کارشناسان در گفتوگو با «ایران» بررسی کردند
هزینههای جنگ برای صنعت و بازار خودرو در جهان
یاسمن صادقشیرازی
گروه خودرو
صنعت خودرو پس از نفت، دومین صنعت مهم و بزرگ ایران به حساب میآید که تحت عنوان صنایع مادر مطرح میشود. از سوی دیگر، ایرانخودرو و سایپا بیش از یکصد هزار نیروی مستقیم شاغل دارند. در مجموع بیش از ۲ میلیون نفر بهصورت غیرمستقیم در صنعت خودروسازی مشغول هستند. در روزهای جنگ به دلیل حملات ناجوانمردانه به صنایع فولاد و پتروشیمی و همچنین شرایط ناامن بنادر و گمرکات، همه کارشناسان معتقد بودند صنعت خودروسازی و واردات ایران دچار آسیب جدی خواهد شد. اما باید از سمت دیگر ماجرا نیز نگاه کرد. این جنگ که آمریکا و رژیم صهیونیستی آغازگر آن بودند، در واقع بر صنعت خودروسازی دنیا، تأمین سوخت و همچنین واردات و صادرات خودرو و قطعات تأثیر گذاشت و باعث ریزش سهام خودروسازیهای جهان نیز شد. بر همین اساس کارشناسان اقتصادی در گفتوگوی اختصاصی با «ایران»، درباره تأثیر جنگ بر خودروسازی منطقه و سایر کشورها اظهار نظر کردند. به دیگر سخن، بر اثر جنگی که ترامپ و نخستوزیر رژیم صهیونیستی بر ایران تحمل کردند، هم خودروسازان جهان و هم مشتریان خودرو در جهان متحمل زیانهای بسیاری شدند.
هزینه تولید صعودی شد
ایمان زنگنه
کارشناس اقتصادی
یکی از صنایعی که به طور مستقیم از جنگ آمریکا و رژیم اسرائیل با ایران آسیب دید، صنعت خودروسازی جهان بود. تولید خودرو به زنجیرهای پیچیده از مواد اولیه و فرآیندهای صنعتی وابسته است که بخش مهمی از آنها به نفت و مشتقات آن مرتبط میشود. افزایش جهانی قیمت نفت به معنای افزایش هزینه تولید بسیاری از مواد اولیه از جمله پلاستیکها، مواد پتروشیمی، روانکارها و سایر محصولات مورد استفاده در تولید خودرو است. به همین دلیل، با افزایش قیمت نفت و فرآوردههای آن، هزینه تولید در صنعت خودروسازی نیز افزایش پیدا کرد. از سوی دیگر، بالا رفتن قیمت بنزین و سوخت نیز بر رفتار مصرفکنندگان تأثیر گذاشت. زمانی که هزینه سوخت افزایش مییابد، انگیزه اقتصادی مشتریان در غرب یا دیگر کشورهای جهان استفاده از خودروهای شخصی کاهش پیدا میکند و همین موضوع میتواند تقاضا برای خرید خودرو را نیز تحت تأثیر قرار دهد. در نتیجه این تحولات در جنگ اخیر، بازار خودرو در جهان نیز با کاهش نسبی تقاضا مواجه شد. مصرفکنندگان در چنین شرایطی معمولاً تصمیمهای خرید خود را با احتیاط بیشتری اتخاذ میکنند و افزایش هزینههای زندگی میتواند خرید کالاهای بادوامی مانند خودرو را به تعویق بیندازد. از سوی دیگر، این شرایط ممکن است در بلندمدت حتی الگوی تقاضا در بازار خودرو را نیز تغییر دهد. افزایش قیمت سوخت میتواند باعث شود خودروهای پرمصرف و بزرگ، از جمله برخی کراساوورها و خودروهای با مصرف سوخت بالا، با کاهش تقاضا روبهرو شوند. در مقابل، احتمالاً توجه مصرفکنندگان در کشورهای متاثر از این افزایش قیمتها بیشتر به سمت خودروهای کوچکتر، کممصرفتر و همچنین خودروهای برقی معطوف خواهد شد؛ خودروهایی که هزینه سوخت یا انرژی کمتری دارند و در شرایط افزایش قیمت انرژی گزینه اقتصادیتری به شمار میروند. در کنار این تحولات، آسیبهایی که به برخی صنایع بالادستی از جمله شرکتهای نفتی، پتروشیمیها و همچنین صنایع فلزی مانند آلومینیوم و فولاد وارد شد نیز بر هزینه تولید خودرو در جهان تأثیر گذاشت. این صنایع از تأمینکنندگان اصلی مواد اولیه مورد نیاز برای تولید خودرو هستند و هرگونه اختلال یا افزایش هزینه در آنها به طور مستقیم بر قیمت تمامشده خودرو اثر میگذارد. در مجموع، نااطمینانیهایی که در نتیجه تنشها و جنگ اخیر در بازار انرژی ایجاد شد، اقتصاد جهانی و بسیاری از صنایع را با چالش مواجه کرد. افزایش هزینه تولید، اختلال در زنجیره تأمین و تغییر در الگوی تقاضای مصرفکنندگان از جمله پیامدهایی بود که در این دوره مشاهده شد. در این میان، صنعت خودروسازی جهان به دلیل وابستگی گسترده به نفت، مواد اولیه صنعتی و شبکه حملونقل جهانی، یکی از صنایعی بود که بیشترین تأثیر را از این تحولات پذیرفت.
تأثیر افزایش قیمت نفت بر صنعت جهانی خودروسازی
یوسف کاووسی
کارشناس اقتصادی
تنشها و درگیریهای اخیر در منطقه، که با تجاوز نظامی امریکا و رژیم صهیونیستی به ایران آغاز شد پیامدهای اقتصادی گستردهای برای بسیاری از صنایع در سطح جهان به همراه داشت. یکی از مهمترین نتایج این شرایط، اختلال در مسیرهای اصلی انتقال انرژی و کالا در منطقه و جهان بود؛ موضوعی که با بسته شدن تنگه هرمز، آسیب دیدن برخی پالایشگاهها و همچنین حمله به صنایع فولادی و پتروشیمی در منطقه تشدید شد. این تحولات نه تنها بازار جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار داد، بلکه زنجیره تأمین بسیاری از صنایع مهم جهان را نیز با مشکل مواجه کرد. در این میان، صنعت خودروسازی جهان یکی از صنایعی بود که بیش از سایر بخشها از این تحولات تأثیر پذیرفت. تولید خودرو به مجموعهای گسترده از مواد اولیه، قطعات و زنجیرههای پیچیده تأمین وابسته است و بخش قابل توجهی از این مواد اولیه، از جمله فولاد، فرآوردههای پتروشیمی و مشتقات نفتی، از طریق مسیرهای تجاری و انرژی در منطقه خلیج فارس جابهجا میشوند. با آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم اسرائیل به ایران و محدود شدن برخی از این مسیرها، روند انتقال مواد اولیه و قطعات مورد نیاز کارخانههای خودروسازی با اختلال جدی روبهرو شد. از سوی دیگر، آسیبی که در این مدت به برخی صنایع فولاد و پتروشیمی در منطقه وارد شد نیز بر پیچیدگی شرایط افزود. این صنایع از جمله تأمینکنندگان اصلی مواد اولیه برای بسیاری از بخشهای تولیدی به شمار میروند و آسیب دیدن آنها به معنای کاهش عرضه مواد اولیه در بازار جهانی است. در نتیجه، بسیاری از صنایع از جمله خودروسازی با افزایش هزینه تولید و محدودیت در دسترسی به مواد اولیه روبهرو شدند.تنشهای اخیر همچنین صادرات بسیاری از کشورها را با اختلال مواجه کرد. محدود شدن مسیرهای حملونقل و افزایش هزینههای انرژی که نتیجه مستقیم تجاوز نظامی به ایران بود باعث شد انتقال کالاها به بازارهای بینالمللی با دشواری بیشتری انجام شود. در چنین شرایطی بسیاری از تولیدکنندگان کالا و ارائهدهندگان خدمات در جهان با مشکلات جدی در روند فعالیت خود روبهرو شدند.در واقع، زنجیره تولید در صنایع امروزی به شکل گسترده و به هم پیوسته طراحی شده است و کوچکترین اختلال در یکی از حلقههای این زنجیره میتواند کل فرآیند تولید را تحت تأثیر قرار دهد. صنعت خودروسازی نمونهای روشن از این وابستگی است؛ صنعتی که به طور مستقیم به فولاد، محصولات پتروشیمی، انرژی و شبکه گسترده حملونقل وابسته است. بنابراین هرگونه اختلال در تأمین این منابع، به سرعت در روند تولید خودرو منعکس میشود. در مجموع، مجموعه اتفاقاتی که در پی تنشهای اخیر رخ داد، موجب شد بسیاری از بازارهای اقتصادی در جهان با نوسان و بیثباتی مواجه شوند. افزایش قیمت انرژی، محدودیت در حملونقل، آسیب دیدن برخی زیرساختهای صنعتی و کمبود مواد اولیه، همگی عواملی بودند که به شکل زنجیرهای بر اقتصاد جهانی اثر گذاشتند. محور اصلی تمام این تحولات نیز اختلال در عرضه مهمترین منبع انرژی جهان، یعنی نفت، بود؛ مادهای که همچنان نقش تعیینکنندهای در حرکت اقتصاد جهانی و فعالیت صنایع مختلف ایفا میکند.
صنعت خودروسازی جهان در مسیر بازسازی
مجید گودرزی
کارشناس اقتصادی
در شرایطی که تنشها و بحرانهای بینالمللی شدت میگیرد، تقریباً تمام بخشهای اقتصاد جهانی تحت تأثیر قرار میگیرند. یکی از مهمترین صنایعی که در چنین شرایطی آسیب میبیند، صنعت خودروسازی جهان است. این صنعت نه تنها به انرژی و سوخت وابسته است، بلکه بخش قابل توجهی از مواد اولیه مورد استفاده در آن نیز به صورت مستقیم یا غیرمستقیم از مشتقات نفتی تأمین میشود. به همین دلیل هرگونه افزایش قیمت نفت در جهان میتواند به سرعت هزینههای تولید در این صنعت را افزایش دهد.
از سوی دیگر، سوخت همچنان مهمترین منبع انرژی برای حملونقل در جهان محسوب میشود. حملونقل زمینی، دریایی و هوایی همگی وابسته به فرآوردههای نفتی هستند و به همین دلیل با افزایش قیمت نفت، هزینههای حملونقل نیز به طور قابل توجهی افزایش مییابد. این موضوع نه تنها بر جابهجایی افراد، بلکه بر انتقال کالاها، قطعات و مواد اولیه نیز اثر میگذارد و در نهایت هزینه تولید در بسیاری از صنایع، از جمله صنایع خودروسازی را بالا میبرد. علاوه بر این، اختلال در مسیرهای حملونقل دریایی و حتی برخی مسیرهای هوایی نیز شرایط را پیچیدهتر کرد. محدود شدن مسیرهای انتقال کالا باعث شد زنجیره تأمین بسیاری از صنایع با مشکل مواجه شود. در چنین شرایطی شرکتهای تولیدی برای تأمین مواد اولیه با دشواریهای جدی روبهرو شدند و در برخی موارد مواد اولیه یا با تأخیر طولانی به دست آنها رسید یا اصلاً امکان تأمین آن فراهم نشد. یکی دیگر از پیامدهای مهم این شرایط، کاهش یا توقف صادرات برخی کالاها به کشورهای مختلف بود. محدودیتهای حملونقل و افزایش هزینههای انرژی باعث شد تجارت بینالمللی نیز تا حدی مختل شود. این موضوع برای شرکتهای صنعتی که به واردات مواد اولیه وابسته هستند، مشکلات بیشتری ایجاد کرد و روند تولید در بسیاری از کارخانهها را کند کرد. مجموعه این عوامل در نهایت باعث شد صنعت خودروسازی جهان، چه به صورت مستقیم و چه غیرمستقیم، تحت تأثیر این تحولات قرار بگیرد. افزایش هزینه سوخت، رشد قیمت مواد اولیه، اختلال در زنجیره تأمین و مشکلات حملونقل همگی دست به دست هم دادند تا تولید خودرو در بسیاری از کشورها با محدودیت مواجه شود و قیمت محصولات نیز افزایش پیدا کند. با این حال، اعلام آتشبس در روزهای اخیر خبر امیدوارکنندهای برای بازارهای جهانی به شمار میرود و میتواند تا حدی از شدت نگرانیها بکاهد. با وجود این، اثرات اقتصادی تنشهای اخیر به سرعت از بین نخواهد رفت. حتی در صورت ثبات شرایط سیاسی و کاهش تنشها، بازگشت کامل زنجیره تأمین و بازارها به وضعیت عادی زمانبر خواهد بود. برآوردها نشان میدهد که تنها برای احیای کامل صنعت خودروسازی در سطح جهانی و جبران اثرات ناشی از حمله نظامی آمریکا و رژیم اسرائیل به ایران، دستکم بین شش ماه تا یک سال زمان لازم است. در این مدت شرکتها باید بتوانند زنجیره تأمین خود را دوباره ساماندهی کنند، جریان انتقال مواد اولیه را به حالت عادی بازگردانند و با شرایط جدید بازار انرژی سازگار شوند. بنابراین اگرچه آتشبس میتواند نقطه آغاز کاهش فشارها باشد، اما بازگشت کامل اقتصاد جهانی و بهویژه صنعت خودروسازی به شرایط پایدار، نیازمند زمان و مدیریت دقیق اقتصادی خواهد بود.
