میترا جلیلی
دبیر گروه علم و فناوری

17 سال از نامگذاری 14 بهمن‌ماه به‌عنوان روز ملی فضایی ایران می‌گذرد؛ روزی که «سفیر» به‌عنوان اولین موشک ماهواره‌بر ایران، سکوت آسمان را شکست و اولین ماهواره ساخت داخل با نام «امید» را در مدار نزدیک زمین قرار داد؛ هرچند این ماهواره پس از حدود سه ماه فعالیت در مدار و انجام مأموریت‌های محوله، به کار خود پایان داد اما ایران را با وجود تحریم‌ها، به نهمین کشور جهان با توانمندی ارسال ماهواره به فضا تبدیل کرد. این، تازه آغاز این مسیر بود و نگاهی به گذشته نشان می‌دهد که حالا دیگر صنعت فضایی کشور به مرحله تثبیت و کاربردی شدن رسیده و توسعه اقتصاد فضا در دستور کار قرار گرفته است؛ مسیری که نشان می‌دهد تحریم‌ها حریف نخبگان ایران نشده و به گفته رئیس سازمان فضایی، ایران حالا دیگر با بهره گرفتن از منابع انسانی متخصص و تکیه بر دانش بومی، زنجیره کاملی از طراحی، ساخت و پرتاب ماهواره و ساخت ماهواره‌بر را در اختیار دارد؛ چرخه‌ای که پیش از این تنها در اختیار حدود ۱۰ کشور جهان از جمله آمریکا، روسیه، چین، کشورهای اروپایی، فرانسه، ژاپن و هند قرار داشت. امروز (14بهمن‌ماه) همزمان با روز ملی فناوری فضایی، با حضور رئیس‌جمهوری، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات و رئیس سازمان فضایی، از پروژه‌های جدید فضایی ماهواره، تصاویر ماهواره‌ای و پایگاه جدید فضایی رونمایی می‌شود.

رونمایی از یک ماهواره منظومه 
شهید سلیمانی
 امروز ایران در حال ورود به ساخت منظومه ماهواره‌ای است و یکی از دستاوردهایی که قرار است امروز در هفدهمین روز ملی فناوری فضایی ایران رونمایی شود، اولین نمونه ابعاد اصلی یکی از ماهواره‌های منظومه شهید سلیمانی است. این منظومه که قرار است در قالب 24 ماهواره راهی فضا شود، بر توسعه خدمات اینترنت اشیا با بهره‌گیری از دانش بومی تمرکز دارد. به گفته رئیس سازمان فضایی ایران، قرار است تا پایان سال‌ جاری، پرتاب‌هایی هم از پایگاه چابهار با پرتابگرهای داخلی انجام شود. البته حسن سالاریه یادآور شد:«انجام تست‌های سازگاری میان ماهواره و ماهواره‌بر، فرآیند تحویل و همچنین آزمون‌های نهایی پیش از پرتاب، باید با دقت و حساسیت بالا انجام شود. این مراحل ممکن است زمان‌بر باشد اما تلاش داریم با تکمیل کامل فرآیندهای فنی، پرتاب ماهواره‌ها با پرتابگرهای داخلی تا پایان سال محقق شود.» او تأکید کرد:«به‌ محض تکمیل ماهواره و پرتابگر مربوطه، اولین پرتاب از پایگاه چابهار انجام خواهد شد.»

انتشار عمومی تصاویر ماهواره «پایا»
انتشار تصاویر ماهواره «پایا» به صورت عمومی برای اولین‌بار و همچنین بهره‌برداری از مرکز فضایی و کنترل ماهواره سلماس، بخشی دیگر از دستاوردهایی است که امروز از آن رونمایی می‌شود. سه ماهواره «ظفر۲»، «پایا» و «کوثر» که در دی‌ماه پرتاب شدند، در حال حاضر در وضعیت مناسبی قرار دارند. طبق گزارش سازمان فضایی ایران، عملکرد همه زیرسامانه‌های ماهواره پایا که توسط «صاایران» طراحی شده، مورد تأیید قرار گرفته است. نشانه‌روی ماهواره، با کیفیت و دقت لازم به سمت زمین انجام و تصویربرداری نیز چند هفته‌ای است که آغاز شده و این تصاویر، امروز برای اولین‌بار رونمایی خواهد شد.

حمایت معاونت علمی 
از تولید بار اول سه ماهواره ملی
حمایت از نخبگان حوزه فضا تنها به سازمان فضایی و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات محدود نمی‌شود و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهوری هم به این حوزه ورود کرده و از حمایت از تولید بار اول سه ماهواره ملی خبر داده است. حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهوری بتازگی از انعقاد قراردادهای تولید بار اول با شرکت دانش‌بنیان «امید فضا» خبر داده و یادآور شده است:«دو ماهواره کوثر نسخه ۱.۶ و یک ماهواره کوثر نسخه ۱.۷ با حمایت معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری ساخته می‌شود و با پشتیبانی سازمان فضایی کشور در مدار قرار خواهد گرفت. این سه ماهواره، گام اول برای تکمیل فناوری‌های کلیدی مورد نیاز جهت شکل‌گیری منظومه ماهواره‌ای بومی در مقیاس بزرگ‌تر به شمار می‌روند.» معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به حمایت هدفمند دولت از توسعه صنعت فضایی با نقش‌آفرینی شرکت‌های دانش‌بنیان عنوان کرد:«امروز صنعت فضایی به‌عنوان یکی از پیشران‌های راهبردی اقتصاد دانش‌بنیان، نقشی کلیدی در اقتدار ملی، توسعه فناوری‌های پیشرفته، ایجاد اشتغال تخصصی و حضور مؤثر در زنجیره ارزش جهانی ایفا می‌کند.»
رئیس بنیاد ملی نخبگان ادامه داد:«بر همین اساس، دولت با تمرکز بر تجاری‌سازی فناوری‌های فضایی، توسعه ماهواره‌های بومی، تقویت زیست‌بوم نوآوری و افزایش مشارکت بخش خصوصی، برنامه‌ریزی منسجمی را برای شتاب‌دهی به این حوزه در دستور کار قرار داده است.»

برش

نگاهی به کارنامه اقدامات دولت 
 انجام تست‌های نهایی و پرتاب موفق ماهواره چمران 1 توسط ماهواره‌بر قائم 100
 انجام تست‌های نهایی و پرتاب موفقیت‌آمیز ماهواره‌های «کوثر» و «هدهد» توسط ماهواره‌بر «سایوز»
 انجام تست‌های نهایی و پرتاب چندگانه موفق بلوک انتقال مداری سامان1، ماهواره فخر1 و یک محموله تحقیقاتی توسط ماهواره‌بر سیمرغ
 رونمایی از 3 ماهواره «ناوک»، «پارس1» و«پارس2» توسط وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در مراسم روز ملی فناوری فضایی 1403
 پرتاب ماهواره مخابراتی ناوک با وزن 40 کیلوگرم توسط نمونه ارتقایافته پرتابگر سیمرغ در بهمن 1403
 پرتاب موفقیت‌آمیز ماهواره مخابراتی ناهید 2 توسط پرتابگر سایوز در مرداد 1404
 توسعه و بهسازی زیرساخت‌های سامانه رصد اپتیکی اجرام فضایی در شهریور 1404
 انجام آزمون زیرمداری ماهواره‌بر سیمرغ ارتقایافته (ماهواره هاتف2) در شهریور 1404
 آزمون زیرمداری ماهواره‌بر ذوالجناح (ماهواره شریف ست-دوستی) شهریور 1404
 پیشرفت بیش از 95 درصدی عملیات عمرانی فاز اول پایگاه فضایی چابهار مهرماه 1404
 پیشرفت بیش از 97 درصدی فرآیند ساخت ایستگاه‌های زمینی سلماس و چناران مهرماه 1404
 پیشرفت 55 درصدی احداث مرکز تست و تجمیع ماهواره کلاس یک تن مهرماه 1404
 پرتاب همزمان ماهواره‌های پایا، ظفر2 و نمونه دوم کوثر دی‌ماه 1404