رضا عدالتی پور
گروه  دیپلماسی

لاریجانی روز سه‌شنبه ۲۱ بهمن در رأس هیأتی سیاسی وارد مسقط شد و بلافاصله مورد استقبال ارتشبد سلطان بن محمد النعمانی، وزیر دفتر سلطنتی عمان، قرار گرفت. مهم‌ترین بخش این سفر، دیدار نزدیک به سه ساعته او با هیثم بن طارق، سلطان عمان، در کاخ البرکة العامر بود. خبرگزاری رسمی عمان (ONA) گزارش داد که دو طرف در فضایی مثبت و سازنده، آخرین تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی، مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا و راه‌های دستیابی به توافقی متعادل و عادلانه را بررسی کردند. هر دو طرف بر اهمیت بازگشت به میز مذاکره، حل مسالمت‌آمیز اختلافات و تأکید بر صلح و امنیت منطقه‌ای تأکید کردند. لاریجانی همچنین در چهارچوب این سفر با بدر بن حمد البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، دیدار کرد. این گفت‌وگوها اگرچه جزئیات رسمی کمی از محتوای آن منتشر شد، اما تصاویر منتشرشده از جلسه، توجه رسانه‌ها را برانگیخت. برخی گزارش‌ها ابتدا به انتقال پیام مکتوب از سوی لاریجانی اشاره کردند، اما منابع ایرانی تأکید کردند که این پیام مکتوب از سوی وزیر خارجه عمان به لاریجانی تحویل داده شده است. البوسعیدی نیز در پستی در شبکه ایکس (توییتر سابق) این دیدار را «سازنده» توصیف کرد و نوشت: «در مورد تحولات اخیر، بویژه مذاکرات ایران و آمریکا، گفت‌و‌گو کردیم. صلح و امنیت منطقه‌ای اولویت ماست و ما خواستار خویشتنداری و مصالحه عاقلانه هستیم». خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز در تحلیلی کوتاه عنوان کرد. در سفر لاریجانی احتمالاً پاسخ ایران به دور اول مذاکرات غیرمستقیم هفته گذشته در مسقط منتقل شده است.
 مذاکرات فقط بر موضوع هسته‌ای متمرکز است
یکی از نقاط برجسته سفر عمان، مصاحبه لاریجانی با تلویزیون ملی عمان بود که در آن آخرین مواضع و دیدگاه‌های خود را در خصوص تحولات منطقه و مذاکرات با آمریکا بیان کرد. دبیر شورای عالی امنیت ملی در این گفت‌و‌گو خاطرنشان کرد مذاکرات فقط بر موضوع هسته‌ای متمرکز است و در سایر موضوعات، مذاکره‌ای انجام نشده است. در جریان این گفت‌وگوی صریح و رودرروی تلویزیونی، لاریجانی با نگاهی واقع‌بینانه به گذشته مذاکرات گفت: «پیش‌تر هم مسیر گفت‌وگوها پیش می‌رفت، اما آمریکا بود که روند را تغییر داد.» او تأکید کرد: «ایران بارها اعلام کرده اگر مذاکرات واقع‌بینانه باشد، نگاهش منفی نیست و آمادگی گفت‌وگو دارد؛ حالا طرف آمریکایی هم به این جمع‌بندی رسیده که گفت‌وگوها باید صرفاً حول مسأله هسته‌ای باشد.» وقتی بحث به نقش عمان در مذاکرات رسید، لاریجانی آن را بسیار مثبت ارزیابی کرد؛ «کشوری که به خوبی از منافع و حساسیت‌های منطقه آگاه است، شناخت دقیقی از شرایط دارد و از مذاکرات گذشته اطلاع کامل.» به باور او، عمان نقشی سازنده ایفا می‌کند که برخی کشورها فاقد چنین نگاهی هستند.
اگر مذاکرات موفق باشد می‌توان در مورد سایر اختلافات گفت‌و‌گو کرد
در ادامه، لاریجانی به تفاوت این دور از مذاکرات با گذشته پرداخت و گفت تمرکز کامل بر پرونده هسته‌ای است و آمریکا هم این چهارچوب را پذیرفته. او هشدار داد نباید انتظارات را بیش از حد بالا برد؛ اگر این مذاکرات موفق باشد، می‌توان آن را گسترش داد و به حوزه‌های دیگر نیز تسری داد، اما در حال حاضر نمی‌توان به‌طور قطعی درباره ورود به سایر اختلافات  سخن گفت.
لاریجانی با صراحت بیان کرد که «ایران از ابتدا جنگ را راه‌حل نمی‌دانسته و اختلافات باید از مسیر گفت‌وگو حل شود؛ اشتباه گذشته غرب این بود که زبان زور را برگزید و مشکلات ایجاد کرد.» او مسأله را قابل حل توصیف کرد: اگر نگرانی آمریکا فقط جلوگیری از حرکت ایران به سمت سلاح هسته‌ای باشد، این موضوع حل‌شدنی است، اما ورود به مطالباتی فراتر از این چهارچوب می‌تواند مسیر را دشوار کند.
در بخش‌هایی از این مصاحبه، لاریجانی به نقش مخرب رژیم صهیونیستی اشاره کرد و گفت سفر سریع نتانیاهو به آمریکا و سخنانش درباره ضرب‌الاجل برای ایران می‌تواند بحران‌ساز شود؛ آمریکایی‌ها باید هوشیار باشند که دیدگاه‌های اسرائیل به زیان منافع خودشان تمام خواهد شد و نباید اجازه دهند این رژیم مسیر مذاکرات را دیکته کند.
او در پایان، چشم‌اندازی امیدوارانه اما محتاطانه ترسیم کرد: منطقه ظرفیت‌های عظیمی دارد، از منابع غنی تا جمعیت‌های بزرگ و کشورهای مکمل؛ اگر همکاری منطقه‌ای شکل بگیرد و عوامل تنش‌زا مانند اقدامات اسرائیل مهار شود، می‌توان به توسعه پایدار و آرامش دست یافت. نقش کشورهایی مانند عمان در این مسیر کلیدی است و نشان می‌دهد دیپلماسی هنوز می‌تواند بر تنش غلبه کند.
روایت لاریجانی از سفر عمان
لاریجانی درگفت‌وگوی دیگری با شبکه العالم سفر به مسقط را «بسیار پربار و نویدبخش» خواند و گفت رایزنی‌ها در چهارچوب روابط تاریخی قوی ایران و عمان، افزایش همکاری‌های تجاری و توسعه‌ای و مشورت درباره مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی انجام شده است. او همچنین اشاره کرد که تعیین تاریخ دور بعدی مذاکرات در حال بررسی است و در آینده اعلام خواهد شد.

دیدار با امیر قطر پشت درهای بسته
پس از پایان برنامه در مسقط، لاریجانی با بدرقه وزیر دفتر سلطنتی عمان، راهی دوحه شد و صبح دیروز وارد پایتخت قطر شد. او بلافاصله به کاخ دیوان امیری رفت و با شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، دیدار کرد. جزئیات زیادی از این دیدار که پشت درهای بسته انجام شد و بیش از دو ساعت طول کشید منتشر نشده، اما رسانه‌های قطری و منطقه‌ای آن را در چهارچوب تلاش برای کاهش تنش و تقویت ثبات 
توصیف کردند.
ساعتی پس از این دیدار، دولت قطر اعلام کرد که امیر قطر در تماسی تلفنی با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، درباره کاهش تنش و ثبات منطقه‌ای گفت‌وگو کرده است. خبرگزاری الجزیره این همزمانی را «بسیار مهم» خواند. لاریجانی همانند برنامه سفر عمان، پس از دیدار با امیر قطر با محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه این کشور، دیدار کرد و دو طرف درباره افزایش همکاری‌های دوجانبه اقتصادی، تحولات منطقه‌ای و آخرین وضعیت مذاکرات هسته‌ای و لغو تحریم‌ها 
تبادل نظر کردند.
خبرگزاری الجزیره این سفر را بخشی از زنجیره دیپلماسی تهران‌-واشنگتن ارزیابی کرد؛ بویژه آنکه پس از سفر اخیر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران به دوحه انجام شد. عراقچی در جریان سفر خود به قطر بر این نکته تأکید داشت که جنگ به سود هیچ طرفی نیست و تهدیدی برای امنیت بین‌المللی به شمار می‌رود.

هیچ پیشنهاد مشخصی
 از واشنگتن دریافت نکردیم
دبیر شورای عالی امنیت ملی پس از دیدار با مقامات قطری در مصاحبه تلویزیونی با شکبه الجزیره تأکید کرد که تهران تاکنون هیچ پیشنهاد مشخصی از واشنگتن دریافت نکرده و آنچه در عمان انجام شده، صرفاً تبادل پیام‌ها بوده است. او تغییر رویکرد آمریکا را مثبت خواند و گفت واشنگتن به این نتیجه رسیده که باید مسیر غیرنظامی را در پیش بگیرد. وی این ورود به مذاکرات را نشانه رویکرد عقلانی دانست. لاریجانی صراحتاً اعلام کرد: «چهارچوب مذاکرات کاملاً مشخص است؛ هیچ گفت‌وگویی جز درباره موضوع هسته‌ای انجام نمی‌شود.» او افزود: میان تهران و واشنگتن زمینه مشترکی درباره عدم دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای وجود دارد. لاریجانی هرگونه بحث درباره «صفر کردن غنی‌سازی» را رد کرد. او با انتقاد از رژیم صهیونیستی گفت اسرائیل در تلاش برای تخریب مذاکرات و سوق دادن منطقه به جنگ است و ثبات کل منطقه را تهدید می‌کند. لاریجانی هشدار داد: در صورت تجاوز آمریکا، ایران پایگاه‌های نظامی این کشور در منطقه را هدف قرار خواهد داد.

قطر  : ضرورت همکاری کشورهای منطقه برای جلوگیری از تنش‌ها
پس از دیدارهای لاریجانی، وزارت خارجه قطر در بیانیه‌ای به تشریح نتایج دیدار وزیر خارجه این کشور و دبیر شورای عالی امنیت ملی  کشورمان پرداخت.
در این بیانیه آمده است که نخست‌وزیر و وزیر خارجه(محمد بن عبدالرحمن آل ثانی)، تلاش‌ها برای کاهش تنش در منطقه را با دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران بررسی کرد. این بیانیه افزود که نخست‌وزیر و وزیر خارجه همچنین نتایج مذاکرات مسقط میان ایالات متحده آمریکا و ایران را (که به صورت غیر مستقیم برگزار شد) با لاریجانی بررسی کرده است. بر اساس این بیانیه، نخست‌وزیر و وزیر خارجه قطر بر ضرورت هماهنگی و همکاری کشورهای منطقه برای جلوگیری از پیامدهای منفی تشدید تنش‌ها و بهره‌ بردن از ابزارهای دیپلماتیک برای حل اختلافات 
تأکید کرده است.

اهمیت دیدارهای لاریجانی
 و عبدالرحمن آل ثانی
یکی از نکات جالب توجه در دیدار لاریجانی با وزیر خارجه قطر، ارتباط آن با سفر ۱۰ روز پیش محمد بن عبدالرحمن آل ثانی به تهران است؛ سفری که در اوج تنش‌های اخیر ایران و آمریکا انجام شد. جالب آنکه لاریجانی ساعاتی پیش از ورود وزیرخارجه قطر به تهران و دیدار با این مقام قطری، از مسکو بازگشته بود؛ جایی که با ولادیمیر پوتین دیدار کرده و زمینه موضع‌گیری مهم بعدی  او فراهم آمده بود.
پس از این دیدارها بود که لاریجانی با انتشار یک متن کوتاه در شبکه اجتماعی «ایکس» گمانه‌زنی‌های گسترده درباره احتمال حمله نظامی آمریکا به ایران را رد کرده و نوشت:«برخلاف فضاسازی جنگ رسانه‌ای تصنعی، شکل‌گیری ساختاری برای مذاکرات در حال پیشرفت است.» این پیام یک‌جمله‌ای، از سوی تحلیلگران به‌عنوان نقطه پایانی بر ماراتن نفسگیر رایزنی‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای مقامات ایرانی از ترکیه و روسیه تا عمان و قطر تفسیر شد. توئیت او نه‌تنها فضاسازی‌های رسانه‌ای جنگ را «تصنعی» خواند، بلکه نوید پیشرفت در تشکیل چهارچوب گفت‌وگوهای جدی و ساختار یافته را داد.
به نظر می‌رسد سفر دو روزه لاریجانی به عمان و قطر بخشی از یک استراتژی هماهنگ برای مدیریت تنش‌ها، انتقال پیام‌ها و آماده‌سازی زمینه برای دور بعدی مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا باشد؛ چه اینکه کارشناسان و تحلیلگران معتقدند تفاوت عمده دور جدید مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا در تمایل جدی کشورهای منطقه به سرانجام رسیدن آن و پایان  تنش‌ها است. از این رو رایزنی مداوم با کشورهای منطقه در خصوص مذاکرات و تبیین رویکرد ایران و انتقال شفاف پیام‌ از کانال‌های شناخته شده، تأثیر مؤثری در کاهش سوء‌تفاهم‌ها و برداشت‌های نادرست از اهداف و رویکردهای طرفین خواهد داشت. از این رو بدیهی است که دستاوردهای این رایزنی‌های متوالی از مسقط تا دوحه در روزها و هفته‌های آینده آشکارتر شده و می‌تواند روندهای دیپلماتیک را  هموار کند.

برش

موشک‌های ایرانی صهیونیست‌ها را  سر جایش نشاند
لاریجانی در جشن روز پیروزی انقلاب اسلامی ایران که با حضور جمعی از مسئولین لشکری و کشوری عمان، سفرای کشورها و جمعی از ایرانیان مقیم در مسقط برگزار شد، تأکید کرد: «رژیم صهیونی می‌خواست بر منطقه مسلط شود اما موشک‌های ایرانی این رژیم را سر جایش نشاند.» دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان در جریان سفر به عمان  دیداری معنادار و مهم  برای منطقه و آمریکا با «محمد عبدالسلام» سخنگوی انصارالله یمن داشت. لاریجانی همچنین دیروز با رهبران حماس در دوحه دیدار جداگانه‌ای داشت و درباره وضعیت غزه و مسائل فلسطین رایزنی کرد.