دبیر علمی همایش ملی هوشمندسازی بیمارستانها در گفتوگو با «ایران»
بیمارستان امام خمینی (ره) هوشمند میشود
محدثه جعفری
گروه اجتماعی
«مهدی کلینیک بیمارستان امام خمینی(ره)» جزو اولین بیمارستانهایی است که هوشمند میشود. پیشرفت سریع صنعت و فناوری در دهههای اخیر منجر به ظهور مفهوم بیمارستان هوشمند شده است. بیمارستان هوشمند از فناوریهای نوینی همچون هوش مصنوعی، بلاکچین، دیجیتال توین و... بهره میبرد تا بتواند کیفیت مراقبتهای بهداشتی و درمانی را بهبود بخشد، ایمنی و رضایت بیماران را افزایش و بهرهوری نظام سلامت را ارتقا بدهد. مسیری که به گفته متخصصان، تازه در ابتدای آن هستیم.
«هوشمندسازی مسیری است که انتها ندارد به همین دلیل نمیتوان گفت مرکزی هوشمند شد، بلکه در مراحل و سطوح مختلف هوشمندی قرار میگیرد.» دکترماشاءالله ترابی دبیر علمی همایش ملی هوشمندسازی بیمارستان و استادیار دانشگاه علوم پزشکی تهران با بیان این موضوع درباره ساخت بیمارستان هوشمند به «ایران» میگوید: «هوشمندسازی یعنی استفاده ترکیبی از فناوریهای جدیدی که شامل مدلهای زبانی، روباتها، بلاکچین(دریافت اطلاعات دقیق شناسایی بیماران و ثبت در پرونده) و دیجیتال توین (Digital Twin) در پزشکی است. دیجیتال توین به معنای دوقلوی مجازی یا همزاد مجازی است و این امکان را به درمانگران میدهد، هنگامی که بیماری وارد مراکز درمانی میشود، براساس مشخصات فیزیولوژی بیمار، همزاد مجازی داشته باشد و همه سناریوهای قابل انجام برای بیماران در طرح درمان قبل از انجام روی بیمار، روی همزاد مجازی او انجام گیرد تا خطرات و عوارض احتمالی درمان گرفته شود. بنابراین زمانی که وارد هوشمندسازی میشویم با چند موضوع روبه رو هستیم، اول افزایش کیفیت درمان چون دقت کار در مجموعه را بالا میبرد. دوم کاهش خطا و سوم جلوگیری از تکرار آزمایشها و تصویربرداریهاست. البته هوشمندسازی مزایای بسیاری دارد که نمونه دیگر آن شخصیسازی درمان است.»
افزایش کیفیت درمان با هوشمندسازی مراکز درمانی
دبیر علمی همایش ملی هوشمندسازی بیمارستانها توضیح میدهد: «اکنون در شرایطی هستیم که کادر درمان با همه حساسیتهای کاری که دارند، گرفتار مستندسازی متعدد هستند. همین زمان آنها را میگیرد و نمیتوانند تمرکز کافی داشته باشند. پس حرکت به سمت هوشمندسازی، کیفیت را بالا میبرد و خطا را کاهش میدهد. وقتی میتوانیم با مدلهای زبانی هوش مصنوعی مسیر آزمایشهای بیماران را واکاوی و درمانهایی که برای آنها انجام شدهاند را داشته باشیم، نهایتاً میتوانیم از مجموعه دادههای بیماران به طرح درمانی جامع و کامل برای آنها برسیم. بنابراین جلوی انجام آزمایشها و رادیوگرافیهای تکراری گرفته میشود و این امکان را فراهم میکند تا کادر درمان مجهز به دانش روز، یک درمان جامع، کامل و بدون توقف برای بیمار داشته باشد.»
دکتر ترابی با اشاره به اینکه هوشمندسازی این امکان را به پزشکان میدهد تا از درمان واکنشی به سلامت پیشبینیکننده حرکت کنند، میگوید: «یعنی به جای اینکه فردی بیمارشده و بعد وارد سیستم درمانی شود، از قبل پیشبینی برای او انجام شود.»
مهدی کلینیک؛ بستری مناسب هوشمندسازی
او با بیان اینکه کشور ما هنوز در ابتدای این راه قرار دارد، میگوید: «برای حرکت به سمت هوشمندسازی در درجه اول به نگاه جدید نیاز داریم به همین دلیل امروز سهشنبه 7 بهمنماه همایش ملی هوشمندسازی بیمارستان را با محوریت «نبض هوشمند، آینده مراقبت» برگزار میکنیم تا گفتمانسازی شروع شود و مسیر تقاضا برای هوشمندسازی را در یک شرایط و استانداردی قرار دهد که با پیشرفتهای روز جهانی هماهنگ باشد. دنیا در حال حاضر به سمت رتبهبندی بیمارستانهای هوشمند حرکت کرده و در عمل بیمارستانهایی که هوشمند میشوند در حوزههای مختلف دارای پیشرفت هستند و فناوریهایی وارد این مراکز میشود که کیفیت و شرایط خدمت را کاملاً متفاوت نسبت به قبل نشان میدهند.»
استادیار دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به اینکه مهدی کلینیک بیمارستان امام خمینی(ره) به شکل پایلوت برای هوشمندسازی در نظرگرفته شده است، توضیح میدهد: «معماری مهدی کلینیک به شکلی است که امکان نصب و استفاده از روباتها و انواع و اقسام فناوریهایی که در مراکز درمانی هوشمند به آن نیاز داریم، در این مرکز درمانی پیشبینی شده است. اگر بخواهیم در بیمارستان سنتی این هوشمندسازی را پیاده کنیم به علت معماریای که دارند، امکانش نیست. مهدی کلینیک بستری کاملاً آمده برای هوشمندسازی است.»
دکتر ترابی درباره روباتهای موجود در ایران میگوید: «روباتها ابعاد مختلفی دارند. در حال حاضر روبات جراح سینا را داریم که در پژوهشکده علوم و فناوریهای پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران زیر نظر استاد میرباقری ساخته شده، ولی این یک روبات از مجموعه روباتهایی است که میتواند در بیمارستان هوشمند مورد استفاده قرار بگیرد، بنابراین باید انواع روباتهای جراحی را برای بهرهمندی پزشکان و بیماران وارد کنیم.»
به گفته دکتر ترابی، زمانی که زیرساختهای لازم برای استفاده از هوش مصنوعی شکل بگیرد، خدمات درمانی میتواند به شکل گسترده جاری شود. در حال حاضر رادیولوژی در همه دنیا جزو حوزههایی است که در بحث بهرهگیری از هوش مصنوعی پیشرفت بسیاری داشته است. حالا ایران هم به همین سمت حرکت کرده و برای تشخیص و تفسیر گرافیها و بقیه خروجیهای حوزه رادیولوژی از هوش مصنوعی استفاده میکند.
شخصیسازی مراقبتهای درمانی
با هوش مصنوعی
او درباره تأثیر هوشمندسازی مراکز درمانی روی جذب توریسم سلامت در کشور میگوید: «هوشمندسازی قطعاً نقش کلیدی خواهد داشت. در مرحله اول، از رفت و آمدهای غیرضرور بیماران خارجی به کشور جلوگیری میکند چون بیماران قبل از رسیدن به فرآیند عملی درمان ابتدا باید اطلاعاتشان آنالیز یا واکاوی شود تا طرح درمان کاملی داشته باشند که با وجود هوش مصنوعی این کار بسیار تسهیل میشود. در مدت اقامت هم هوش مصنوعی میتواند به کادر درمان کمک کند تا زمان ارائه خدمات بسیار کمتر شود و خدماتی که فرد باید دریافت کند، با سرعت و دقت بالا برای او انجام شود.»
«اولین مشکلی که بیشتر مردم برای استفاده از خدمات بیمارستانی دارند، دریافت نوبت از بیمارستان است.» دبیر علمی همایش ملی هوشمندسازی بیمارستان با بیان این موضوع توضیح میدهد: «بیمارستان تخصصی مثل بیمارستان امام خمینی(ره) به دلیل تفکیک در تخصصها و شکلگیری فوق تخصصها، اگر بیمار جایی نباشد که به او مشاوره دهند، نمیتواند پزشک مناسب را انتخاب کند تا از او وقت بگیرد. اینجاست که هوش مصنوعی میتواند با گرفتن شرح حال بیمار، او را هدایت و راهنمایی کند، اینکه به کجا و کدام متخصص مراجعه کند. زمانی هم که وارد پروسه درمان میشود، هوش مصنوعی میتواند روند درمان را برای او و خانوادهاش توضیح بدهد، همچنین بعد از ترخیص هم میتواند آموزشهای اختصاصی به عبارتی شخصیسازی شده را برایش
در نظر بگیرد.»
