مشاور و دستیار مقام معظم رهبری در مطلبی بر ضرورت تدوین «پارادایم پیشآفرینی آینده مطلوب» تأکید کرده است. به گزارش ایرنا، محمد مخبر با بیان اینکه، انقلاب اسلامی را میتوان نمونه تاریخی عبور از منطق واکنشی و حرکت بهسوی کنشگری پیشدستانه و آیندهساز دانست، نوشته است: منطق پیشآفرینی بر این پیشفرض استوار است که آینده لزوماً یک واقعیت از پیشتعیینشده نیست، بلکه برساختی اجتماعی، شناختی و نهادی است که از طریق کنشهای امروز بازیگران شکل میگیرد. وی در تبیین اهمیت حیاتی این پارادایم پنج بعد اصلی آن را گذار از تقلید به نوآوری؛ افزایش تابآوری در برابر شگفتیها و ریسکهای ژئوپلتیک؛ همسوسازی سرمایههای ملی و ایجاد اجماع استراتژیک؛ حفظ هویت و استقلال فرهنگی در برابر جهانیسازی و بهرهبرداری از پنجرههای فرصت دانسته است. به نوشته مخبر، تحقق پیشآفرینی مستلزم مجموعهای از الزامات و مؤلفههای شناختی، نهادی و فرهنگی است که عبارتند از: افزایش دانش نسبت به آینده، برخورداری از تصور راهبردی بهمنظور خلق تصاویر بدیل از آینده، کنشگری آیندهمحور که مبتنی بر پذیرش مسئولیت اخلاقی نسبت به آینده است، نهادسازی پیشنگر بهمنظور ایجاد سازوکارهای تصمیمگیری همزمان کوتاه و بلندمدت شبکهسازی و همآفرینی ذینفعان و انعطافپذیری و یادگیری مستمر. وی افزوده است: تصویر مطلوب آینده مانند یک راهنما عمل میکند و امکان همراستاسازی سیاستها، سرمایهگذاریها، نظام آموزشی و کنشهای فردی را فراهم میسازد. نظریههای کنش اجتماعی نشان میدهند که انسانها بدون تصویر روشن از آینده، توان کنش پایدار را از دست میدهند. هنگامی که جامعه، آینده را تهدیدآمیز، مبهم یا فاجعهبار تصور میکند، الگوهای رفتاری محافظهکارانه، انزواطلبانه و گاه مخرب تقویت میشود. در مقابل، وجود یک تصویر مثبت، واقعگرایانه و دستیافتنی از آینده، سرمایه روانی جمعی را افزایش میدهد. در اینجا پارادایم پیشآفرینی آینده، با عبور از روایتهای بدبینانه، زمینه را برای بازتعریف آینده بهعنوان یک فضای جدید برای امکانهای تازه فراهم میکند. این بازتعریف، جامعه را از منطق بقا به منطق شکوفایی سوق میدهد.
