گفتوگوی «ایران» با دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور
آتشی که دامن میراث ادبی را گرفت
گروه حوادث: مرضیه همایونی/ دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور به تازگی از تخریب و آتشسوزی حدود ۵۰ کتابخانه عمومی در جریان حوادث دی امسال در نقاط مختلف کشور خبر داد که برخی از آنها به طور کامل از چرخه خدماترسانی خارج شدهاند. از آنجا که کتابخانهها به منزله گنجینه میراث ارزشمند فرهنگی و تمدن بشری محسوب میشوند، هرگونه آسیبی به این اماکن غیرقابل جبران خواهد بود. اما برای بررسی جزئیات بیشتر این حوادث با آزاده نظربلند، دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور گفتوگوی کوتاهی انجام دادیم.
نظربلند با بیان اینکه بیشتر کتابخانههای آسیب دیده در حوادث دی ماه، کتابخانههایی بودند که در نزدیکی مساجد، حوزههای علمیه، استانداریها و فرمانداریها قرار داشتند یا فضای مشترکی با این اماکن داشتند، میگوید: « در حوادث اخیر بیش از 50 کتابخانه تخریب شد یا در آتش سوخت البته فقط سوختن کتابخانهها نبود بلکه تخریب و آسیب رساندن به این اماکن همانند شکستن درها، سوختن بخشی از کتابهای تاریخی و ارزشمند، ورود به حریم کتابخانه و خارج کردن یک سری وسایل از این کتابخانهها را هم شاهد بودیم.»
وی درباره ارزیابی میزان خسارتی که وارد شده، میافزاید: « خسارت به ساختمانهای کتابخانه حدود 50 میلیارد تومان برآورد شده است اما خسارتی که به منابع و کتابها وارد شده ، بسیار بیشتر است. بخشی از کتابها نسخ خطی و تاریخی و بینظیری بوده که ارزیابی و قیمتگذاری آنها کاملاً متفاوت است چرا که بعضی از این نسخ خطی اصلاً قابل قیمتگذاری نیستند. چهار تا از بزرگترین کتابخانههایی که آسیب دیدهاند شامل کتابخانه عمومی محمدیه شهرستان بروجن در استان چهارمحال و بختیاری، بیش از ۱۲ هزار نسخه کتاب در آنجا نگهداری میشد؛ کتابخانه عمومی فردوسی شهر سورشجان در استان چهارمحال و بختیاری، این کتابخانه ۳۰ هزار جلد کتاب داشت؛ کتابخانه عمومی امام حسن مجتبی(ع) در بخش زرنه شهرستان ایوان استان ایلام، بیش از ۱۷ هزار جلد کتاب؛ کتابخانه عمومی مصلی آیتالله اعرافی شهرستان میبد در استان یزد، که این مرکز فرهنگی هم بیش از ۷ هزار جلد کتاب داشت. بیشترین آسیب هم به کتابخانه زرنه ایلام وارد شده است.
وی در ادامه با بیان اینکه تاکنون چنین اتفاقی را در سالهای اخیر شاهد نبوده و به نوعی این آسیبها بیسابقه بوده است، میگوید: «البته بیشتر کتابخانههایی که آسیب دیده در نزدیکی اماکنی بوده که مورد حمله قرار گرفته بود به عنوان مثال خسارت به مصلی میبد باعث شد کتابخانه آن هم که در محوطهاش قرار داشت، آسیب ببیند. بیتردید درباره علت این اتفاق باید موارد مختلفی را بررسی کرد. در حال حاضر نمیتوانم در موردش اظهار نظر کنم. امیدواریم کشورمان دیگر دچار این اتفاقات ناگوار نشود و شاهد چنین حوادثی نباشیم.
در تهران به کتابخانهای خسارت وارد نشد
هرچند به گفته مسئولان آتشنشانی در حوادث دی امسال صدها مکان دولتی و مذهبی و امامزاده، بانک، پمپ بنزین، مسجد و غیره آسیب دید و به آتش کشیده شد اما برای اطلاع از وقوع آسیب به کتابخانهها به سراغ جلال ملکی، سخنگوی آتشنشانی تهران رفتیم که وی در این باره اظهار کرد: «خوشبختانه خسارت و آسیب جدی به کتابخانههای پایتخت وارد نشده است.اگر هم خسارتی وارد شده، خسارتها بسیار جزئی بوده است.»
