ظرفیت پرورش ماهی در قفس به ۱۰۰۰ تن رسید
گذر مازندران از صید سنتی به تولید دریایی مدرن
مازندران در همجواری بیش از ۴۰۰ کیلومتر ساحل جنوبی دریای خزر و دارا بودن ۳۴۰۰ مزرعه آبزیپروری، امروز به یکی از قطبهای اصلی پرورش ماهی در کشور تبدیل شده است؛ با این حال صیادان و مسئولان شیلاتی به همین جایگاه کنونی بسنده نکرده و در حال توسعه الگویی مدرن و پایدار در تولیدات شیلاتی هستند و بهتدریج از شیوههای سنتی و کمبازده صید فاصله میگیرند. نصب ۵۰ قفس دریایی جدید با ظرفیت تولید بیش از یکهزار تن ماهی در سال، افزایش صادرات و ایجاد اشتغال پایدار، نشان میدهد دریای خزر دیگر تنها محل صید نیست، بلکه میتواند به مزرعهای برای تولید انواع گونههای ارزشمند ماهی از قزلآلا گرفته تا ماهی آزاد، فیلماهی، کفال و خاویار تبدیل شود.
اکنون با توسعه پرورش ماهی در قفس، معادلههای صیادی در حال تغییر است. چشم صیاد دیگر فقط به تور و رسیدن فصل صید نیست و حالا این جمله را از زبان مسئولان شیلاتی زیاد میشنویم که «دریا فقط برای صید نیست و خزر میتواند مزرعه تولید باشد.» این تغییر نگاه نتیجه سرمایهگذاری، برنامهریزی و سیاستگذاری هدفمند است و نشانه آن، افزایش قابل توجه ظرفیت تولید و ورود فناوریهای نوین در پرورش ماهی است. پرورش ماهی در قفس که در گذشته طرحی پراکنده و کمرمق بود، حالا به محور اصلی تحقق اقتصاد دریامحور در شمال کشور تبدیل شده است. نصب قفسهای جدید، بهرهگیری از فناوریهای نوین و مشارکت فعال جامعه صیادی، مسیر توسعه پایدار را هموار کرده و نشان میدهد مازندران در حال گذار از صید سنتی به تولید دریایی مدرن است. این تحول نهتنها ظرفیت استان در تأمین پروتئین کشور را افزایش میدهد، بلکه فرصتهای شغلی پایدار و اقتصاد مبتنی بر نوآوری را در کنار صید سنتی برای جامعه ساحلی فراهم کرده است.
با این تغییرات، دریای خزر به جای اینکه تنها محل صید باشد، اکنون به بستری برای توسعه اقتصادی، اشتغالزایی و نوآوریهای دریایی تبدیل شده است؛ آیندهای که میتواند مازندران را به یکی از قطبهای اصلی تولید ماهی در کشور و الگویی برای توسعه پایدار اقتصاد دریامحور بدل کند.
سیاستهای اقتصاد دریامحور
«نیما حسینزاده»، مدیرکل شیلات مازندران به «ایران» میگوید:«پرورش ماهی در قفس دیگر فقط یک روش تولید نیست؛ این مدل، نمونه عملی تحقق سیاستهای اقتصاد دریامحور و ایجاد اشتغال پایدار در استان است.»
او ادامه میدهد:«با نصب ۵۰ قفس دریایی جدید در خزر و بهرهگیری از فناوریهای نوین، ظرفیت تولید افزایش یافته و جامعه صیادی در مسیر توسعه مشارکت فعال دارد.»
حسینزاده با اشاره به ابلاغ سیاستهای کلی توسعه دریامحور در آبانماه ۱۴۰۲ میافزاید:«دولت چهاردهم با تصویب برنامه جامع تحقق سیاستهای اقتصاد دریامحور، برای اولینبار پرورش ماهی در قفس را به یک پروژه ملی و عملیاتی تبدیل کرده است. امروز ما میتوانیم با برنامهریزی دقیق و حمایت قانونی، این ظرفیت را به یکی از محورهای اصلی توسعه استان بدل کنیم.»
چرخه پرورش و مزیت اقتصادی
مدیرکل شیلات روند چرخه پرورش را اینچنین توضیح میدهد:«ما ماهیها را با وزن اولیه ۵۰۰ تا ۶۰۰ گرم در قفسها رهاسازی میکنیم و پس از حدود 6 ماه وزن آنها به ۲.۵ تا ۳ کیلوگرم میرسد و آماده برداشت میشوند.»
او درباره بازده اقتصادی این روش میگوید:«هزینه نصب هر قفس دریایی حدود ۱.۵ تا ۲ میلیارد تومان است، اما بازده سرمایهگذاری بسیار بالا و بازگشت سرمایه سریع است. پرورش ماهی در قفس یک روش سودآور، پایدار و امن برای سرمایهگذاران است.»
حسینزاده با افتخار از اقدامات سال جاری میگوید:«در سال جاری ۵۰ قفس دریایی جدید در دریای خزر نصب میکنیم که ظرفیت تولید بیش از یکهزار تن ماهی را دارند. این رشد نشان میدهد پرورش ماهی در قفس از مرحله آزمایشی فراتر رفته و به یک مدل صنعتی و اقتصادی بدل شده است.»
او درباره اولین قفس تمامفلزی در نوشهر اضافه میکند:«این پروژه، استاندارد جدیدی برای پرورش صنعتی ماهی دریایی ایجاد کرده و امکان بهرهبرداری صنعتی و صادراتی را از منابع طبیعی دریا فراهم میکند.»
مدیرکل شیلات بر مشارکت جامعه صیادی تأکید دارد:«این پروژه بدون همراهی صیادان موفق نخواهد شد. در مازندران ۵۴ شرکت تعاونی صیادی پره فعال هستند که بیش از ۴۲۰۰ نفر را مشغول کردهاند. آنها در مدیریت برداشت، برنامهریزی تولید و بهرهبرداری از قفسها نقش کلیدی دارند.»
این مقام مسئول ادامه میدهد:«پرورش ماهی در قفس نهتنها اشتغال مستقیم، بلکه فرصتهای شغلی جانبی در بستهبندی، حملونقل و خدمات گردشگری را نیز فراهم میکند. این نمونهای از اقتصاد مقاومتی است که تولید، اشتغال و امنیت غذایی با هم تلفیق میشود.»
فناوری و مزرعههای شناور
حسینزاده درباره فناوریهای نوین توضیح میدهد:«پرورش ماهی در قفس با فناوریهای نوین، بهرهوری را افزایش و ریسکهای زیستمحیطی را کاهش میدهد. پرورش کلونیهای بزرگ، هر کدام با ظرفیت ۱۵۰۰ تن، امکان تولید محصولات صادراتمحور را فراهم کرده است.»
وی اضافه میکند:«در کنار قفسها، مراکز بازسازی ذخایر آبزیان مانند مرکز شهید رجایی، سالانه ۸۵ میلیون قطعه ماهی دریایی و ۷۰۰ هزار قطعه ماهی خاویاری تولید و رهاسازی میکنند. این چرخه، تولید پایدار و حفاظت از ذخایر طبیعی را تضمین میکند.»
مدیرکل شیلات در ادامه میگوید:«در دولت چهاردهم بیش از ۳۵۰۰ تن ماهی خاویاری تولید شد و در پرورش ماهیان گرمابی با تولید ۹۵ هزار تن، رتبه اول کشور را حفظ کردهایم.»
فرصت دوگانه برای سرمایه گذاران
این مقام مسئول تأکید میکند:«این اقدامات نهتنها تأمین پروتئین کشور را تضمین میکند، بلکه فرصت صادرات و افزایش ارزش افزوده را فراهم کرده و باعث رشد اقتصادی استان میشود.»
حسینزاده به فرصتهای گردشگری اشاره کرده و میگوید:«مازندران سالانه میزبان میلیونها گردشگر است. اگر بخشی از تولیدات را مستقیماً به بازار و رستورانها عرضه کنیم، ارزش افزوده اقتصادی چند برابری ایجاد خواهد شد.»
وی میافزاید:«ترکیب تولید و گردشگری، یک فرصت دوگانه برای سرمایهگذاران و توسعه پایدار استان است و پرورش ماهی در قفس میتواند نقطه آغاز این همافزایی باشد.»
مدیرکل شیلات مازندران درباره آینده پرورش ماهی در قفس میگوید:«در کنار توسعه قفسهای موجود، طرحهایی برای ایجاد مزرعههای بزرگ شناور با ظرفیت یکهزار تا ۱۵۰۰ تن در حال اجراست. این پروژهها میتوانند تولیدات صادراتی و درآمدزایی استان را چند برابر کنند.»
او ادامه میدهد:«بندر صیادی بابلسر نیز با واگذاری بهرهبرداری به جامعه صیادی و انجام عملیات لایروبی آماده جذب سرمایهگذار است. این زیرساختها، توسعه پایدار صنعت شیلات را تضمین میکنند.»
حسینزاده در پایان میگوید:«پرورش ماهی در قفس دیگر یک ایده نیست؛ این مدل، نمونه عملی تحقق سیاستهای اقتصاد دریامحور و ایجاد اشتغال پایدار در استان است. با حمایت دولت، سرمایهگذاری بخش خصوصی و مشارکت جامعه صیادی، مسیر توسعه ادامه دارد و میتواند مازندران را به قطب تولید پایدار پروتئین در کشور تبدیل کند.»
او تأکید میکند:«خزر امروز مزرعهای شناور است که نهتنها تولید میکند، بلکه اشتغال، نوآوری و توسعه اقتصادی را به ساحل مازندران میآورد. این چشمانداز نشان میدهد سیاستهای اقتصاد دریامحور در دولت چهاردهم به شکل عملیاتی و ملموس در حال تحقق است.»

