مجید موافق قدیری
عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی تهران

۱. در شرایط کنونی که کشورهای مختلف با چالش‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی متعددی روبه رو هستند، تقویت زیرساخت‌های داخلی و افزایش تاب‌آوری اقتصادی در برابر بحران‌های جهانی، به یکی از اولویت‌های اساسی آنها تبدیل شده است. در این راستا، اقتصاد مقاومتی به‌ عنوان الگویی برای توسعه پایدار و مقابله با تهدیدات اقتصادی معرفی شده است. شعار «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» که توسط مقام معظم رهبری برای سال ۱۴۰۵ مطرح شده، بر این اصل تأکید دارد که کشورمان باید با تکیه بر ظرفیت‌های داخلی، استقلال اقتصادی خود را افزایش دهد و از وابستگی به منابع خارجی بکاهد.  صنعت خوراک دام که یکی از ارکان اصلی در تولید مواد غذایی است، نقش برجسته‌ای در تحقق این شعار ایفا می‌کند. تأمین مواد اولیه برای تولید خوراک دام در کشور وابسته به منابع داخلی و خارجی است و به همین دلیل افزایش بهره‌وری، ارتقای رقابت پذیری، کاهش وابستگی به واردات و تأمین پایدار نیازهای غذایی کشور از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. هدف این یادداشت بررسی نقش صنعت خوراک دام ایران در تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی و تأثیرات آن بر امنیت ملی و وحدت ملی است.

۲. مفهوم و اهمیت صنعت خوراک دام در اقتصاد مقاومتی

 ۲.۱. تعریف صنعت خوراک دام
 صنعت خوراک دام شامل فرآیند تولید، توزیع و مصرف مواد مغذی است که به تأمین نیازهای تغذیه‌ای دام، طیور و آبزیان می‌پردازد. این صنعت به‌ طور مستقیم بر تولید محصولات پروتئینی مانند گوشت(سفید و‌ قرمز)، شیر و تخم‌مرغ تأثیر می‌گذارد. همچنین به‌ عنوان یکی از مهم‌ترین بخش‌های کشاورزی و دامپروری در تأمین امنیت غذایی و حفظ سلامت جامعه نقش اساسی دارد.

۲.۲. اهمیت این صنعت در تحقق اقتصاد مقاومتی
اقتصاد مقاومتی به‌ معنای استفاده بهینه از منابع داخلی، تقویت تولید داخلی، کاهش وابستگی به واردات و توجه به ظرفیت‌های داخلی کشور است. صنعت خوراک دام ایران با استفاده از مواد اولیه داخلی و بهره‌مندی از تکنولوژی، می‌تواند بهره‌وری را افزایش و وابستگی به واردات نهاده‌های دامی را کاهش دهد و در نتیجه نقشی حیاتی در تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی ایفا کند. در اقتصاد مقاومتی مزیت کارخانجات خوراک دام نه در خام فروشی و ارزان‌فروشی، بلکه در کاهش ریسک، ثبات تولید و جلوگیری از فروپاشی واحدهای دام و طیور و آبزیان است. در واقع مدیریت بحران در صنعت تولیدات دامی بدون تکیه بر کارخانجات خوراک دام به معنای انتقال ریسک به تولیدکننده و تهدید مستقیم امنیت غذایی است.

۳. نقش صنعت خوراک دام در تحقق شعار اقتصاد مقاومتی

 ۳.۱. تأمین امنیت غذایی و امنیت ملی
 یکی از ارکان اساسی اقتصاد مقاومتی تأمین امنیت غذایی است که به‌ طور مستقیم بر امنیت ملی تأثیرگذار است. در صورتی که صنعت خوراک دام به درستی عمل نکند، تأمین مواد غذایی ضروری برای مردم به مخاطره می‌افتد و وابستگی به واردات افزایش می‌یابد. تأمین مواد مغذی داخلی و خودکفایی در این بخش می‌تواند موجب کاهش فشارهای اقتصادی و در نهایت تقویت امنیت ملی شود. در شرایط جنگ و بحران، کارخانجات خوراک دام با تبدیل نهاده‌های دامی پراکنده به خوراک آماده استاندارد، خط مقدم حفظ امنیت غذایی کشور هستند. ضمن اینکه وقتی زنجیره تأمین نهاده‌های دامی در زمان بحران دچار اختلال می‌شود، این کارخانجات خوراک دام‌ هستند که با مدیریت ریسک و فرمولاسیون انعطاف‌پذیر تولید را زنده نگه می‌دارند. به طوری که در شرایط ناپایدار اقتصادی به خصوص در بحران هایی مانند جنگ یا بیماری های 
همه گیر، کارخانجات خوراک دام نقش «تنظیم‌گر پنهان بازار» را ایفا می‌کنند؛ جایی که تصمیم‌های فنی آنها مستقیماً به ثبات قیمت گوشت، مرغ و تخم‌مرغ ختم می‌شود.

۳.۲. کاهش وابستگی به واردات صنعت خوراک دام
 ایران به‌شدت به واردات نهاده‌هایی مانند ذرت، جو، کنجاله سویا و گندم وابسته است. این وابستگی می‌تواند در شرایط بحرانی، مانند تحریم‌ها یا بحران‌های جهانی، مشکلاتی را به وجود آورد. توسعه و استفاده از نهاده‌های داخلی، مانند کاه، سبوس، یونجه و علوفه دامی و ضایعات کشاورزی می‌تواند به کاهش وابستگی به واردات کمک کرده و منابع ارزی کشور را حفظ کند.