آثار تثبیت نرخ ارز بر صنعت برق
ابراهیم خوش گفتار
رئیس سابق سندیکای تولیدکنندگان برق
صنعت برق را شاید بتوان بدون اغراق به عنوان تنها صنعتی برشمرد که تثبیت نرخ ارز بیشترین تأثیر را بر آن خواهد داشت.
این صنعت سه رکن اساسی دارد: تولید، انتقال و توزیع. همه تجهیزات این سه رکن وابسته به تجهیزات و لوازمی است که تأمین آن به طور مستقیم تحت تأثیر نرخ ارز قراردارند: فولاد، مس، آلومینیوم، تجهیزات نیروگاهها و حتی تجهیزاتی که در داخل کشور تولید میشوند؛ با تغییر نرخ ارز، به قیمت معادل ارز مبادله میشوند.
تولید برق از طریق نیروگاههای بزرگ حرارتی که همه ساله هزینههایی برای تأمین بعضی از لوازم مصرفی یا تعمیر دارند و در هر دوره باید بازسازی کامل شوند. در واقع این هزینههایی است که شرکتهای داخلی بابت تعمیرات با ریال به نرخ روز شده ارز دریافت میکنند. برای ساخت نیروگاه تاکنون کسی به ریال قرارداد منعقد نکرده هر چند شرکتهای داخلی سازنده هستند و کار میکنند ولی حاضر به انعقاد قرارداد ریالی نیستند و تمام قراردادها را ارزی تنظیم میکنند و ریال آن را به نرخ ارز روز دریافت میکنند.
نیروگاههایی که در ماه مهر و آبان با سازنده داخلی تجهیزات، قرارداد منعقد کردند، در ماه آبان برای 5میلیون یورو، معادل ریالی 400 میلیارد تومان پرداخت میکردند و امروز باید بیش از ۷۰۰ میلیارد تومان پرداخت کنند؛ این در حالی است که شرکتهای نیروگاهی هر کدام بین 400 تا 1200 میلیارد تومان از وزارت نیرو طلبکار هستند و بستانکاری آنها به نرخ روز محاسبه نمیشود و حتی جریمه تأخیری که قانون هم تعیین کرده پرداخت نمیشود.
نیروگاههای بزرگ حرارتی سرمایهگذاری را با ارز خارجی و فروش برق را به ریال انجام و دریافت صورت حساب را با حداقل 6 ماه تأخیر (بدون جریمه تأخیر) دریافت میکنند و از سوی دیگر برای تعیین نرخ آمادگی و انرژی از سال 94 تاکنون نرخ آمادگی را علیرغم تأکید قانون ثابت نگه داشتند و در مورد نرخ انرژی کمترین میزان افزایش صورت گرفته است.
سالهاست در احداث نیروگاه بزرگ سرمایهگذاری صورت نگرفته (به خصوص در بخش صنایع) و بحران کمبود برق با نیروگاههای تجدیدپذیر به صورت کامل حل شدنی نیست و باید برای نیروگاههای پایدار اقدام اساسی کرد.
سرمایهگذاری در نیروگاههای خورشیدی با توجه به نرخ ارز و فروش برق دارای ریسک بسیاری شده است. سرمایهگذاری 75 درصدی ارزی با نرخ روز و بقیه تجهیزاتی که در نصب نیروگاه ریالی پرداخت و ارزی حساب میشود و فروش برق ریالی و روشهایی که اعمال میگردد، ریسک سرمایهگذاری را بالابرده و سرمایهگذاران دچار تردید شدند، همانگونه که ساتبا در قراردادهای خرید تضمینی برق انجام شده در دولت سیزدهم دچار تردید شد و اکثر آنها را به دلیل عدم انجام پروژه (که توان تأمین مالی را با شرایط اعلام شده بانکهای عامل نداشتد) لغو کرد.حال سرمایهگذاران این حوزه دچار تردید شدهاند که آیا اقساط وام دریافتی را میتوان با فروش برق پرداخت کرد؟
در حوزه تأمین تجهیزات دیگر برق همه آنها وابسته به نرخ تسعیر هستند. تجهیزات جانبی برق متأثر از مس، آلومینیوم، فولاد و مواد پترو شیمی است و همه اینها قیمت خود را با نرخ ارز تنظیم میکنند، ولی سازنده تجهیزات برق قرارداد به صورت ریالی با شرکتهای وزارت نیرو دارد و با این تغییر توان تأمین کالا و انجام قرارداد را ندارد.شایسته است همانگونه که برای کالاهای اساسی از جمله شیر، ماست، تخم مرغ ، روغن و... تصمیم شایسته گرفته شد برای برق و تجهیزات آن هم به فوریت اقدام کرد چرا که از هماکنون باید برای تابستان برنامهریزی کرد.

