نگاهی به زندگی سیاسی شهید لاریجانی

چهار دهه حضور در سطح کلان سیاسی-امنیتی


علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، شامگاه دوشنبه در پی حمله تروریستی رژیم صهیونیستی به همراه معاون، فرزند و تعدادی از محافظانش به شهادت رسید.
 شهید لاریجانی در دهه شصت، در معاونت پارلمانی وزارت سپاه مشغول بود و پس از انحلال این وزارتخانه، تا سال ۱۳۷۱ جانشین رئیس ستاد مشترک سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود.
 در سال ۱۳۷۱ و پس از استعفای حجت‌الاسلام‌ والمسلمین سیدمحمد خاتمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت کارگزاران، مرحوم آیت‌الله هاشمی رفسنجانی، علی لاریجانی را به عنوان گزینه پیشنهادی وزارت فرهنگ، به مجلس شورای اسلامی معرفی کرد.
 به فاصله یک سال بعد، از آنجا که در پانزدهمین سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی، شرایط عام کشور نیازمند آن بود که دستگاه تبلیغاتى صداوسیما نیز سیاستى نوین و متناسب با پیشرفت‌هاى همه‌‌جانبه‌ کشور در پیش گیرد، طی حکمی از سوی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر شهید انقلاب اسلامی، لاریجانی در سال ۷۲ به ریاست سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران منصوب شد.
 در حکم انتصاب لاریجانی، رهبر شهید انقلاب او را «از چهره‌هاى برجسته‌ علمى و فرهنگى کشور و برخوردار از سوابق افتخارآمیز انقلابى و مسئولیت‌هاى دولتى و شناخته شده به تعهد و تقوا و تجربه‌ فرهنگى و هنرى» دانسته بودند.
 ده سال پس از ریاست بر رسانه ملی، لاریجانی در سال ۱۳۸۳، این بار با حکم دیگری از شهید حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، به عنوان نماینده رهبر انقلاب به شورای عالی امنیت ملی رفت و جای خود را در صدا و سیما به عزت الله ضرغامی داد. در سال ۱۳۸۴ نیز از سوی محمود احمدی‌نژاد به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی حکم گرفت تا به عنوان مذاکره‌کننده ارشد هسته‌ای به ایفای نقش بپردازد. این اولین دوره دبیری لاریجانی در شورای عالی امنیت ملی بود.
مدافع منافع ملی 
در 12 سال ریاست مجلس
پس از اولین دوره حضور در شورای عالی امنیت ملی، شهید لاریجانی در سال ۱۳۸۷ برای انتخابات هشتمین دوره مجلس شورای اسلامی اعلام نامزدی کرد و به نمایندگی از سوی مردم  انتخاب شد. دوره‌ای که با ریاست او در خانه ملت همزمان شد و این ریاست برای ۱۲ سال، یعنی سه دوره مجلس ادامه داشت. دورانی که مجلس تحت مدیریت لاریجانی فارغ از آنکه اکثریت کرسی هایش در اختیار کدام جریان سیاسی باشد در تلاش برای کمک به هدایت امور کشور بر اساس عقلانیت و اعتدال اداره می شد. تا آنجا که از مهم‌ترین اتفاقات دوران ریاست شهید لاریجانی بر مجلس شورای اسلامی یکی دفاع از جایگاه مجلس در برابر برخی رویکردهای دولت دهم بود و دیگر تصویب برجام در راستای منافع ملی در مجلسی که  کرسی های مخالف قابل توجهی داشت.  

امین رهبر و پای کار جدی نظام    
 پس از ۱۲ سال حضور در خانه ملت، شهید لاریجانی، با نام نویسی در سیزدهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری، از تصمیم خود برای ورود به مرحله جدیدی از سیاست‌ورزی خبر داد. با این حال صلاحیتش برای ریاست‌جمهوری از سوی شورای نگهبان احراز نشد. اتفاقی که در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۴۰۳ نیز تکرار شد. این در حالی بود که طی چند سال اخیر، لاریجانی مشاور امین رهبر شهید انقلاب در عرصه دیپلماسی و رایزنی‌های منطقه‌ای، بویژه در حوزه محور مقاومت بود.   پس از جنگ ۱۲روزه نیز، با توجه به تجربیات این جنگ، لاریجانی برای دومین بار به شورای عالی امنیت ملی بازگشت و دبیری این شورا را بر عهده گرفت. با آغاز جنگ تجاوزکارانه فعلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه کشورمان، تجربیات و حضور لاریجانی در شورای عالی امنیت ملی، بیش از هر زمان دیگری محسوس و قابل مشاهده بود. به همین دلیل نیز آمریکا و رژیم صهیونیستی به دنبال ترور او بودند. به طوری که آمریکایی‌ها برای دریافت هر اطلاعاتی از او، پاداش ۱۰ میلیون دلاری مشخص کرده بودند.
 
پیام‌های مقامات و چهره‌های سیاسی در پی شهادت لاریجانی
در پی شهادت علی لاریجانی، رئیس‌جمهوری مسعود پزشکیان، با صدور پیامی، ضمن تسلیت شهادت دبیر شورای عالی امنیت ملی، تاکید کرد: «فقدان لاریجانی عزیز، تلخ و ناگوار است ولی پایمردی مردم غیور ایران و دست یافتن به پیروزی نهایی کام جنایتکاران صهیونیستی را تلخ‌تر خواهد کرد.»
 علاوه بر پزشکیان، محمدرضا عارف معاون اول رئیس‌جمهور، آیت‌الله نوری همدانی، حجت‌الاسلام والمسلمین محسنی اژه‌ای رئیس قوه قضاییه، محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی، آیت‌الله آملی لاریجانی دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام، امیر حاتمی فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و حجت‌الاسلام والمسلمین ناطق نوری، از جمله مقامات و نهادهایی بودند که شهادت دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان را تسلیت گفتند.

 

یادداشت

سرمایه‌ای به نام «علی لاریجانی»
غلامعلی جعفرزاده ایمن آبادی
نماینده ادوار مجلس

این روزها داغ بزرگی بر دل ما مانده است؛ داغ از دست دادن مردی که نه فقط یک سیاستمدار و مدیر، بلکه یک سرمایه ملی بود. بغضی در گلو دارم؛ شاید یکی از نزدیک‌ترین افراد به او بودم. گفت‌وگوها و درد دل‌های فراوانی داشتیم. داغ او برای من فقط داغ یک دوست یا برادر نیست؛ داغ از دست دادن یکی از ستون‌های عقلانیت و تدبیر این سرزمین است. در روزهایی که همه از زیرساخت‌ها سخن می‌گویند، من نگران از دست رفتن سرمایه‌هایی هستم که شاید دیگر تکرار نشوند. رهبر عزیزمان، فرماندهان رشید نظامی و انتظامی و در کنار آنان بزرگ‌مردی چون علی لاریجانی؛ سرمایه‌هایی بودند که این کشور را سرپا نگه می‌داشتند. لاریجانی به ما آموخت که برای انقلاب و نظام باید ایستاد، حتی در برابر بی‌مهری‌ها و ناجوانمردی‌ها. او الگوی صبوری، وفاداری و عشق به رهبری بود. فراموش نمی‌کنیم روزهایی را که مورد بی‌مهری قرار گرفت، وقتی در مجلس به او بی‌ادبی شد یا زمانی که در حقش سخنان سختی گفتند؛ اما او خم به ابرو نیاورد.در آخرین انتخابات ریاست جمهوری، در جمعی محدود، وقتی از او خواستیم نامزد شود، گفت:«نظام چی؟ انقلاب چی؟ من نمی‌خواهم برای نظام هزینه درست کنم.»همین جمله برای شناخت بزرگی او کافی است. علی لاریجانی برای حفظ نظام از خود گذشت. او سیاست را می‌فهمید، روابط داخلی و خارجی را درک می‌کرد، با ساختار نظامی و سیاسی کشور آشنا بود و هیچ حرفی را بی‌حساب نمی‌زد. رهبر معظم انقلاب بیش از هر کس دیگری او را شناخت و ارزشش را دانست. اگر دشمنان این سرزمین از نتانیاهو تا ترامپ به موفقیتی در جنگ خود رسیدند، شاید یکی از تلخ‌ترین آن‌ها همین بود که ما چنین سرمایه‌ای را از دست دادیم. بعد از ماجرای «یکشنبه سیاه مجلس»، وقتی از تریبون علناً از رهبری عذرخواهی کرد، اوج تواضعش را دیدیم؛ صفتی که کمتر در مسئولان دیده می‌شود. کسانی که در حقش جفا کردند، امروز باید در خلوت خویش از او حلالیت بطلبند. دیر شده است؛ ولی تاریخ قضاوت خواهد کرد. علی لاریجانی بزرگ بود، بی‌آنکه تریبون بزرگی برای خود ساخته باشد. امروز محبوب دل‌هاست؛ حتی آنان که روزی بر او خرده می‌گرفتند، حالا با اندوه از او یاد می‌کنند. در فضای مجازی انبوه پیام‌هایی از مردم دیدم حتی از منتقدان که نوشتند:«ما از فقدان لاریجانی ناراحت شدیم» و راست گفتند. ما نه فقط یک مدیر، بلکه یک وجدان بیدار ملی را از دست دادیم. سوختم و مردم سوختند. ما همه در فقدان او شریکیم. کاش این ضایعه، درسی باشد برای همه ما؛ که قدرِ سرمایه‌های انسانیمان را پیش از رفتنشان  بدانیم.

 

ایستاده در غبار
محمود صادقی
نماینده ادوار مجلس

فروردین ۱۳۹۵ پس از انتخابات مرحله اول مجلس دهم و در حالی که به‌عنوان منتخب تهران شناخته شده بودم، در سفر نوروزی خوزستان و هنگام بازدید از چغازنبیل تماسی غیرمنتظره از علی لاریجانی دریافت کردم که بدون تشریفات معمول، صمیمانه انتخابم را تبریک گفت. چند روز بعد به دعوت او در ساختمان قدیمی بهارستان دیدار کردیم؛ درباره اولویت‌های قانونگذاری مجلس دهم صحبت کرد و از ایده‌هایی که در حوزه‌های مورد علاقه‌ام مطرح کردم، استقبال کرد. در همان دیدار روشن بود که با وجود تخصص نداشتن در حقوق، تسلط دقیقی بر نظام حقوقی و فن قانونگذاری دارد. در آن زمان بحث تغییر ترکیب سیاسی مجلس مطرح بود و اصلاح‌طلبان با مدیریت دکتر عارف برای پیروزی در حوزه‌هایی که به دور دوم کشیده شده بود، تلاش می‌کردند. در ائتلافی نانوشته میان اصلاح‌طلبان و اصولگرایان معتدل، از جمله لاریجانی در قم مورد حمایت قرار گرفت. در نهایت این دو جریان با حدود ۱۷۰ کرسی اکثریت مجلس را به دست آوردند، اما اصولگرایان معتدل در فراکسیونی جداگانه با عنوان «مستقلین ولایی» سازمان یافتند. در انتخابات هیأت ‌رئیسه، لاریجانی با رأی اصولگرایان رئیس مجلس شد و بخشی از کرسی‌ها از جمله دو نایب‌رئیسی به فراکسیون امید رسید؛ الگویی که در سال‌های بعد نیز کم‌ و بیش تکرار شد. در طول مجلس دهم رقابتی همراه با همکاری میان فراکسیون امید و مستقلین وجود داشت.در شکل‌گیری کمیسیون‌های تخصصی نیز برای ایجاد توازن سیاسی و تخصصی تلاش می‌کرد و چند بار توصیه کرد با توجه به رشته‌ام عضو کمیسیون قضایی شوم، اما به دلیل اولویت داشتن کمیسیون آموزش و تحقیقات این پیشنهاد را نپذیرفتم، هرچند در طول دوره با کمیسیون قضایی همکاری داشتم. با وجود نگاه انتقادی به پررنگ‌تر شدن نقش رئیس مجلس در سال‌های گذشته، شیوه مدیریت و توانایی او در حل منازعات قابل توجه بود. در ماجرای سؤال از وزیر اقتصاد درباره حساب‌های سپرده قوه قضائیه که به اقدام دادستانی برای جلب شبانه‌ام انجامید نیز، با وجود بیماری و استراحت در منزل، در فروکش کردن ماجرا نقش مؤثری ایفا کرد. در روز حمله داعش به مجلس، جلسه علنی در حال برگزاری بود و خبر حمله از طریق تلفن‌های همراه منتشر شد. در آن زمان پزشکیان ریاست جلسه را برعهده داشت و لاریجانی در مجلس نبود. با تصمیم هیأت ‌رئیسه برای عادی نشان دادن اوضاع، جلسه ادامه یافت و پزشکیان با خونسردی آن را اداره کرد. در فضایی از نگرانی و بی‌اطلاعی از آنچه بیرون صحن می‌گذشت، پس از اعلام پایان جلسه صف نماز جماعت در صحن تشکیل شد و نماز ظهر به امامت حجت‌الاسلام و المسلمین سالک برگزار شد. در همین زمان، با وجود ادامه درگیری و شنیده شدن صدای تیراندازی، لاریجانی به مجلس بازگشت و با خونسردی صحنه را مدیریت کرد تا نمایندگان از درِ سمت میدان بهارستان به سلامت خارج شوند. پس از آن واقعه، آن رفتار شجاعانه و همراه با تدبیر همواره در ذهنم باقی ماند. در مواجهه با دو بار رد صلاحیت در انتخابات ریاست‌جمهوری نیز سعه‌صدر نشان داد و با وجود آن نامرادی‌ها، مسئولیت دبیری شورای عالی امنیت ملی را پذیرفت و در مدیریت دفاع ملی در جریان جنگ‌ها نقش مهمی ایفا کرد. پس از شهادت رهبری نیز به تکیه‌گاهی برای مدیریت کشور تبدیل شد.
فقدان او در این شرایط ضربه‌ای بزرگ به مدیریت شرایط جنگی است. برای توصیف او می‌توان از تعبیر «ایستاده در غبار» استفاده کرد؛ سیاستمداری که بخش زیادی از زندگی سیاسی‌اش در فضای پرابهام سیاست ایران گذشت.

 

به یاد تبسم همیشگی‌اش
محمد مهاجری
فعال رسانه‌ای اصولگرا

خبر دردناک سوء قصد و به شهادت رسیدن دکتر علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی بی‌تردید شوکی باورناپذیر است؛ آن هم شخصیتی با پیشینه سیا‌سی درخشان که در بزنگاه‌های مهم تاریخی زیادی به داد کشور رسید. بی‌مهری کم ندید اما باز هم در صحنه حضور داشت. تبسم چهره او را حتی در بدترین شرایط هرگز فراموش نخواهیم کرد.بی‌شک فراموش نخواهیم کرد که این مرد برای انتخابات ریاست جمهوری دوبار رد صلاحیت شد اولی در سال 1400 و دیگری در 1403. در 1400 یک گزارش غلط بهانه ردصلاحیت وی شد. در حالی که در سال 1403 همان بهانه هم منقضی شده بود. البته خود او می گفت دلیلش را  مدیر و مدبر نبودن دانسته بودند.
همان زمان هم لاریجانی به شورای نگهبان نامه نوشت و درخواست کرد همانگونه که قانون مقرر کرده، مصداق های تصمیم خود را به اطلاع او برسانند.
تا جایی که می‌دانم لاریجانی در گفت وگو با یکی از فقهای مؤثر شورای نگهبان درخواستش را تکرار کرد اما او هم به کلیات اکتفا کرده و البته به نکته ای اشاره نموده بود که اتفاقاً از نکات قوت لاریجانی و مؤید خردورزی و حسن تدبیر او به شمار می‌رود.چه خوب می‌شود، حال که لاریجانی دیگر در میان ما نیست، شورای محترم نگهبان به درخواست مکتوب لاریجانی در انتخابات1403 پاسخ دهد و دلایل ردصلاحیت او را برای ثبت در تاریخ منتشر کند. 
یادی کنیم از تکیه کلام معروف علی لاریجانی که همیشه با خنده می‌گفت: «یک مختصر عقلی برای من قائل باشید!»؛ این جمله او انتقادی بود به عدم توضیح رد صلاحیت‌اش.
در پایان این جمله را از او وام می گیرم و عرض می کنم اگر مختصرعقلی برایم قائل باشید می‌دانم الان وقت گفتن این حرف نیست، اما نگرانم که در این ایام پرحادثه، فرصت گفتنش را هرگز نیابم.

 

 

صفحات
  • صفحه اول
  • سیاسی
  • اقتصادی
  • صفحه آخر
آرشیو تاریخی
شماره هشت هزار و نهصد و هشتاد و شش
 - شماره هشت هزار و نهصد و هشتاد و شش - ۲۸ اسفند ۱۴۰۴