مردم سراسر کشور با حضور گسترده در راهپیمایی ۲۲ بهمن قدرت ملی خود را به نمایش گذاشتند
ایستاده پای ایران
راهپیمایی ۲۲ بهمن امسال را میتوان در همان جملهای خلاصه کرد که مسعود پزشکیان در جریان سخنان خود در میدان آزادی بر زبان آورد: «ایرانیان برای دفاع از کشورشان به صحنه آمدهاند.» این عبارت، در عین سادگی، واجد بار معنایی عمیقی است که میتواند چهارچوب تحلیلی فهم حضور گسترده و میلیونی مردم در سراسر کشور را فراهم کند. آنچه دیروز در تهران و صدها شهر و روستای ایران رخ داد، صرفاً یک مراسم سالگرد نبود، بلکه صحنهای از بازتعریف نسبت مردم با مفهوم «ایران» در شرایط فعلی بود.
در فضایی که آمریکا و رژیم صهیونیستی در محاسبات خود بر تضعیف انسجام داخلی ایران، فاصلهگذاری میان مردم و حاکمیت و بروز شکافهای اجتماعی حساب باز کردهاند، حضور گسترده مردم در ۲۲ بهمن امسال واجد یک پیام راهبردی بود. راهپیمایی امسال را نمیتوان در قالب یک آیین تکرارشونده سالانه تحلیل کرد، بلکه باید آن را یک کنش سیاسی و امنیتی آگاهانه دانست. مردمی که به خیابان آمدند، در واقع به معادلات بیرونی پاسخ دادند و نشان دادند که تصویر فروپاشی اجتماعی یا بیتفاوتی ملی، تصویری تحریفشده و غیرواقعی است.
در این چهارچوب، اگر بپذیریم که پیش و بیش از هر سلاح و تجهیزات نظامی، حضور مردم در صحنه مهمترین مؤلفه قدرت و امنیت ملی است، اهمیت راهپیمایی امسال دوچندان میشود. بازدارندگی تنها در ابزارهای سخت خلاصه نمیشود، سرمایه اجتماعی و همبستگی ملی، ستون فقرات امنیت هر کشوری است. چه آنکه حضرت آیتالله خامنهای رهبر انقلاب اسلامی نیز در پیام تلویزیونی اخیرشان به مردم ایران، با تأکید بر اینکه قدرت ملی بیش از آنکه وابسته به موشک و هواپیما باشد وابسته به اراده و ایستادگی ملتهاست، خطاب به مردم گفتند: «همچون قضایای مختلف گذشته، باز هم با نشان دادن قدرت ملی یعنی اتحاد، قدرت فکر و اراده، و انگیزه و ایستادگی خود در برابر وسوسهها، دشمن را مأیوس کنید چرا که تا دشمن مأیوس نشود، دست از آزار و اذیت برنمیدارد.»
به همین دلیل بسیاری از کارشناسان و تحلیلگران و نیز اکثریت قریب به اتفاق حاضران در راهپیمایی دیروز، معتقدند که حضور پرشور امسال، علاوه بر شرایط خاص منطقه، در اجابت فراخوان شخص رهبر انقلاب برای حضور گسترده در صحنه صورت گرفت. این حضور، به تعبیر بسیاری از شرکتکنندگان، اعلام آمادگی مردم برای دفاع از استقلال، امنیت و تمامیت ارضی کشور بود.
گزارشهای میدانی خبرنگاران رسانهها و البته روایت مردمی نیز از افزایش چشمگیر جمعیت حاضر در تهران و سایر شهرهای کشور نسبت به سالهای گذشته حکایت داشت. تصاویر منتشرشده از مسیرهای مختلف راهپیمایی، از تراکم جمعیت، تنوع سنی، حضور خانوادهها و مشارکت اقشار گوناگون اجتماعی خبر میداد. این افزایش جمعیت نشاندهنده درک صحیح مردم از شرایط حساس کنونی و ضرورت «حضور در صحنه» برای دفاع از کشور قابل ارزیابی است.
نکته قابلتوجه دیگر، ترکیب جمعیتی شرکتکنندگان بود. موضوعی که برخلاف روایت برخی رسانههای فارسیزبان خارجنشین قرار داشت. این رسانهها تلاش کردند القا کنند که اغلب حاضران در راهپیمایی، صرفاً از قشر مذهبیها یا به اصطلاح «هسته سخت» جمهوری اسلامی بودهاند. اما مشاهدات میدانی و تصاویر منتشرشده نشان میدهد که طیف متنوعی از مردم با سبکهای زندگی، پوششها و گرایشهای اجتماعی متفاوت در این مراسم حضور داشتند. افرادی که در ظاهر امر شاید نتوان ارتباط مستقیمی میان آنان و جمهوری اسلامی برقرار کرد، اما حضور این طیفها را باید در همان گزاره کلیدی جستوجو کرد: مردم ایران برای دفاع از «ایران» به صحنه آمده بودند، نه لزوماً برای دفاع از یک جناح یا سلیقه سیاسی خاص. بویژه آنکه در بزنگاههای تاریخی، مفهوم «ایران» به عنوان یک هویت مشترک و فراگیر، فراتر از تفاوتهای سیاسی و فرهنگی عمل میکند و همین عامل، بستر شکلگیری چنین حضورهایی است.
از سوی دیگر، راهپیمایی امسال در شرایطی برگزار شد که مذاکرات میان ایران و آمریکا در جریان است و فضای سیاسی و رسانهای کشور نیز متأثر از این گفتوگوهاست. در چنین شرایطی، نمایش حمایت قاطبه ملت از دولت و تیم مذاکرهکننده ایرانی، میتواند دست آنان را در میز مذاکره پرتر کند. در عرف دیپلماسی، هرچه پشتوانه داخلی یک هیأت مذاکرهکننده قویتر باشد، قدرت چانهزنی آن افزایش مییابد. حضور گسترده مردم در ۲۲ بهمن، این پیام را مخابره کرد که فارغ از اختلاف نظرهای داخلی، اصل منافع ملی و دفاع از حقوق کشور، مورد حمایت عمومی است. به همین دلیل نیز در قطعنامه پایانی راهپیمایی، بر حمایت صد درصدی ملت از «سربازان میدان و دیپلماسی» تأکید شد؛ تعبیری که هم ناظر به نیروهای مسلح و بازدارندگی کشور است و هم تیم مذاکرهکنندهای که در عرصه گفتوگوهای سیاسی از منافع ایران دفاع میکند.
در این قطعنامه آمده است: ما ملت ایران حامی سربازان دیپلماسی و سربازان میدان هستیم و در شرایط حساس کنونی تأکید میکنیم که از هرگونه گفتوگو و مذاکره در چهارچوب اصول بنیادین «عزت، حکمت، مصلحت» پشتیبانی نموده و حمایت قاطع خود را از این دو بال اقتدار کشور اعلام میداریم.
در بخش دیگری از این قطعنامه تأکید شده که «ملت بزرگ، آگاه، بصیر و همیشه در صحنه ایران اسلامی، بار دیگر با حضوری آگاهانه، دشمنشکن، مقتدرانه و عزتآفرین در راهپیمایی سراسری یومالله ۲۲ بهمن، پایبندی عمیق و خللناپذیر خود را به آرمانهای متعالی انقلاب اسلامی، اندیشههای نورانی حضرت امام خمینی(ره) بهعنوان معمار کبیر این نهضت الهی و رهنمودهای حکیمانه و راهبردی رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیتالله العظمی امام خامنهای(مدّظلّهالعالی) تأکید میکند.»
به همه این دلایل، راهپیمایی ۲۲ بهمن امسال را میتوان نماد بازتولید انسجام ملی برای دفاع از منافع ملی دانست. اگر امنیت ملی را حاصل پیوند قدرت سخت و مهمتر از آن، سرمایه اجتماعی بدانیم، راهپیمایی امسال جلوهای عینی از تقویت همین پیوند بود.
حضور مقامات سیاسی و فرماندهان نظامی در راهپیمایی 22 بهمن
علاوه بر مسعود پزشکیان رئیسجمهوری اسلامی ایران که با قطار شهری به خیابان آزادی آمده بود و پس از حضور در جمع مردم، به جایگاه ویژه رفت و سخنرانی کرد، غلامحسین محسنی اژهای رئیس دستگاه قضا، محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی، امیر سرلشکر سید عبدالرحیم موسوی رئیس ستادکل نیروهای مسلح، سرلشکر محمد پاکپور فرمانده کل سپاه پاسداران، محمدرضا عارف معاون اول رئیسجمهور، محمدجعفر قائم پناه معاون اجرایی رئیسجمهور، حجتالاسلام والمسلمین سیدحسن خمینی، حجتالاسلام والمسلمین سیداسماعیل خطیب وزیر اطلاعات، سید عباس عراقچی وزیر امورخارجه و محمد مخبر دستیار و مشاور رهبر انقلاب، از جمله مقامات سیاسی و لشکری بودند که در راهپیمایی روز گذشته حضور داشتند.

