایران مستقر نشویم، نمی‌توانیم برآورد دقیقی از خسارت‌ها انجام بدهیم. خوشبختانه آسیبی به کارکنان که مهم‌ترین سرمایه‌ ما هستند، وارد نشده است. مهم‌ترین آسیبی که به مجموعه انستیتو پاستور ایران وارد شده، آسیب به تجهیزات بوده است. این تجهیزات ارزشمند در طول دهه‌ها و با سختی‌های فراوان تهیه شده‌اند و تأمین مجدد برخی از آنها در شرایط کنونی برای ما دشوار خواهد بود. در حال حاضر نمی‌توان عدد و رقم دقیقی درباره میزان آسیب به ساختمان‌ها و تجهیزات ارائه داد. علاوه بر این، همکاران ما در سال‌های گذشته تلاش فراوانی برای جمع‌آوری یک سری نمونه از سراسر کشور کرده‌اند که ممکن است به آنها نیز آسیب وارد شده باشد. البته ما برخی نمونه‌های بانک سلولی و نمونه‌های سوش‌های مهم میکروبی را به مکان‌های امن منتقل کرده بودیم که خوشبختانه در این حملات آسیب ندیده‌اند.»
رئیس انستیتو پاستور ایران با اشاره به اینکه این مؤسسه ساختمان‌های متعددی دارد و در حال حاضر روند کار در سایر شعب ادامه دارد، می‌گوید: «به جز شعبه مرکزی که در خیابان پاستور واقع است و آسیب دیده، شعب دیگری هم داریم که فعال هستند و سعی می‌کنیم خدمات آزمایشگاهی و واکسیناسیون را در آنها ادامه بدهیم. خوشبختانه به فعالیت‌های تولیدی ما آسیبی وارد نشده و همچنان ادامه دارد.»
او درباره برنامه‌های آینده انستیتو پاستور ایران می‌گوید: «ما یک برنامه زمان‌بندی‌شده برای بازسازی داریم که ان‌شاءالله در شرایط پایدار و با حمایت‌های مادی لازم، آن را انجام خواهیم داد. چند روز پیش خیرین حوزه سلامت و خیرین مطرح کشور در بازدید از مجموعه انستیتو پاستور ایران قول‌هایی دادند که امیدواریم موجب تسریع در بازسازی‌ها شود.» 
نشت مواد میکروبی
شیطنت رسانه‌ای بود
بعد از حمله دشمن به انستیتو پاستور ایران، گمانه‌زنی‌هایی درباره نشت مواد میکروبی به وجود آمد که در همان روز تکذیب شد. مصطفوی با اشاره به اینکه این موضوع یک شیطنت رسانه‌ای بود، می‌گوید: «یکی از نگرانی‌های مهم درباره حمله به مراکز مشابه، نگرانی ناشی از نشت مواد میکروبی است. گرچه اتفاقی که در مورد طرح این موضوع پس از این حملات به انستیتو پاستور ایران مطرح شد، بیشتر یک شیطنت رسانه‌ای و برای انحراف از فاجعه اصلی بوده است. به هر حال، مهم‌ترین مرکز خدمات بهداشتی و تشخیصی کشور آسیب دیده است. ما این پیش‌بینی را از قبل کرده بودیم و به همین دلیل سوش‌های میکروبی که می‌توانست تهدیدی برای جامعه باشد را به سایر مراکز امن منتقل کردیم. با اینکه خوشبختانه آسیب‌های جدی وارد شده به انستیتو پاستور ایران به بخش‌های میکروبی مجموعه نبوده است و حتی پایش‌هایی که توسط مراکز ذی‌صلاح انجام شد، مؤید عدم خطر انتشار آلودگی است.»
او در پاسخ به این سؤال که با توجه به اینکه بیش از یک قرن از فعالیت انستیتو پاستور ایران می‌گذرد، چند درصد از بار بهداشتی کشور بر دوش این مجموعه بوده است، می‌گوید: «انستیتو پاستور ایران ۳۰ سال قبل از تأسیس وزارت بهداشت در ایران تأسیس شده است. مسلماً در سه دهه اول فعالیت، بار قابل توجهی از وظایف وزارت بهداشت را بر عهده داشته است. فعالیت انستیتو پاستور ایران در سال‌های بعد به سمت فعالیت‌های کنترلی و ریشه‌کنی برخی بیماری‌ها نه تنها در سطح ملی بلکه در سطح منطقه‌ای پیش رفته است. صادرات واکسن‌های زیادی مانند آبله، وبا و ب‌ث‌ژ به کشورهای مختلف دنیا از سوی این مؤسسه انجام شد و به کنترل این بیماری‌ها در سطح بین‌الملل کمک زیادی کرده است. نقشی که انستیتو پاستور ایران پذیرفته این است که به ارتقای امنیت سلامت کشور کمک کند. وقتی یک تهدید بهداشتی کشور را درگیر می‌کند، انستیتو پاستور ایران نقش‌آفرینی قابل توجهی خواهد داشت.»

برش

انستیتوپاستور جان افراد زیادی را نجات داده است

رئیس انستیتو پاستور ایران با تأکید بر اینکه همچنان کمک می‌کنیم تا کشور بتواند پاسخ بهتری به تهدیدهای بهداشتی بدهد، می‌گوید: «انستیتو پاستور ایران به مجموعه وزارت بهداشت کمک می‌کند تا بتواند پاندمی‌ها و طغیان بیماری‌های واگیر را بهتر و سریع‌تر کنترل کند. نقشی مشابه را انستیتو پاستور ایران در دوران کرونا پذیرفت که باعث ارتقای ظرفیت آزمایشگاهی کشور برای تشخیص این بیماری شد و در عین حال تولید واکسن کرونا را انجام داد که جان بسیاری از ایرانیان را نجات داد.»
مصطفوی تأکید می‌کند: «من از رسانه‌های داخلی و خارجی که با حساسیت موضوع آسیب‌های انستیتو پاستور را دنبال کردند، تشکر می‌کنم. امیدوارم بتوانیم این همراهی و همدلی را در مسیر بازسازی انستیتو پاستور ایران داشته باشیم و ان‌شاءالله بتوانیم ظرفیت‌های داخلی و خارجی را هم به کار بگیریم تا پاستور را در یک بازه زمانی کوتاه به بهترین شکلی که لایق مردم ایران است، بازسازی کنیم.»