سالی که گذشت برای اهالی صنعت خودرو، سال پُرچالش و سختی محسوب شد. سالی که چالش‌های فراوان بر سر خصوصی‌‌سازی، واردات خودرو، آمار تولید، قیمت‌گذاری و فروش خودرو در بازار رکود داشت. اما نکته مهم در میان این ماجراها، عبور دولت از پیچ سخت و موانع پیش‌رو بود. دولتی که توانست پای کاهش تعرفه واردات خودرو در قانون بودجه بایستد و اجازه ندهد قیمت خودرو توسط برخی خودروسازان، بیشتر از توان خرید مردم افزایش یابد. از سوی دیگر، واردات خودرو انجام شود. طبق گفته محمدعلی زارعی، سخنگوی وزارت صمت امسال 66 هزار خودروی وارداتی از گمرک ترخیص شده است. زارعی با بیان اینکه در سال 1404 تا 20 اسفندماه 66 هزار خودرو از گمرک ترخیص شده است، گفت: «آن دسته از خودروهای باقی مانده در گمرکات نیز در مرحله ترخیص هستند.» مهم‌ترین نکته درباره اقدام اساسی دولت در زمینه خودرو، دوره‌ای است که خودرو در پاییز از کالای سرمایه‌‌ای تبدیل به کالای مصرفی شد و قیمت‌های خودروی وارداتی نیز با کاهش قیمت همراه بود.

حفظ زنجیره تولید خودرو 
در سال ۱۴۰۴
در سالی که گذشت، دولت چهاردهم با چالش‌های متعددی در حوزه صنعت خودرو روبرو بود؛ از کمبود نقدینگی و مشکلات ارزی گرفته تا تحریم‌ها و محدودیت‌های واردات. اما یکی دیگر از اقدامات موثر دولت کمک به زنجیره تأمین خودرو بود. تسهیلات 40 همتی‌ که دولت به قطعه‌سازان اختصاص داد یکی از همین اقدامات بود.
در زمینه اقدامات دولت در بحران‌ها و چالش‌های صنعت خودرو در سال 1404، محمدصادق مفتح، معاون وزیر صمت در امور بازرگانی به «ایران» می‌گوید: «عمده تلاش دولت بر حفظ و حمایت از زنجیره تولید خودرو و به‌ویژه قطعه‌سازان متمرکز بوده است.»
مفتح با اشاره به اینکه قطعه‌سازان قلب تپنده چرخه تولید خودرو هستند، تأکید می‌کند:«دولت تمام توان خود را برای تأمین نیازهای آن‌ها و جلوگیری از گسست این زنجیره به کار گرفته است.» او در این باره می‌گوید:«علی‌رغم مشکلات فراوان، در مقاطع مختلف سال، حمایت‌های دولت باعث شد قطعه‌سازان با قوت به کار خود ادامه دهند و کارخانجات نیز با ظرفیت بالا به تولید خودرو بپردازند.»

تولید خودرو در ۱۴۰۴؛ ثبات
 در عین چالش
به گفته مفتح، تولید خودرو در سال ۱۴۰۴، با وجود سالی پرچالش، تقریباً معادل سال گذشته بوده و حتی طبق پیش‌بینی‌ها، ممکن است با افزایش ۱ تا ۲ درصدی همراه باشد. این دستاورد در حالی حاصل شده که مشکلات ارزی، گرانی‌ها و نیاز به سرمایه در گردش بالاتر، از جمله چالش‌های جدیدی بود که صنعت خودرو با آن‌ها دست و پنجه نرم می‌کرد.
اعطای تسهیلات 
۴۰ هزار میلیارد تومانی
برای جلوگیری از توقف زنجیره تأمین، دولت تصمیم به پرداخت ۴۰ هزار میلیارد تومان تسهیلات به قطعه‌سازان گرفت. این اقدام، به گفته مفتح، نقشی حیاتی در جلوگیری از بروز چالش‌های جدی در تأمین خودرو ایفا کرد.

کیفیت خودروها؛ ثبات و حتی ارتقا
یکی از نکات قابل توجه در سال ۱۴۰۴، عدم افت کیفیت خودروها با وجود همه مشکلات بوده است. مفتح در این باره می گوید: «کیفیت خودروها نه تنها کاهش نیافت، بلکه حتی شاهد افزایش نیز بودیم. دولت با حمایت از قطعه‌سازان، تلاش کرد تا کیفیت خودروها را در سطح مطلوب حفظ کند.»

مقابله با انحصار؛
 تعادل عرضه و تقاضا
مبحث انحصار در بازار خودرو همواره یکی از مسائل مهم در این حوزه بوده است. دولت با تلاش برای بالا نگه داشتن آمار تولید خودرو، سعی در بهبود وضعیت تعادل عرضه و تقاضا و جلوگیری از افزایش بی‌رویه قیمت‌ها داشته است. به گفته مفتح، این حمایت‌ها، علاوه بر کارخانجات بزرگ، شامل خودروسازان کوچک‌تر و مونتاژکاران نیز بوده تا بازار دچار کمبود و انحصار نشود.

کاهش شکاف قیمت کارخانه و بازار
شکاف قیمت بین کارخانه و بازار خودرو، معضلی دیرینه است. هرچند، مفتح معتقد است که تلاش‌های دولت برای افزایش تولید، این شکاف را به حداقل میزان خود در سال‌های اخیر رسانده است، البته این شکاف هنوز به طور کامل از بین نرفته است.

تنفس بازار با واردات؛
 از حباب قیمت تا تنوع
دولت با پایین نگه داشتن تعرفه واردات، سعی در متنوع نگه داشتن بازار خودرو داشته است. مفتح در این باره می‌گوید:«ورود خودروهای جدید، باعث شکستن حباب قیمت خودروهای وارداتی و کارکرده قدیمی شده و تنوع بیشتری را به بازار بخشیده است.»
اولویت‌بندی حمایت‌ها؛ 
تولید در صدر
معاون وزیر صمت تأکید می‌کند: «حمایت‌های دولت از خودروسازان یکسان نبوده و اولویت‌بندی مشخصی وجود داشته است. حمایت از تولیدکنندگان و قطعه‌سازان در اولویت اول، سپس مونتاژکاران و در نهایت واردات خودروهای کامل در دستور کار بوده و بیشترین حمایت‌ها به تولید داخلی اختصاص یافته است.» همچنین واردات خودروهای برقی و توجه به زیرساخت‌های شارژ، یکی دیگر از اقدامات دولت در سال جاری بوده است. مفتح تأکید می‌کند:« اگرچه واردات خودرو اولویت سوم محسوب می‌شود، اما این گام‌ها، گامی نو در جهت توسعه حمل‌ونقل پاک و رفع محدودیت‌های بازار خودرو برداشته شده است که گام مهمی در این حوزه به شمار می رود.»

تسهیل ترخیص خودروها از گمرکات
 در گفت وگویی که «ایران» با سیدحامد عاملی، معاون وزیر و معاونت صنایع ماشین‌آلات و تجهیزات وزارت صمت داشت او به اقدامات اساسی این وزارتخانه در طی بحران جنگ اشاره داشت. مهم‌ترین چالشی که دولت و وزارت صمت در سال 1404 پشت سر گذاشتند؛ دو جنگی بود که اسرائیل و امریکا به ایران تحمیل کردند. در خردادماه و بحبوحه جنگ 12 روزه، محمدرضا عارف، معاون‌ اول رئیس‌جمهور، آیین‌نامه اجرایی واردات خودروی سواری ذیل قانون بودجه را ابلاغ کرد. حالا در طی این جنگ نیز معاون وزیر به تسهیل ترخیص خودروها از گمرکات اشاره کرد و گفت:« در رابطه با خودروهای وارداتی، یک‌سری خودروها وارد گمرکات شده بودند و هیچ مسأله‌ای ندارند. طبق مصوبه دولت، دستوری به گمرکات صادر شد که با اخذ تعهد از شرکت، خودروها ترخیص شود. در طول این دوهفته تقریباً پیگیری بر این اساس بود تا گمرکاتی را که در معرض آسیب بودند از خودروهای وارداتی تخلیه کنیم.»
پرونده خودرویی دولت در 1404 با وجود تمام موانع از تعرفه واردات خودرو تا قیمت‌گذاری، نشان می‌دهد دولت توانست تا حدودی خودش را از موانع عبور دهد. تعرفه را کاهش دهد و به قول عاملی، معاون وزیر صمت هشت ماه در میدان بجنگد تا قیمت خودرو افزایش پیدا نکند.

برش

بررسی پرونده خودرویی دولت در سال 1404

مهم‌ترین اتفاقات خودرویی که دولت با وجود موانع بسیار در سال 1404 پشت سر گذاشت و اقداماتی که انجام داد :

ورود لندکروزر و پرادو بعد از 12 سال
مهم ترین اتفاق این بود که بالاخره مردم ایران، خودروهایی را که سال ها بود به این بازار نمی آمدند به چشم خود دیدند. عرضه لندکروزر و پرادو بعد از 12 سال در ایران جزو اقداماتی است که اگرچه هنوز به عرضه در تعداد بالا نرسیده است اما نکته قابل تأملی محسوب می شود.

اعطای تسهیلات 40 همتی به زنجیره تأمین
در آبان ماه امسال بود که سید محمد اتابک، وزیر صمت اعلام کرد: «در پی توافقات میان وزارت صنعت و بانک مرکزی، تسهیلات 40 هزار میلیارد تومانی صنعت خودرو کشور به جای خودروسازان، مستقیماً به قطعه سازان پرداخت خواهد شد.» در واقع پرداخت بدهی خودروسازان به قطعه سازان با حمایت دولت صورت خواهد گرفت.

واردات 66 هزار دستگاه خودرو تا20 اسفند
به طور دقیق تا 20 اسفند 1404 تعداد66 هزار دستگاه خودرو ترخیص و تحویل شده است. البته که تا آخرین روز سال 1404 مسئولان احتمال می دهند 20 هزار دستگاه دیگر هم به این آمار اضافه خواهد شد.
تسریع واردات خودروهای جانبازان
تا 5 اسفند 1404، تعداد ۲۳ هزار و ۴۷۸ دستگاه برای جانبازان ثبت سفارش شده که از این تعداد ۲۲ هزار دستگاه خودرو تأمین شده است.

مهم‌ترین فرمان خودرویی رئیس‌جمهوری
یکی از مهم ترین اتفاقات خودرویی در پاییز امسال فرمان خودرویی مسعود پزشکیان بود. عصر 25 آبان ماه در جلسه هیأت دولت، مسعود پزشکیان رئیس جمهوری ایران به طور جدی به خودروسازان داخلی هشدار داد. این اولین هشدار محکم و قاطع مسعود پزشکیان درباره خودروسازی بعد از آغاز به کار دولت چهاردهم است. او در جلسه هیأت دولت عنوان کرد: «اگر تا یک سال آینده موتور خودروها اصلاح و مصرف آنها بهینه نشود، خودروسازان هیچ گونه ارزی دریافت نخواهند کرد و اجازه تولید نیز نخواهند داشت.» ورود رئیس جمهوری به مسأله کیفیت سوخت و بهینه سازی مصرف موتور خودروها از اقدامات مهم خودرویی محسوب می شود. در این جلسه دولت حتی به خودروسازان وعده داد نسبت به خرید فناوری های روز برای بهینه شدن محصولات شان و بالا رفتن کیفیت تولید کمک خواهد کرد. درباره چگونگی اجرای فرمان رئیس جمهوری نیز در همان زمان، سخنگوی وزارت صمت به روزنامه ایران اعلام کرده بود سند راهبردی فناوری‌های نوین در خودروسازی را تدوین کردیم که در مراحل ویرایش نهایی قرار دارد و به زودی برای تصمیم گیری به دولت ارسال خواهیم کرد.