در پایان سومین دور مذاکرات غیر مستقیم ایران و آمریکا در ژنو اعلام شد
آغاز گفت و گوهای فنی
پنجشنبه 7 اسفندماه سومین دور مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا با میانجیگری عمان پس از ساعتها گفتوگوی فشرده به نقطهای رسید که میتوان آن را تا حدی آستانه تصمیم نامید. پنجشنبهای طولانی در ژنو با اعلام «پیشرفتهای خوب» از سوی سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران به پایان رسید که از ورود به چهارچوبهای توافق در دو گره اصلی هستهای و تحریمها حکایت داشت و همزمان از انتقال پرونده به سطح فنی در وین خبر میداد؛ جایی که از دوشنبه چانه زنیها صورت بندی حقوقی به خود خواهد گرفت.
در سوی دیگر، «بدرالبوسعیدی»، وزیر خارجه عمان با تأیید «پیشرفت قابل قبول» در ژنو تنها به صدور بیانیه بسنده نکرد و یک روز بعد راهی واشنگتن شد تا جزئیات این مذاکرات را بیواسطه در اختیار «جی دی ونس»، معاون رئیسجمهور آمریکا بگذارد؛ سفری که نشان میدهد قطب آمریکایی نیز به مدار تصمیمگیری نزدیک شده است.
یکی از بهترین ادوار مذاکراتی
وزیر امور خارجه در پایان گفتوگوهای ژنو از «پیشرفت خوب» در مذاکرات خبر داد و تصریح کرد که طرفین در برخی حوزهها به تفاهم نزدیک شدهاند.
عراقچی در ادامه از ورود پرونده به مرحلهای تازه خبر داد و اعلام کرد که تیمهای فنی از دوشنبه گفتوگوهای تخصصی خود را آغاز میکنند؛ مرحلهای که قرار است مباحث را از سطح سیاسی به صورتبندی دقیق کارشناسی منتقل کند. او با اشاره به توافق برای برگزاری سریع دور بعدی مذاکرات افزود که این دور، یکی از بهترین ادوار مذاکراتی بوده است.
وزیر خارجه همچنین تأکید کرد که موضوع شورای امنیت و تحریمهای یکجانبه در شمار مطالبات اصلی ایران قرار داشته و بنا شده است هفته آینده بهصورت جزئیتر و ریزبینانهتر به این مسائل پرداخته شود. او خبر داد که دور چهارم مذاکرات حدود یک هفته دیگر برگزار خواهد شد و توضیح داد که پیش از آن، مشورتهایی در پایتختها انجام میگیرد تا پس از جمعبندیهای لازم گفتوگوها وارد مرحله بعدی شود.
عراقچی در بخش دیگری از سخنانش حضور گروسی را از منظر فنی مثبت ارزیابی کرد و بار دیگر بر این نکته پای فشرد که مجموع مذاکرات با «پیشرفت خوب» همراه بوده است.
تبادل ایدههای خلاقانه و مثبت
سومین دور از مذاکرات هستهای در حالی در ژنو برگزار شد که به تعبیر ناظران دیپلماتیک به یکی از حساسترین و پرچالشترین ایستگاههای این مسیر فرسایشی بدل شده است که در آن نشانههایی از پیشرفتهای فنی همزمان با بروز اختلافات دیده شد و پس از ساعتها گفتوگو قرار شد که هفته آینده در سطح فنی ادامه پیدا کند.
مذاکرات در محل سفارت عمان در ژنو آغاز شد و هیأتهای دیپلماتیک دو کشور در حالی وارد ساختمان شدند که نقش میانجیگرانه مسقط بیش از هر زمان دیگری برجسته بود؛ نقشی که بر عهده بدر البوسعیدی قرار داشت و او با تأکید بر ضرورت تبادل «ایدههای خلاقانه و مثبت» کوشید مسیر گفتوگوها را از بنبستهای سیاسی عبور دهد.
در همین چهارچوب، حضور «رافائل گروسی»، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، بعد فنی مذاکرات را تقویت کرد و در سطح مشورتهای تخصصی به روند گفتوگوها پیوند خورد و جایگاه آژانس را بهعنوان مرجع راستیآزمایی هر توافق احتمالی برجسته کرد.
گفتوگوها در دو نوبت صبح و عصر پنجشنبه و هر بار حدود سه ساعت برگزار شد و در هر مرحله پس از تبادل پیامها از طریق میانجی عمانی، هیأتها برای مشورت با پایتختهای خود وقفهای کوتاه گرفتند.
دستور کار مذاکرات
دستورکار مذاکرات بر چهار محور فنی «سطح و دامنه غنیسازی اورانیوم»، «چگونگی مدیریت ذخایر مواد غنیشده»، «سازوکارهای راستیآزمایی و نظارت بینالمللی» و نهایتاً «مراحل و تضمینهای رفع تحریمها» متمرکز بود. در این چهارچوب، هیأت ایرانی با تأکید بر حفظ «حقوق هستهای» در چهارچوب معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای اعلام کرد اصل غنیسازی در خاک ایران موضوع مذاکره نیست، هرچند درباره سطح، حجم و شیوه مدیریت آن امکان گفتوگو وجود دارد؛ موضعی که تلاش داشت میان خط قرمز کشور و انعطافپذیری فنی تعادل برقرار کند.
در سوی دیگر این معادله، پرونده تحریمها به مثابه مؤلفهای تعیین کننده باقی ماند؛ جایی که تهران بر لغو مؤثر و قابل راستیآزمایی تحریمهای نفتی و بانکی و نیز دریافت تضمین نسبت به پایداری رفع تحریمها تأکید کرد و خواستار ترتیبی مرحله بندیشده شد که در آن اقدامات هستهای متقابل با اقدامات رفع تحریمی بهصورت همزمان اجرا شوند.
بر همین اساس قرار شد موضوع لغو تحریمهای یکجانبه آمریکا یکی از محورهای اصلی نشست هفته آینده دو طرف در وین باشد.
برش
وزیرخارجه عمان یک روز پس از مذاکرات ژنو راهی واشنگتن شد
اهداف سفر میانجی به آمریکا
«بدرالبوسعیدی»، وزیر خارجه عمان در حالی که شاید حساسترین مقطع مأموریت میانجیگرانه خود میان تهران و واشنگتن را پشت سر میگذارد، تنها یک روز پس از نشست ژنو راهی واشنگتن شد تا با «جی دی ونس»، معاون رئیسجمهور آمریکا دیدار کند. بیتردید میانجی عمانی در دیدار با «ونس» میکوشد صورت مسألهای را بازنویسی کند که در برخی محافل آمریکایی با ادبیات تهدید قرائت میشود. پیام او ساده اما سخت است و آن اینکه جنگ با ایران، پروژهای با نقطه پایان قابل مدیریت نیست بلکه دامنه آن مهارپذیر نخواهد بود. چه تجربه حملات خردادماه نیز نشان داد که ضربههای نمایشی حتی اگر پرصدا باشند، نمیتوانند اهداف اعلامی کاخ سفید را محقق کنند.
در این چهارچوب، مأموریت مسقط تبیین فرصتی است که در آن «بوسعیدی» قرار است به طرف آمریکایی یادآور شود که تهران با عزمی معنادار پای میز مذاکره حاضر شده و این سرمایه سیاسی، شکننده ادامه دار نخواهد بود. استمرار اظهارات متناقض و سیگنالهای دوگانه آمریکا میتواند همین روند را فرسایش دهد و پنجره باریک دیپلماسی را پیش از آنکه به نتیجه برسد، ببندد.
ونس نیز در گفتوگوی اخیرش با واشنگتنپست کوشید اولویت دولت را مذاکره معرفی کند اما همزمان با قطعیت از این گفت که هرگونه حمله احتمالی به ایران به جنگی طولانی در منطقه نخواهد انجامید؛ گزارهای که بیش از آنکه اطمینانبخش باشد، بوی یک خطای محاسباتی میدهد.
ونس با رد احتمال فروغلتیدن آمریکا در باتلاقی نظامی در عمل بر این پیشفرض تکیه میکند که دامنه واکنشها قابل مهار است؛ پیشفرضی که در تجربههای پیشین منطقهای بارها نقض شده است. همین شکاف ادراکی است که سفر شتابان وزیر خارجه عمان به واشنگتن را معنادار میکند تا تصویری را اصلاح کند که اگر تصحیح نشود، میتواند تصمیمسازی را بر بنیان برآوردی خوشبینانه و پرهزینه استوار کند. در این صحنه، نزاع اصلی بر سر درک واقعیتِ پیامدهاست؛ اینکه آیا واشنگتن هزینههای تصاعد بحران را همانگونه که هست میبیند یا آن را در چهارچوبی سادهسازی شده تحلیل میکند.

