شانزدهمین دوره جایزه ملی مدیریت مالی ایران برگزار شد
ارتقای اعتماد در بازار سرمایه از مسیر استانداردسازی گزارشگری مالی
حبیب آرین
گروه بورس
روز سهشنبه، ۲۸ بهمن ۱۴۰۴، سالن اجلاس سران میزبان یکی از مهمترین رویدادهای تخصصی حوزه مالی کشور، یعنی «شانزدهمین گردهمایی جایزه ملی مدیریت مالی ایران» بود. این رویداد در حالی برگزار شد که بازار سرمایه ایران بیش از هر زمان دیگری به شفافیت و بازسازی اعتماد عمومی نیاز دارد.
سخنران کلیدی این مراسم، حجتاله صیدی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، با نگاهی آسیبشناسانه به وضعیت فعلی، نقش گزارشگری مالی را نهتنها یک الزام اداری، بلکه «نگهبان اعتماد» در اقتصاد ملی توصیف کرد.
سید شمسالدین حسینی رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس نیز در این رویداد با نگاهی کلانتر به ریشهیابی مشکلات پرداخت. او هشدار داد که ناترازیهای اقتصادی ایران اکنون به صورت «مرکب» بروز کردهاند.
اعتماد؛ زیربنای تشکیل سرمایه
رئیس سازمان بورس در ابتدای سخنان خود، بر مفهوم «اعتماد» به عنوان حلقه مفقوده و در عین حال حیاتی بازار سرمایه تأکید ورزید. به باور صیدی، مأموریت اصلی سازمان بورس در مقطع کنونی، ارتقای اعتماد سرمایهگذاران است. او خاطرنشان کرد: «اگر سرمایهگذار نسبت به صیانت از حقوق خود اطمینان نداشته باشد، با احتیاطی افراطی برخورد کرده و تمایلی به ورود به فرآیند تشکیل سرمایه نخواهد داشت.»
در واقع، گزارشهای مالی از نظر ایشان، یکی از پنج عامل اصلی اثرگذار بر این اعتماد هستند که باید از قالب یک ابزار صرف برای تصمیمگیری خارج شده و به ابزاری برای «تضمین شفافیت» بدل شوند.
چالشهای پیشبینیپذیری
در اقتصاد ایران
بخش عمدهای از سخنان صیدی به موانع موجود در مسیر گزارشگری شفاف اختصاص داشت. او سه چالش اساسی را برشمرد که محتوای صورتهای مالی را با تردید مواجه میکند. صیدی معتقد است، تورم بالا باعث میشود جمعبندی داراییهای جاری و ثابت که با قیمتهای متفاوت ارزشگذاری شدهاند، معنای واقعی خود را از دست بدهند. در شرایطی که برخی کالاها جهش قیمتی دارد، استانداردهای سنتی حسابداری ممکن است نتوانند تصویر دقیقی از ثروت و عملکرد شرکت ارائه دهند.
صیدی با اشاره به نوسانات نرخ ارز گفت: «با توجه به حجم ۶۰ میلیارد دلاری تجارت خارجی ایران، نوسانات ارزی و قیمتهای جهانی (مانند طلا) مستقیماً بر گزارشگری مالی سایه میاندازد و قابلیت اتکای اعداد را کاهش میدهد.»
صیدی به اثر ناترازی انرژی به عنوان عامل سوم اشاره کرد و افزود: «این عامل به عنوان یک متغیر برونزا، پیشبینیپذیری سودآوری شرکتها را دشوار کرده و برنامهریزی میانمدت را برای مدیران مالی با چالش مواجه ساخته است.»
ضرورت عبور از حسابداری سنتی
به استانداردهای بینالمللی (IFRS)
یکی از مهمترین بخشهای سخنان رئیس سازمان بورس، اعلام ضرورت اجباری شدن استانداردهای بینالمللی گزارشگری مالی (IFRS) بود.
صیدی با صراحت اعلام کرد که رعایت استانداردهای فعلی «لازم است اما کافی نیست.» او تأکید کرد: «هدف سازمان بورس، رسیدن به گزارشهای حسابرسی «بدون بند شرط» است؛ نه به معنای نادیده گرفتن خطاها، بلکه به معنای ارتقای کیفیت صورتهای مالی تا حدی که تصویری کاملاً واقعی و مطابق با واقعیتهای اقتصادی ارائه دهند.»
او با اشاره به تجربههای جهانی افزود: «حتی در اقتصادهای توسعهیافته نیز تفاوت نرخ ارزها چالشبرانگیز است، اما راهکار علمی و عملی برای عبور از این ابهامات، در دل استانداردهای بینالــــــمللی نهفته است که ایران نیز باید «دیر یا زود» به سمت اجباری کردن آنها حرکت کند.»
برنامه سازمان بورس
برای افزایش شفافیت
صیدی از برنامه سازمان بورس برای افزایش شفافیت خبر داد و گفت: «با کمک سازمان حسابرسی، جامعه حسابداران رسمی و دوستان اندیشمند در حوزه گزارشگری، تصمیم گرفتهایم گامهای عملی برای ارتقای کیفیت گزارشها برداریم تا گزارشهای حسابرسی «بدون بند شرط» باشد.
گزارش حسابرسی بدون بند شرط یعنی اینکه حسابرسی باید ارتقای قابلتوجهی یابد، به معنای این نیست که حسابرسی بند نیاورد بلکه به معنای این است که صورتهای مالی تصویر واقعی را نشان دهند. راهحل در استانداردهای بینالمللی گزارشگری مالی دیده شده و ما دیر یا زود باید این استانداردها را اجباری کنیم.»
او با اشاره به استاندارد بینالمللی گزارشگری مالی شماره ۷ که الزامات افشا را مشخص کرده است، گفت: «این استاندارد حداقلهایی را تعیین کرده که ما گاهی از آنها غافلیم، چون الزامی نیست. گاهی بر اساس صلاحدید بنگاه یا صنعت یا حتی اعلام یک مرجع رسمی، نرخ ارز مشخصی را مبنا قرار میدهیم و سود را شناسایی میکنیم و بعد مالیات هم میپردازیم، در حالی که ممکن است این سود واقعی نباشد.»
صیدی با تأکید بر اهمیت استاندارد حسابداری شماره ۱۳ درباره اندازهگیری ارزش منصفانه و استاندارد شماره ۲۷ که ساختار صورت سود و زیان را تغییر میدهد، توضیح داد: «اگرچه الزام قانونی برای اجرای این استانداردها وجود ندارد، اما تعهد اخلاقی، اعتقادات، وظیفه انسانی و اصول حرفهای ایجاب میکند که تصویری درست از واقعیتهای اقتصادی ارائه کنیم.» رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار با بیان اینکه این استانداردها بر کیفیت سود اثر میگذارند، گفت: «شرکتهایی که گزارشهای باکیفیتتری در بازار سرمایه ارائه میدهند، معمولاً تأمین مالی راحتتری دارند و بازده مناسبتری به سرمایهگذاران میدهند، چون تصویر واضحتری از وضعیت خود ارائه کردهاند. در غیر این صورت شرکتهایی که صورتهای مالی مبهمی دارند، با چالشهای زیادی روبهرو هستند.» در ادامه مراسم، سید شمسالدین حسینی با نگاهی کلانتر به ریشهیابی مشکلات پرداخت. او هشدار داد که ناترازیهای اقتصادی ایران اکنون به صورت «مرکب» بروز کردهاند.
بحران تشکیل سرمایه و رشد اقتصادی
حسینی با ابراز نگرانی از روند تشکیل سرمایه در کشور، خاطرنشان کرد که این شاخص به سمت صفر در حال حرکت است. او میانگین رشد اقتصادی کمتر از یک درصد در دهه گذشته را عامل اصلی کاهش درآمد سرانه و افت قدرت خرید مردم دانست.
رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس، ریشه حوادث اخیر در کشور را فشارهای معیشتی و کاهش درآمد سرانه عنوان کرد.
نقدینگی و سیاستگذاری نادرست
وی روند نقدینگی را نگرانکننده توصیف کرد و گفت: « نرخ رشد آن در حال حرکت به سمت ۵۰ درصد است. این وضعیت یکشبه ایجاد نشده بلکه حاصل ۱۵ سال سیاستگذاری نادرست در تخصیص منابع است. وقتی فرآیند ریشهیابی را آغاز میکنیم، متوجه میشویم که ناترازی در بخش انرژی و بخش مالی، همگی ریشه در لایه سیاستگذاری دارند.»
از صادرکننده به واردکننده انرژی
حسینی به تغییر دراماتیک جایگاه ایران در بازار انرژی اشاره کرد؛ کشوری که پیش از این ۶ میلیارد دلار صادرات سوخت داشت، اکنون به همان میزان واردکننده شده است. او تأکید کرد: «فشار بر بنگاهها از طریق قطع برق و گاز، راهکار پایداری نیست و تنها به بدتر شدن وضعیت اقتصادی دامن میزند.»
برگزیدگان شانزدهمین دوره جایزه ملی مدیریت مالی ایران تقدیر شدند
مراسم اختتامیه شانزدهمین دوره جایزه ملی مدیریت مالی ایران، سهشنبه ۲۸ بهمن با حضور رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، مدیران ارشد مالی، اقتصاددانان و نمایندگان شرکتهای برتر کشور در سالن اجلاس سران برگزار شد. در این برنامه برگزیدگان نهایی در سه سطح اصلی تندیس (زرین و سیمین)، تقدیرنامه سه ستاره و دو ستاره و همچنین گواهینامه مورد تقدیر قرار گرفتند.
