کارشناسان در گفتوگو با «ایران» آسیب به کاخ گلستان را نقض صریح کنوانسیونهای بینالمللی می دانند
حفاظت از آثار تاریخی کشور با سپر آبی
زهرا کشوری
دبیر گروه زیست بوم
کارشناسان در گفتوگو با «ایران» آسیب به کاخ گلستان را نقض صریح کنوانسیونهای بینالمللی و قطعنامه شورای امنیت دانستند و از یونسکو خواستند به آمریکا و رژیم صهیونیستی درباره حفاظت از آثار تاریخی هشدار دهد. همچنین آنها خواستار نصب سپر آبی روی تمام آثار تاریخی کشور شدند.
علی هژبری، باستانشناس در گفتوگو با «ایران» میگوید:«باید حداقل سپر آبی را روی تمام محوطههای ثبت جهانی، موزهها و سایت و محوطههای مهم تاریخی و طبیعی نصب شوند. بحث نصب سپر آبی در جنگ ۱۲ روزه مطرح شد اما اجرایی نشد.»
او در توضیح سپر آبی میگوید:«طی جنگها، برای آنکه به سایتها و محوطهها صدمه وارد نشود، هم جایگاه آنها را روی نقشه مشخص میکنند و هم روی سقف آثار، پلاکی نصب میشود تا نیروهای متخاصم بدانند که این آثار از نظر قوانین بینالمللی، سایتهای فرهنگی حفاظت شدهاند.»
هژبری میگوید:«همه بعد از جنگ ۱۲ روزه، میدانستند که دوباره جنگ اتفاق خواهد افتاد. هنوز هم دیر نیست و باید برای آثار تاریخی سپر آبی ایجاد کرد.»
او حمله به آثار تاریخی را از نگاه قوانین بینالمللی هم محکوم میکند و میگوید:«در زمان جنگ جهانی، توسط کسانی از جمله اعضای «لاهه» قوانینی درباره حفاظت از آثار تاریخی حین جنگ تدوین شد. این قوانین را تمام دولتهای عضو سازمان ملل امضا کردند و به آن پایبند هستند.»
او با مقایسه «دونالد ترامپ»، رئیسجمهوری آمریکا و «رافائل گروسی» مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی با صدام حسین، میگوید:«ترامپ پیشتر از حمله به ۵۴ نقطه فرهنگی ایران حرف زده و گروسی هم مدعی فعالیتهای نظامی در سایتهای تاریخی اصفهان شده بود. این حرفها خطرناک است. این افراد به قوانین بینالمللی پایبند نیستند، حداقل وجدان داشته باشند.»
نامهنگاری به ایکوم
احمد محیط طباطبایی، رئیس کمیته ملی موزههای ایران از نامهنگاری به رئیس شورای بینالمللی موزهها (ایکوم) خبر میدهد. او نیز از بیتوجهی به ایجاد سپر آبی روی آثار تاریخی در گفتوگو با «ایران» گله میکند و میگوید:«میراث فرهنگی و آنچه یونسکو ثبت میکند در حریم حفاظتی قرار میگیرد و هیچ تهاجمی نباید علیه آن صورت گیرد. البته باید اقداماتی برای حفاظت از آثار صورت میگرفت که یکی از آنها ایجاد سپر آبی بود. » او تأکید میکند:«در شرایط فعلی باید به یونسکو بهعنوان نهاد ثبتکننده آثار تاریخی، این هشدار داده شود تا به کشور متخاصم اعلام کند که آثار تاریخی را در منطقه قرمز و حریم قرار دهد.» او از نامهنگاری ایکوم ایران به شورای بینالمللی موزهها ( ایکوم جهانی) خبر می دهد و میگوید:«این نامه در حال ارسال است تا ایکوم هم موضوع حفاظت از آثار تاریخی ایران را پیگیری کند. چون طبق قانون این شورا، مراکز میراثی موزهای باید حفاظت شود.» محیط طباطبایی به کنوانسیون ۱۹۵۴ ژنو اشاره میکند و میگوید:«این کنوانسیون از ۱۳۸۵ در ایران در تعلیق است. وظیفه این کنوانسیون آموزش نیروهای مسلح برای حفاظت از آثار تاریخی است. » او تأکید می کند:«باید تمام مناطق تاریخی ایران با حرایم آن آثار به یونسکو اعلام شود تا آنها هم این آثار را به عنوان میراثی که باید حفاظت شوند به کشورهای متخاصم اعلام کنند.»
او به فاجعه فرهنگی از بین رفتن مجسمههای تاریخی بامیان در زمان تسلط اول طالبان روی افغانستان اشاره میکند و میگوید:«در این زمان، شورای لاهه تخریب میراث فرهنگی، بویژه میراث ثبت جهانی را در زمره جنایت علیه بشریت قرار داد. ما باید از این اهرمهای قانونی استفاده کنیم و پیگر آنها در مجامع بینالمللی باشیم.» رئیس ایکوم ایران از همه صاحبان موزههای تاریخی میخواهد تا آرم سپر آبی را روی موزهها نصب و مختصات موزهها را در اختیار ایکوم قرار دهند تا به یونسکو اعلام شود.»
با وجود این مهدی حجت، از بانیان سازمان میراث فرهنگی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، با ذکر خاطرهای در گفتوگو با «ایران» از دلایل مخالفت خود با ایجاد سپر آبی می گوید.
او با تأکید بر بیتوجهی دولت آمریکا به قوانین بینالمللی با یادآوری تهدید آثار تاریخی ایران توسط دونالد ترامپ
می گوید که وقتی در زمان جنگ عراق علیه ایران، در کنوانسیون بینالمللی در پاریس از او پرسیدهاند چرا علائم هشداردهنده را روی آثار نمی گذارید، او پاسخ داده است آرم و علائم را نصب نکردهایم چون همین آرمها باعث می شود دشمن آثار را بزند.
الزام وزارت میراث فرهنگی
بر نصب سپر آبی
لیلا خسروی، مدیرکل موزههای معاونت میراث فرهنگی کشور نیز در گفتوگو با «ایران» از لزوم نصب سپر آبی خبر میدهد و میگوید:«برابر ضوابط ابلاغی، همه موزهها و بناهای تاریخی موظف به نصب سپرآبی هستند؛ این موضوع در جنگ ۱۲روزه نیز ابلاغ شد و هماکنون مجدداً به تمامی مجموعهها تأکید شده است.»
بــــرش
آفرین امامی، مدیر کاخ گلستان در گفتوگو با «ایران» از نصب آرم سپر آبی روی کاخ موزه گلستان خبر می دهد و میگوید:«در اجرای عملیات حفاظت پیشگیرانه، «سپر آبی» در مجموعه کاخ گلستان از جمله بر بام بنا و چند نقطه شاخص دیگر به صورت قابل رویت نصب شده است. هرچند موقعیت جغرافیایی این مجموعه ثبت جهانی به طور دقیق مشخص است و طبق کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه نباید به عنوان هدف نظامی مورد حمله قرار گیرد.»
آفرین امامی درباره میزان خسارت وارده به کاخ موزه گلستان نیز میگوید:
« نیازمند بررسیهای فنی و کارشناسی موشکافانه است. با این حال، ارزیابیهای اولیه نشان میدهد آسیب جدی سازهای وارد نشده و خسارات عمدتاً متوجه تزیینات وابسته به معماری نظیر درها، پنجرهها، ارسیها و آینهکاریهاست که متأسفانه آینهکاری ایوان تخت مرمر، ایوان شمسالعماره، عمارت برلیان و تالار آینه را دربرمیگیرد.» به گفته امامی، اشیای منقول کاخ پیشتر جمعآوری، بستهبندی و به مخازن امن منتقل شدهاند و اشیای غیرقابل انتقال در محل مورد حفاظت قرار گرفتهاند که برخی از جمله بعضی لوسترها آسیب اندک دیدهاند.

