غزل رضایی‌ثانی
گروه اجتماعی

 تنوع مدارس با عناوین مختلف برای جذب دانش‌آموزان همیشه یکی از چالش‌های نظام آموزشی است. مدارسی با عنوان‌های پروژه‌محور، مسجد‌محور، محیط‌زیستی و… از جمله این موارد به شمار می‌آیند. به گفته معاون دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش، این‌گونه مدارس هیچ وجاهت قانونی ندارند و حتی ذیل انواع مدارس نیز قرار نمی‌گیرند. موسی الرضا کفاش در این‌باره به «ایران» می‌گوید: «این مدارس در فهرست انواع مدارس شورای عالی آموزش و پرورش قرار ندارند، با این حال موضوع کاهش تنوع مدارس یکی از محورهای مهم و در دست بررسی است. روز دوشنبه نیز در شورا جلسه‌ای درباره تنوع مدارس برگزار شد؛ همچنین دو جلسه گذشته شورای عالی آموزش و پرورش به موضوع کاهش تنوع مدارس اختصاص داشته است. ما در حال انجام مطالعات پژوهشی هستیم تا فلسفه وجودی هر یک از این مدارس به‌طور دقیق بررسی شود و بر اساس نتایج آن بتوانیم یک تصمیم منطقی برای مدارس بگیریم.»
کفاش درباره مدرسه مسجد محور و مدارس پروژه محور می‌گوید: «مدارس مسجد محور و پروژه محور به هیچ وجه در لیست انواع مدارس ما قرار ندارند. از نظر وزارت آموزش و پرورش این مدارس اصلاً موضوعیت ندارند، از نظر ما حتی قانونی هم نیستند مگر اینکه مدرسه‌ای بگوید حین تحصیل و آموزش آنها در سال تحصیلی، به دانش‌آموزان پروژه‌های آموزشی می‌دهند.»
معاون دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش درباره شاخص‌های راه‌اندازی مدرسه توضیح می‌دهد: «اگر کسی تصمیم داشته باشد یک مدرسه راه‌اندازی کند، این مدرسه یا دولتی است که وزارت آموزش و پرورش متولی آن خواهد بود یا غیر دولتی است که مجوز راه‌اندازی آن را باید از سازمان مشارکت‌ها و مدارس غیردولتی دریافت کنند. البته این کار هم ضوابط و چهارچوب‌های خاص خود را دارد. بنابراین، اینکه مدرسه‌ای تحت عنوان مدرسه پروژه محور از وزارت آموزش و پرورش مجوز بگیرد، ممکن نیست. مدارس مسجد محور هم همینطور هستند.»
او درباره اینکه منظور از مدارس مسجد محور چه نوع مدارسی است، می‌گوید: «مدارس مسجد محور به این معنی است که کلاس‌های درس در مساجد برگزار می‌شود. البته این فعالیت‌ها بعضاً وجود دارد، اما نکته مهم این است که آموزش باید بسترهای مناسب را دارا باشد. مثلاً یک کلاس درس استاندارد داشته باشد، ولی این امکانات در مسجد میسر نمی‌شود. یا حتی برنامه درسی که ارائه می‌شود باید مطابق با برنامه‌های آموزش و پرورش و محتوای سازمان پژوهش باشد که ممکن است این مسائل در مساجد رعایت نشود.»

مدارس یا دولتی هستند یا غیردولتی
کفاش با تأکید بر اینکه نظام آموزشی کشور فقط دو نوع مدرسه دارد، می‌گوید: «بر اساس قوانین و مقررات موجود، مدارس در کشور یا دولتی‌ هستند یا غیردولتی. مدارس غیردولتی نیز قانون خاص خود را دارند که مطابق مصوبه مجلس شورای اسلامی تنظیم شده است. برخی می‌گویند ۲۳ تا ۲۹ نوع مدرسه در کشور وجود دارد؛ اما آنچه تحت عنوان «نوع مدرسه» مطرح شده، از نظر ما نوع مدرسه محسوب نمی‌شود. برای مثال، مدارسی با عنوان «هیأت‌امنایی» وجود دارد که در اینجا منظور از هیأت‌امنایی، شیوه اداره و مدیریت مدرسه است، نه نوع آن. در اسناد بالادستی، بویژه سند تحول بنیادین، تأکید شده است که همه مدارس باید هیأت امنا داشته باشند. هیأت امنا به گروهی اطلاق می‌شود که می‌تواند شامل اولیا، خیرین و صاحبان صنایع و حرفه‌های مختلف باشد و وظیفه حمایت و پشتیبانی از مدرسه را بر عهده دارد.»
او درباره وضعیت مدارس شاهد و همچنین مدارس استثنایی می‌گوید: «مصوبه مربوط به مدارس شاهد، مدارس استثنایی و مدارس تیزهوشان، در مجلس شورای اسلامی و شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسیده است. در جلسات شورای عالی آموزش و پرورش نیز درباره هر یک از این موارد بحث و بررسی می‌شود. تلاش ما بر این است که اگر مدرسه‌ای بدون دلیل موجه ایجاد شده و به هر نحو موجب خدشه به عدالت آموزشی شود یا کیفیت و عدالت آموزشی را زیر سؤال ببرد، درباره آن تصمیمی منطقی و عاقلانه اتخاذ شود.»

اجرای عدالت در همه مدارس
معاون دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش باتأکید بر اجرای عدالت در تمام مدارس توضیح می‌دهد: «مطلوب ما در نظام تعلیم و تربیت این است که دانش‌آموزان تیزهوش، دانش‌آموزان عادی و همچنین دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه در کنار یکدیگر تحصیل و بتوانند به هم کمک کنند. به این صورت که دانش‌آموز تیزهوش در کلاس درس به دانش‌آموز عادی یاری برساند و دانش‌آموز عادی نیز از دانش‌آموز دارای نیازهای ویژه حمایت کند. بسیاری از کشورها نظام آموزشی خود را بر اساس چنین رویکردی اداره می‌کنند، اما ساختار مدارس ما هنوز به این شکل سازمان‌دهی نشده است. بعضاً لازم است دانش‌آموزی که استعداد برتر دارد خدمات اضافه‌تری هم دریافت کند که متناسب با توانایی‌های او باشد. یا آن دانش‌آموزی که به حمایت‌های ویژه نیاز دارد باید خدمات بیشتری دریافت کند، از این رو مدارس خاص آنها ایجاد شده است.»
او درباره انواع مدارس می‌گوید: «مدارس تیزهوشان، استثنایی، مدارس استعدادهای درخشان، مدارس بین‌المللی، مدارس ویژه اتباع خارجی، مدارس هیأت امنایی، مدارس شاهد، مدارس عشایری و مدارس شبانه‌روزی از طیف‌های مختلف مدارس ایران هستند. هر کدام از این مدارس خدمات خاص خود را مبتنی بر نیاز گروهی از جامعه دانش‌آموزی ارائه می‌دهند.»