محمد محسن فایضی
کارشناس مسائل فلسطین

از ماه‌های پنجم و ششم طوفان‌الاقصی (انتهای سال 1402) مسأله رفح و گذرگاه آن به یکی از محوری‌ترین موضوعات جنگ غزه تبدیل شد. اسرائیل با این منطق که تا گذرگاه رفح هست، راه تنفس غزه و حماس پابرجاست به گذرگاه حمله و محور فیلادلفیا را در کنترل گرفت. نتانیاهو همان زمان مطرح می‌کرد که اگر گذرگاه رفح و بالاخص محور فیلادلفیا در کنترل ارتش اسرائیل نباشد، انگار هیچ اتفاقی نیفتاده و تکرار 7 اکتبر در انتظار ماست.
برخی تحلیلگران اسرائیلی هم با تأکید بر گزاره‌های بالا، این مسأله را هم اضافه می‌کردند که مصر و سازمان‌های اطلاعاتی این کشور، به‌واسطه حجم فساد و رشوه یکی از متهمین رخداد 7 اکتبرند و دلیل وجود سلاح و... در غزه عدم موفقیت این سازمان در کنترل مرز است.
تقریباً تمام دو سال گذشته، گذرگاه رفح بسته بود؛ اکنون با آغاز مرحله دوم آتش‌بس طرح ترامپ، یکی از اصلی‌ترین بخش‌های این طرح یعنی بازگشایی گذرگاه رفح، موجب شده این مسأله دوباره به مؤلفه اول در فضای عبری تبدیل شود.
براساس توافق آتش‌بس و اصرار حماس، گذرگاه رفح باید دوطرفه باز شود. براساس آنچه رسانه‌های عبری مطرح کرده‌اند، خروج از غزه به مصر مشروط به بازرسی امنیتی اسرائیلی نخواهد بود. بازرسی و بررسی هویت توسط هیأتی از اتحادیه اروپا انجام می‌شود و مهر خروج تشکیلات خودگردان درج خواهد شد. این مسأله با انتقاد فضای عبری روبه‌رو شده و به معنای ممکن بودن خروج شخصیت و نیروهای مجروح قسام بدون نگرانی از شناسایی را ممکن می‌کند.
اما از آن سو یعنی ورود به غزه، با نظارت اسرائیلی‌ها خواهد بود. در این بازرسی‌ها، اسرائیلی‌ها سعی دارند مانع از قاچاق سلاح و افراد تحت تعقیب به درون غزه شوند.
ضمن آنکه باید تأکید کرد برخلاف آنچه ممکن است تصور کنید، جمعیت زیادی خواهان بازگشت به غزه‌اند. برخی از فلسطینی‌ها که در آتش‌بس‌های قبلی یا پیش از 7 اکتبر در خارج غزه بوده‌اند، منتظر بازگشت به غزه‌اند. همین مسأله فرصت را برای سیسی ایجاد کرده تا علناً در رسانه‌ها مطرح کند که از طرف اسرائیلی خواسته به منظور کنترل جمعیت فلسطینی‌ها در مصر، به میزانی که اجازه عبور به داخل غزه داده شود، اجازه خروج از رفح و وورد به مصر را خواهد داد. با باز شدن احتمالی گذرگاه رفح در هفته پیش رو، ذهن اسرائیلی‌ها بیش از پیش بر آینده نوارغزه و تسلط حماس بر آن درگیر خواهد شد. با باز شدن گذرگاه، با فرصت قاچاق سلاح، بخشی از فشار اجتماعی هم کاسته خواهد شد.