وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در اختتامیه بیستمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر عنوان کرد

نقش شعر در پاسداشت غیرت ملی

اختتامیه بیستمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر، عصر دوشنبه 13 بهمن با حضور سید عباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و جمعی از شاعران و مسئولان فرهنگی در تالار قلم کتابخانه ملی برگزار شد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با طرح این پرسش که چرا شعر در ایران کارکردهایی منحصربه‌فرد دارد، به تشریح چهار محور اصلی در نسبت میان «شعر» و «ایران» پرداخت. سید عباس صالحی اولین کارویژه شعر را صیانت از زبان فارسی دانست و گفت: «کمتر ملتی در جهان وجود دارد که بتواند به راحتی با متن ۱۲۰۰ سال پیش خود ارتباط برقرار کند، اما ما امروز متن «تاریخ بلعمی» متعلق به قرن چهارم را می‌خوانیم و هیچ احساس بیگانگی با واژگان آن نمی‌کنیم. این اتصال تاریخی و تمدنی در ساختار صرفی و واژگانی، مدیون شعر است که به عنوان حافظ زبان فارسی عمل کرده است.»
او دومین ویژگی شعر ایرانی را نقش آن در روایتگری اسطوره‌ها و قصه‌ها برشمرد و افزود: «ایران تمدنی کهن با ریشه‌های برزخی و تمثیلی است. اگر شعر نبود، بسیاری از قصه‌های ما فراموش می‌شد. ایران سرزمین پرقصه است. عطار ۳۰۰۰ قصه در آثارش دارد و مثنوی مولوی نیز دارای ۴۰۰ قصه است که نشان می‌دهد شعر، حامل شناسنامه اساطیری و داستانی ملت ماست.»
 
بستر اصلی تولید حکمت عملی
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، شعر را بستر اصلی تولید و نشر «حکمت عملی» در ایران دانست و گفت: «اخلاق فردی و اجتماعی، تعلیم و تربیت و حتی سیاست مدون ما بیش از آنکه بر بستر نثر باشد، بر شانه شعر استوار است. ایرانیان با ابزار شعر حکمت عملی را تولید و منتشر کرده‌اند و در این میان شاعران ما نیز کانون‌های معنایی خاصی داشته‌اند، به عنوان نمونه فردوسی با مضمون دادگری، سعدی با جان‌مایه اعتدال، حافظ با محوریت یکرنگی و دوری از ریا و مولوی با کانون خودشناسی، حکمت عملی ایرانی را بازتولید و منتشر کرده‌اند.» صالحی مهم‌ترین کارویژه شعر ایرانی را پاسداشت وطن‌دوستی و حمیت و غیرت ملی خواند و افزود: «شعر، گوهری برای برافروختن غیرت در ایران داشته است. ایران در چهارراه تاریخی و مرکز هجوم بیگانگان بوده و شعر توانسته بخشی از قدرت نرم ایرانیان و فرصت مقاومت ملی آنها باشد. از فردوسی تا سیر هزارساله شعر پس از اسلام این کارویژه شعر ایرانی نمایان است.»
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی سخنان خود را با قرائت ابیاتی از مهدی اخوان ثالث در ستایش ایران به پایان برد: «ز پوچ جهان هیچ اگر دوست دارم / تو را ای کهن بوم و بر دوست دارم/ تو را ای گرانمایه دیرین ایران / تو را ای گرامی گهر دوست دارم»
 
خبر معاون فرهنگی برای اهالی شعر
محسن جوادی، معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران را سرزمینی خواند که در عرصه جهانی با نام بزرگان شعر و ادب پیوند خورده است و گفت: «ایران همواره در جهان با شعر شناخته شده است. مردم ما در طول تاریخ طولانی این سرزمین، همواره با زبان شعر سخن گفته و احساسات و حکمت خود را در این قالب بیان کرده‌اند. شعر جایگاهی ویژه در این مرز و بوم دارد و سرمایه‌ای است که بسیاری از کشورها از آن بی‌بهره‌اند.»
جوادی در بخش دیگری از سخنانش، شعر را رکن اصلی هویت ملی خواند و افزود: «عظمت شعر به حدی است که حتی در صدر اسلام، زمانی که مخالفان می‌خواستند عمق و الهام کلام قرآن را توصیف کنند، آن را به شعر تشبیه می‌کردند. اگرچه قرآن فراتر از شعر است، اما این تشبیه نشان‌دهنده جایگاه رفیع و عمق والای شعر در نگاه انسان‌هاست.»
معاون امور فرهنگی با تأکید بر جایگاه بنیادین شعر در تمدن ایرانی، از ایجاد دفتری ویژه برای تمرکز بر حوزه شعر و داستان در آینده‌ای نزدیک خبر داد و گفت: «بنا بر پیشنهاد اهالی شعر و ادب، دفتری در معاونت فرهنگی تأسیس شده است که در روزهای آتی به طور رسمی اعلام شده و کار خود را آغاز می‌کند. وظیفه این دفتر، توجه ویژه به حوزه شعر و ادبیات داستانی و صیانت از این سرمایه هزارساله است. ما نباید این گوهر ارزشمند را که به سادگی به دست نیامده، ارزان از دست بدهیم. وظیفه ماست که از این عمق فرهنگی پاسداری کنیم.»
جوادی در پایان با تشکر از دبیر، اعضای هیأت علمی، داوران و دست‌اندرکاران خانه کتاب و ادبیات ایران، ابراز امیدواری کرد شعر معاصر ایران نیز همچون گذشته‌های دور که مرزها را درمی‌نوردید، بار دیگر پیام حکمت، خرد و دانش ایرانی را به گوش جهانیان و تشنگان معنا برساند و افزود: «امیدوارم شعر امروز ایران همان سیاق و سابقه شعر کلاسیک را حفظ کرده و پاسخی به نیازهای کسانی باشد که در جست‌وجوی معنا هستند.»
غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی از دیگر سخنرانان این مراسم، با تأکید بر اهمیت صیانت از میراث ادبی و نسخه‌های خطی کشور، زبان فارسی را بخش جدایی‌ناپذیر میراث ملی دانست و گفت: «حفظ نسخه‌های نفیس، چاپ سنگی و آثار ادیبان معاصر، زیربنای مطالعات پژوهشی و آماری در کشور است.» امیرخانی با تقدیر از تعامل سازنده نهادهای فرهنگی، از حمایت‌های معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و مدیریت خانه کتاب در مسیر تکمیل گنجینه کتابخانه ملی قدردانی و همکاری این مجموعه‌ها را عاملی کلیدی در صیانت از میراث مکتوب کشور توصیف کرد.

 

برگزیدگان بیستمین دوره شعر فجر

اسامی آثار برگزیده و شایسته تقدیر بیستمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر از سوی هیأت داوران در بخش‌های «شعر نو»، «شعر کلاسیک»، «شعر محاوره»، «درباره شعر» و همچنین بخش «کودک و نوجوان» به شرح زیر اعلام شد:
  بخش بزرگسال/شعر کلاسیک: کتاب «تداعی» اثر زینب احمدی از انتشارات سوره مهر به عنوان اثر شایسته تقدیر معرفی شد.
  بخش بزرگسال/شعر نو: کتاب «عینک فوتوکروم» اثر محبوبه راد از انتشارات فصل پنجم شایسته تقدیر شناخته شد.
  بخش کودک و نوجوان: در این دوره کتاب‌های «بادکنک‌های رنگی رنگی بردار» اثر افسانه شعبان‌نژاد از انتشارات شهر قلم و «من بال و پر دارم» اثر سعیده موسوی‌زاده از انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به‌طور مشترک موفق به کسب عنوان برگزیده شدند. همچنین کتاب‌های «اتل متل نا نی نی» اثر طیبه شامانی از انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و «من بلدم بخوانم (۲۲ جلدی)» اثر مصطفی رحماندوست و مریم هاشم‌پور از انتشارات پیدایش به‌طور مشترک به عنوان آثار شایسته تقدیر معرفی شدند.
  بخش ویژه‌ ماه مجلس: در این بخش که به مناسبت هزاروپانصدمین سالروز تولد حضرت رسول اکرم(ص) برگزار شد، تک سروده سیدسلمان علوی از قم، وحید طلعت از آذربایجان غربی و مهدی جهاندار از اصفهان به عنوان سروده‌های منتخب معرفی شدند.
  بخش تک‌اثر جنبی کلاسیک: در این بخش سروده‌های مجید آژ از قم، فرشاد قربانی سپهرپور از همدان، علیرضا نورعلی‌پور از تهران و سحر هادیان از سمنان به عنوان سروده‌های برگزیده معرفی شدند.
  بخش تک‌اثر جنبی محاوره: در این بخش سروده‌های احسان محمدی از اردبیل و رضا نیکوکار از گیلان به عنوان سروده‌های منتخب انتخاب شدند.
  بخش تک‌اثر جنبی شعر نو: در این بخش نیز تک اثر پیام جهانگیری از اردبیل و مجتبی حاذق نیکرو از تهران برگزیده شدند.
  بخش جنبی شعر کودک و نوجوان: تک اثر اسماعیل الله‌دادی از لرستان، منتخب این بخش شناخته شد.
هیأت داوران بیستمین دوره از جایزه شعر فجر، در بخش «درباره شعر» و همچنین بخش بزرگسال (شعر محاوره)، اثری را به عنوان برگزیده و شایسته تقدیر معرفی نکرد.

صفحات
آرشیو تاریخی
شماره هشت هزار و نهصد و پنجاه و دو
 - شماره هشت هزار و نهصد و پنجاه و دو - ۱۴ بهمن ۱۴۰۴