با اعلام معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، ممنوعیت صادرات برخی محصولات کشاورزی که در ابتدای جنگ تحمیلی برای تنظیم بازار داخلی اعمال شده بود، به‌ صورت تدریجی در حال لغو است. به گفته اکبر فتحی، محصولات صادرات‌محور از جمله تولیدات گلخانه‌‌ای مانند فلفل دلمه‌‌ای، بادمجان، گوجه‌ فرنگی و خیار به همراه برخی میوه‌‌ها، کنسانتره‌‌ها و گیاهان دارویی، از فهرست ممنوعیت صادرات خارج شده‌اند و صادرات محصولاتی که مازاد تولید دارند، مانند لبنیات، پیاز و تخم‌‌مرغ نیز امکان‌پذیر خواهد بود.
 
۶ مرحله آزادسازی صادرات محصولات کشاورزی اجرا شد
در همین راستا، سرپرست دفتر بازرگانی داخلی و تنظیم بازار معاونت توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی در گفت‌و‌گو با خبرنگار «ایران» عنوان کرد:«در مقاطع مختلف و با توجه به شرایط کشور، صادرات برخی کالاهای کشاورزی به‌ صورت موقت ممنوع شده بود، اما در ادامه و به‌تدریج برای کالاهایی که مازاد تولید دارند و کمبودی در بازار داخلی ایجاد نمی‌‌کنند، محدودیت‌‌ها در حال رفع شدن است.»
مجید حسنی‌مقدم افزود:«تاکنون این روند در چند مرحله انجام و حدود شش مرحله از آزاد‌سازی صادرات برخی محصولات اجرا شده است. در این خصوص هر کالایی که معاونت‌‌های تخصصی و دستگاه‌های مرتبط اعلام کنند تولید آن در کشور بیشتر از نیاز داخلی است با بررسی شاخص‌‌های قیمتی و وضعیت بازار اجازه صادرات دریافت می‌کند.»
وی اظهار داشت:«در برخی موارد صادرات به ‌صورت مدیریت ‌شده و کنترل ‌شده انجام می‌شود تا بازار داخلی دچار نوسان نشود، اما در مورد بعضی کالاها که حساسیتی در مصرف داخلی ندارند، صادرات به‌ طور کاملاً آزاد است. در واقع محصولاتی که به ‌طور سنتی در گروه کالاهای صادراتی قرار می‌گیرند و مصرف داخلی آن‌ها حساسیت زیادی ایجاد نمی‌کند، در اولویت آزاد‌سازی صادرات هستند.»
حسنی‌مقدم تصریح کرد:«صادرات این محصولات علاوه بر ایجاد تعادل در بازار داخلی می‌تواند به ارزآوری برای کشور نیز کمک کند. البته تأکید ما این است که همواره تعادل میان صادرات و واردات حفظ شود؛ زیرا در سال‌های گذشته نیز کشور به ‌طور همزمان صادرات و واردات داشته و این روند همچنان ادامه دارد.»
وی تأکید کرد:«تنها در مورد برخی کالاها که احتمال ایجاد نوسان در بازار داخلی وجود دارد، سیاست مدیریت صادرات اعمال می‌شود و در غیر این صورت تغییر اساسی در روند تجارت محصولات کشاورزی ایجاد نشده است.»
حسنی‌مقدم در پایان با اشاره به ماهیت فصلی برخی محصولات کشاورزی گفت:«در برخی محصولات که تولید آنها فصلی بوده و ممکن است در دوره‌هایی از سال عرضه کاهش پیدا کند، برای مدیریت بازار در بعضی فصل‌‌ها صادرات به‌ صورت مقطعی و فصلی مدیریت می‌‌شود و این سیاستی است که در سال‌‌های گذشته نیز اجرا شده است.»
 
صادرات مازاد می‌تواند به تعادل بازار کمک کند
همچنین عضو اندیشکده محیط‌زیست و انرژی‌های کشاورزی مرکز الگوی اسلامی-‌ایرانی پیشرفت و استاد دانشگاه صنعتی شریف در گفت‌و‌گو با «ایران» درباره حذف ممنوعیت صادرات برخی محصولات کشاورزی اظهار کرد: «ایران در تولید بسیاری از محصولات کشاورزی جایگاه قابل‌توجهی در جهان دارد و همین موضوع نشان می‌دهد کشور از ظرفیت بالایی در این بخش برخوردار است.»
مجید عباس‌پور گفت:«در برخی سال‌‌ها به دلیل افزایش تولید، بخشی از محصولات کشاورزی با مازاد مواجه می‌شوند و اگر امکان صادرات فراهم باشد، می‌توان از هدررفت این محصولات جلوگیری کرد و بازار داخلی را نیز متعادل نگه داشت.»
وی با اشاره به نبود برنامه‌ریزی منسجم در حوزه کشاورزی افزود:«یکی از مشکلات مهم این بخش، نبود الگوی کشت مشخص است. در سال‌های مختلف مشاهده می‌شود که تولید برخی محصولات مانند پیاز، سیب‌‌زمینی یا گوجه‌فرنگی به ‌طور ناگهانی افزایش یا کاهش پیدا می‌کند و همین موضوع باعث نوساناتی در بازار می‌شود.»
عباس‌پور تصریح کرد:«در مواردی تولید یک محصول آن‌قدر افزایش می‌یابد که بخشی از آن در زمین‌‌ها باقی می‌ماند و از بین می‌‌رود، در حالی که در سال بعد ممکن است همان محصول با کمبود مواجه شود. این نوسان‌‌ها نشان می‌‌دهد که برنامه‌ریزی دقیق برای الگوی کشت ضروری است.»
وی با اشاره به مسأله کمبود منابع آبی ایران نیز تأکید کرد:«یکی از موضوعات مهم در برنامه‌‌ریزی کشاورزی، مدیریت مصرف آب است. برخی محصولات آب‌بر هستند و در شرایط کم‌آبی باید درباره میزان تولید و صادرات آنها تصمیم‌گیری دقیق‌‌تری صورت گیرد.»
عباس‌پور افزود:«در این زمینه بحث آب مجازی نیز مطرح است؛ به این معنا که تولید برخی محصولات در کشورهایی که منابع آبی بیشتری دارند انجام شود و سپس مبادله یا واردات آن صورت گیرد تا فشار کمتری بر منابع آبی کشور وارد شود.»
وی تأکید کرد:«در شرایط فعلی اگر سیاست‌های صادراتی و تولیدی با برنامه‌ریزی دقیق همراه باشد، می‌توان هم از ظرفیت‌‌های تولید داخلی بهره برد و هم از بروز نوسان‌های شدید در بازار محصولات کشاورزی جلوگیری کرد.»