هوش مصنوعی در شوک جنگ
آرزو کیهان
گروه علم و فناوری
به دنبال تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و شعلهور شدن آتش جنگ و بسته شدن تنگه هرمز، بخشهای مختلف فناوری جهان بهویژه حوزه هوش مصنوعی با مشکلات زیادی مواجه شده است.
توسعه صنعت هوش مصنوعی که بر پایه انرژی استوار است، به شکلی غیر منتظره با رکود مواجه شده است؛ رکودی که میتواند دامان بسیاری از کمپانیهای بزرگ جهان و شرکتهای حاضر در سیلیکون ولی را بگیرد. این صنعت در مسیر توسعه قرار گرفته وبه سرعت رو به رشد بود اما حالا تنشهای خاور میانه میتواند مانعی بزرگ بر سر راه این صنعت در جهان ایجاد کند. کارشناسان اقتصادی افزایش قیمت انرژی، برق و زنجیرههای تأمین از هم گسیخته که صنایع و مصرفکنندگان را در سراسر جهان تحت فشار قرار داده را یکی از مهمترین دلایل عقب ماندن صنعت هوش مصنوعی در جهان از روند مورد انتظار میدانند.
برای آمریکا و سایر کشورهای پیشرو در حوزه هوش مصنوعی، یکی از پیامدهای این جنگ، تهدید رونق هوش مصنوعی خواهد بود.
دردسر بسته بودن تنگه هرمز برای هوش مصنوعی جهان
با بسته شدن تنگه هرمز بسیاری از اقتصادهای واردکننده نفت، مجبورند دردسرهای ناشی از کمبود انرژی در جهان را تحمل کنند و اولویتهای خود را تغییر دهند.
جنگ منطقه یک شوک انرژی است، نه فقط یک شوک نفتی و به همین دلیل هم در بسیاری از کشورها وضعیت اضطراری ملی انرژی اعلام شده است.
این جنگ پیامدهای گستردهتری در بازارهای جهانی و زنجیرههای تأمین خواهد داشت. وقتی نوبت به شرکتهای فناوری به ویژه هوش مصنوعی میرسد که برای توسعه نیازمند انرژی زیادی است، این مشکل دوچندان میشود.
شرکتS&P Global Visible Alpha اعلام کرد، سرمایهگذاری ۶۳۵ میلیارد دلاری شرکتهای بزرگ فناوری در حوزه هوش مصنوعی با یک شوک انرژی روبهرو شده است.
«ملیسا اتو»، رئیس تحقیقات S&P Global Visible Alpha، در این باره گفت: سرمایهگذاریهای عظیم در هوش مصنوعی که پشتوانه رکوردهای سهام بودهاند، با مانع بزرگی روبهرو هستند، زیرا بحران خاورمیانه چشمانداز رشد و هزینههای انرژی را تحتالشعاع قرار داده است.
پیش از شروع جنگ، غولهای فناوری مایکروسافت، آمازون، آلفابت و متا قصد داشتند حدود ۶۳۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۶ برای مراکز داده، تراشهها و سایر زیرساختهای هوش مصنوعی هزینه کنند. این شرکت اعلام کرده است این رقم نسبت به ۳۸۳ میلیارد دلار سال قبل و تنها ۸۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۹ افزایش یافته است.
اگرچه شرکتهای فناوری هنوز کاهشی در این سرمایهگذاریها نشان ندادهاند، اما قیمتهای بالای نفت میتواند باعث بازنگری در هزینهها در سه ماهه اول و دوم شود و «اصلاح واقعاً معناداری در تمام بازارهای سهام» ایجاد کند.
مراکز داده مربوط به هوش مصنوعی، به مقادیر زیادی برق نیاز دارند و این امر هوش مصنوعی را به قیمت برق و ظرفیت زیرساختها وابسته میکند.
بسیاری از شرکتها با نگرانی به آینده نگاه میکنند. اما برای صنعتی که به طور منحصر به فرد به انرژی نیاز دارد و مدل کسبوکار آن هنوز به طور محکم تثبیت نشده و سرمایهگذاریهای آن با بدهیهای هنگفت تأمین مالی میشود، چالشها ممکن است حادتر باشد.
«سم آلتمن» از OpenAI در ماه فوریه در مقایسهای سعی داشت نگرانیها در مورد تأثیر زیستمحیطی هوش مصنوعی را در آستانه عرضه عظیم آن به بازار سهام در اواخر امسال، کماهمیت جلوه دهد.
او گفت: «مردم در مورد اینکه آموزش یک مدل هوش مصنوعی چقدر انرژی میبرد صحبت میکنند اما آموزش یک انسان نیز انرژی زیادی میبرد. حدود ۲۰ سال از زندگی در کنار تمام غذایی که در این مدت مصرف میکنید طول میکشد تا باهوش شوید.»
با وجود ادعای آلتمن، از سوی دیگر بانک انگلستان در بررسی منظم خود از خطرات پیش روی سیستم مالی بریتانیا در هفته گذشته، بر ارتباط بالقوه بین هزینههای انرژی و قیمت سهام شرکتهای هوش مصنوعی تأکید کرد.
کمیته سیاست مالی بانک بریتانیا با اشاره به این موضوع عنوان کرد سرمایهگذاران پیش از شروع جنگ توسط ترامپ، سؤالاتی را در مورد این بخش مطرح کرده بودند. این نگرانیها بهویژه با توجه به ماهیت انرژیبر زنجیره تأمین برای اجزای کلیدی و عملکرد مراکز داده افزایش مییابد.»
این یکی از جنبههای یک هشدار گسترده است مبنی بر اینکه جنگ میتواند شکنندگیهایی که پیش از این هم در بازارهای هوش مصنوعی وجود داشت را تشدید کند. افزایش قیمت انرژی و تأثیر ان بر توسعه هوش مصنوعی بویژه در کشورهای پیشتاز در این بخش، میتواند بر رشد اقتصادی تأثیر بگذارد، تورم را افزایش دهد و شرایط مالی را سختتر کند.»
برش
آمار سازمان تجارت جهانی از سرمایهگذاری در زمینه هوش مصنوعی
«رابرت استایگر»، اقتصاددان ارشد سازمان تجارت جهانی درباره ارتباط بین هوش مصنوعی و تأثیر جنگ بر توسعه آن گفت: «یک دوره طولانی مدت از قیمتهای بالای انرژی میتواند سرمایهگذاری در این بخش را «مختل» کند زیرا رونق و توسعه هوش مصنوعی بسیار انرژیبر است.»
برای تأکید بر پیامدهای واقعی میتوان به آمار سازمان تجارت جهانی اشاره کرد که در آخرین چشمانداز تجارت جهانی خود محاسبه کرده است ۷۰ درصد از رشد سرمایهگذاری در ایالات متحده در سهماهه اول سال گذشته در کالاهای مرتبط با هوش مصنوعی بوده است. هم اکنون رهبران هوش مصنوعی و ارائهدهندگان زیرساختهایی مانند CoreWeave، در حال قرض گرفتن مبالغ هنگفتی هستند تا بتوانند مراکز داده خود را بسازند اما این تورم و افزایش بهای انرژی وضع را برایشان دشوارتر خواهد کرد.
«کوین امانوئل » دیگر تحلیلگر اقتصادی نیز تأکید میکند که «اکوسیستم هوش مصنوعی عمیقاً به هم پیوسته است و بیشک افزایش قیمت انرژی ناشی از بسته بودن تنگه هرمز میتواند شرکتهای فناوری فعال در این بخش را ورشکسته کند.

