ایران زمین - سه استان شمالی کشورگیلان، مازندران و گلستان تنها ۶.۹ درصد جمعیت ایران را دارند، اما روزانه بیش از ۵,۶۰۰ تن پسماند عادی تولید می‌کنند؛ رقمی معادل ۱۰.۲۴ درصد کل زباله کشور. 
این حجم عظیم زباله در کنار شرایط اقلیمی ویژه، رطوبت بالا، محدودیت زمین، گردشگری انبوه و ضعف ساختار حکمرانی پسماند در سطوح محلی و ملی، وضعیت مدیریت زباله را در شمال ایران به یکی از چالش‌های جدی محیط‌زیستی، اقتصادی و اجتماعی کشور تبدیل کرده است.  روزانه حدود ۷۰۰۰ تن زباله در استان‌های شمالی تولید می‌شود و در فصول ورود مسافران این میزان تولید تا چندین برابر افزایش پیدا می‌کند. حضور گسترده گردشگران در استان‌های شمالی طی سال‌های اخیر، حجم زباله تولیدی را افزایش داده و دفن غیراصولی پسماند سبب تخریب و آلودگی دریای خزر، تالاب‌ها و رودخانه‌ها، مناطق جنگلی، زمین‌های کشاورزی و سفره‌های آب زیرزمینی شده است. بسیاری از شهرهای شمالی دفن‌گاه بهداشتی زباله ندارند و امکانات، تجهیزات و زیرساخت‌های لازم برای مدیریت صحیح پسماند در دسترس نیست.
گزارش های تحقیقی نشان می دهد که سرانه تولید پسماند شهری در سه استان ساحلی شمال ایران بسیار بالاتر از میانگین کشور است. متوسط تولید زباله شهروندان ایرانی ۷۶۲ گرم در روز است، اما این رقم در استان‌های شمالی به‌مراتب بیشتر است و بخشی از آن نیز به دلیل حضور میلیون‌ها گردشگر فصلی ایجاد می‌شود. از سوی دیگر پسماند روستایی نیز بیش از میانگین کشور است و با توجه به تراکم سکونت و گردشگری روستاهای ساحلی، این عدد به‌شدت رشد کرده است. در نوروز امسال نیز استان های مازندران، گیلان و گلستان پذیرای میلیون ها نفر از شهروندان بودند و بحران زباله در این روزها در این استان ها نمود بیشتری داشت بطوری که  آنچه از این سفرهای بهاری در جنگل‌های هیرکانی، تالاب‌های انزلی و سواحل خزر بر جای مانده، کوهی از زباله است؛ یادگاری که نه به پای علاقه مسافران به طبیعت، که به پای بی‌مسئولیتی آنان نوشته می‌شود و حالا نفس این زیست‌بوم‌ها را به شماره انداخته است.
انبوهی از زباله‌های مختلف توسط مسافران و گردشگران در طبیعت استان‌های گیلان، مازندران و گلستان رها شده و چهره زیبای این استان‌ها را مخدوش کرده است. بی‌توجهی گردشگران به موضوع مدیریت تولید زباله و رهاسازی آن در طبیعت موجب شده محیط زیست استان‌های شمالی آسیب جدی ببیند.

زباله‌های پلاستیکی
تا سال‌ها در طبیعت می‌مانند
«محمدرضا سلامی»، دکترای محیط زیست، در این زمینه می‌گوید: «تعطیلات نوروز سال جاری با وجود شرایط جنگی، حضور حجم زیادی از گردشگران را در استان گیلان به‌ویژه مناطق طبیعی شاهد بودیم. با وجود توصیه‌های مکرر، برخی شهروندان و مسافران زباله‌های خود را در دامن طبیعت، رودخانه‌ها و تالاب‌ها رها می‌کنند و این اقدام آن‌ها موجب آلودگی و اخلال در اکوسیستم محیط زیست می‌شود.»
 وی می‌افزاید: «تالاب‌ها یک اکوسیستم زنده هستند و برای حیات انسان‌ها و جانداران اهمیت ویژه‌ای دارند و محل فرود و استراحت پرندگان آبزی و کنارآبزی محسوب می‌شوند. رهاسازی زباله‌ها علاوه بر آلودگی زیستگاه، وارد چرخه غذایی پرندگان و سایر گونه‌های حیات وحش شده و موجب مرگ آن‌ها می‌شود.»
سلامی با بیان اینکه زباله‌ها در میان‌مدت موجب آلودگی آب و خاک می‌شود، تصریح می‌کند: «زباله‌های پلاستیکی غیرقابل تجزیه هستند، سال‌های طولانی در طبیعت باقی می‌مانند و در صورت تجزیه به میکروپلاستیک تبدیل می‌شوند که مشکلات و خطرات زیادی برای محیط زیست ایجاد می‌کند.»
این کارشناس محیط زیست تأکید می‌کند: «با توجه به حضور روزانه حجم زیادی از گردشگران در سواحل دریا، حاشیه تالاب‌ها، رودخانه‌ها، کوه و جنگل، پاکسازی این مناطق در طول سال و مناسبت‌های مختلف باید در دستور کار سازمان‌های متولی، مردم و دوست‌داران محیط زیست قرار گیرد. همه باید نسبت به محیط زیست احساس مسئولیت کنند. شهروندان و گردشگران هنگام حضور در طبیعت باید زباله‌های پیرامون محل اتراق خود را جمع‌آوری و تفکیک کنند و آن را در سطل‌های زباله قرار دهند. والدین باید نحوه برخورد با طبیعت را به فرزندان خود بیاموزند تا این فرهنگ در جامعه نهادینه شود.»

تولید زباله
از ۵۵۰ به ۷۰۰ تن رسید
«محمدحسین واثق کارگرنیا»، رئیس شورای اسلامی شهر رشت نیز در این زمینه  در گفت وگو با ایمنا می گوید: «هر ساله همزمان با تعطیلات نوروز، بسیاری از هموطنان برای استفاده از مواهب طبیعی به شمال کشور به‌ویژه استان گیلان سفر می‌کنند. گاهی مشاهده می‌شود برخی مسافران با استفاده نامطلوب از طبیعت، زباله‌های خود را در رودخانه‌ها، تالاب‌ها، مناطق جنگلی و کوهستانی و سواحل دریا رها می‌کنند و موجب آلودگی و تخریب محیط زیست می‌شوند.»
وی خاطرنشان می‌کند: «در حالت عادی روزانه ۵۵۰ تن زباله در شهر رشت تولید می‌شود و این مقدار در زمان حضور مسافران تا ۷۰۰ تن افزایش پیدا می‌کند.» کارگرنیا انباشت زباله را یکی از مشکلات جدی شهرهای شمالی می‌داند و تصریح می‌کند: «افزایش تولید زباله در ایام تعطیلات، شهرهای شمالی را در بحث جمع‌آوری، حمل و تفکیک زباله و هزینه‌های مازاد آن با چالش جدی روبه‌رو کرده است.»
واثق کارگرنیا با بیان اینکه همه گروه‌های جامعه به‌ویژه سازمان‌های مردم‌نهاد (سمن‌ها) می‌توانند برای پاکسازی محیط به شهرداری‌ها و دهیاری‌ها کمک کنند، تصریح می‌کند: «اگر گردشگران هنگام حضور در طبیعت کیسه پلاستیکی به همراه داشته باشند و هنگام ترک طبیعت زباله‌های تر و خشک پیرامون خود را جمع‌آوری و در سطل‌های زباله قرار دهند، هرگز محیط زیست آلوده نمی‌شود. برخورد مناسب با محیط زیست باید به عنوان یک فرهنگ در جامعه نهادینه شود؛ همه ما نسبت به طبیعت مسئول هستیم، زیرا طبیعت تنها متعلق به ما نیست. باید در حفظ و نگهداری آن تلاش کنیم تا بتوانیم این امانت الهی را به آیندگان تحویل دهیم.»

الگوی مصرف ایرانیان
مناسب نیست
«شعبان جعفری»، رئیس شورای اسلامی بندرانزلی نیز می‌گوید: «روزانه ۱۲۰ تن زباله در بندرانزلی تولید می‌شود و این میزان در زمان حضور مسافران تا ۱۹۰ تا ۲۰۰ تن افزایش پیدا می‌کند.»
وی با اشاره به تولید بالای زباله در ایران می‌افزاید: «الگوی مصرف در کشورمان مناسب نیست و مردم ما در مقایسه با سایر نقاط جهان، زباله بیشتری تولید می‌کنند.»
رئیس شورای اسلامی بندرانزلی خاطرنشان می‌کند: «با وجود اینکه بندرانزلی پذیرای مسافران بسیاری است، اما این شهر نسبت به سایر شهرهای توریستی در مدیریت پسماند وضعیت مطلوبی دارد و بحث جمع‌آوری و حمل زباله به سرعت انجام می‌شود.»
جعفری رهاسازی زباله در سواحل و طبیعت را یکی از مشکلات جدی شهرهای شمالی به‌ویژه بندرانزلی می‌داند و تصریح می‌کند: «با وجود نصب سطل زباله در بسیاری از نقاط، برخی از گردشگران زباله‌های تولیدی خود را به راحتی در دامن طبیعت رها می‌کنند که این اقدام شایسته مردم ما نیست.»
وی می‌گوید: «نیروهای شهرداری در طول هفته به طور منظم سواحل را پاکسازی می‌کنند، اما تمام ساحل‌نشینان، مجتمع‌های خدماتی، هتل‌ها و مهمان‌پذیرهای ساحلی باید در جمع‌آوری زباله با شهرداری همکاری داشته باشند، زیرا این نهاد به تنهایی قادر به انجام این کار نیست.»
جعفری خودداری از رهاسازی زباله در محیط زیست را نیازمند فرهنگ‌سازی بلندمدت می‌داند و می‌افزاید: «گاهی مشاهده می‌شود برخی مسافران زباله را از پنجره خودرو به بیرون پرتاب می‌کنند که این موضوع موجب بروز حوادث ناگوار و ناراحتی شدید شهروندان می‌شود. نحوه مدیریت و کاهش تولید زباله را باید از کودکی به فرزندان خود آموزش دهیم و در این راستا آموزش و پرورش نقش بسیار مهمی دارد. بستن کمربند ایمنی در خودرو که پس از سال‌ها به عنوان یک امر اجباری و فرهنگ در کشور تبدیل شد، می‌تواند الگوی مناسبی برای بحث مدیریت و کاهش تولید زباله در جامعه باشد.»
همه ما در برابر محیط زیست مسئول هستیم و حق نداریم منابع طبیعی و گنجینه‌های زیستی کشور را با بی‌توجهی و سهل‌انگاری قربانی برداشت‌های سلیقه‌ای و اقدامات خودسرانه کنیم. معضلات ناشی از افزایش تولید زباله در استان‌های شمالی هر روز باعث تخریب و آلودگی بیشتر طبیعت زیبا و آسیب‌پذیر این مناطق می‌شود و جمع‌آوری و پاکسازی محیط از زباله‌ها هزینه‌های بسیار سنگینی را به شهرداری‌ها و دولت تحمیل می‌کند. رفع این معضل نیازمند آموزش صحیح، فرهنگ‌سازی برای مدیریت و کاهش تولید زباله در میان گروه‌های مختلف مردم به‌ویژه کودکان و نوجوانان در مدارس، نصب سطل‌های زباله در نقاط پرتردد، پاکسازی مستمر نوار ساحلی دریای خزر، رودخانه‌ها، تالاب‌ها، مناطق جنگلی و حاشیه راه‌ها توسط شهرداری‌ها، دهیاری‌ها، بخشداری‌ها، راهداری و سمن‌ها و ایجاد زیرساخت‌های مناسب با استفاده از امکانات و تجهیزات به‌روز دنیا برای مدیریت صحیح پسماند است.