هفته گذشته دو ماه پس از آنکه شورای امنیت سازمان ملل متحد ایجاد «هیأت صلح» را برای نظارت بر آتش‌بس میانجیگری شده توسط ایالات‌متحده در غزه تصویب کرد، کاخ سفید دعوتنامه‌هایی را برای حدود ۶۰ دولت ارسال کرد تا به این نهاد بپیوندند. واشنگتن همچنین پیش‌نویس منشور این هیأت را به اشتراک گذاشت که دامنه فعالیت آن را از غزه به رسیدگی به درگیری‌ها در همه جا گسترش می‌دهد. دریافت‌کنندگان حداکثر یک هفته فرصت داشتند تصمیم بگیرند که آیا آن را امضا کنند یا خیر. تا ۲۲ ژانویه، زمانی که ترامپ مراسم امضایی را برای راه‌اندازی این هیأت در مجمع جهانی اقتصاد در داووس سوئیس برگزار کرد، بیش از ۲۰ کشور از آلبانی گرفته تا ویتنام، داوطلب شرکت در آن شده بودند.
سرعت ظهور این سازمان جدید تنها ویژگی قابل توجه آن نیست. همچنین یکی از نامتوازن‌ترین ساختارهای سیاسی بین‌المللی قابل تصور است. منشور این هیأت هیچ اشاره‌ای به قطعنامه شورای امنیت که به هیأت مدیره مأموریت غزه را اعطا کرد، ندارد و به اسناد تأسیس سازمان ملل نیز کمتر اشاره‌ای دارد.
این منشور همچنین تصریح می‌کند، ترامپ که به‌عنوان رئیس هیأت مدیره به صورت شخصی منصوب شده است، تقریباً از قدرت کامل برای وتوی تصمیمات آن برخوردار خواهد بود. سپس به کشورها این فرصت را می‌دهد که حداقل یک میلیارد دلار برای تضمین عضویت دائم در هیأت اجرایی تصمیم‌گیری سازمان، بپردازند.
 
نهادسازی ترامپی!
در حالی که برخی از تحلیلگران این موضوع را به‌عنوان یک پروژه پوچ یا یک طرح پولساز رد کرده‌اند، برخی دیگر آن را تلاشی بدخواهانه برای تغییر شکل نظام بین‌الملل از طریق ایجاد یک مجمع تصمیم‌گیری جایگزین برای شورای امنیت می‌دانند.
ترامپ در طول سال گذشته با مسدود کردن بودجه و تحریم بسیاری از آژانس‌های سازمان ملل، اقدامات زیادی برای تضعیف این سازمان انجام داده است. او گفته است که می‌خواهد این سازمان جهانی اقدامات بیشتری برای حفظ صلح و امنیت بین‌المللی انجام دهد، اما اوایل این هفته به خبرنگاران گفت که هیأت صلح «ممکن است» جایگزین سازمان ملل شود که «خیلی مفید نبوده است.» چندین کشور اروپایی از جمله فرانسه، آلمان، نروژ و اسلوونی، دعوت‌ها برای پیوستن به هیأت صلح را رد کرده‌اند.
صرف‌نظر از چالش‌هایی که شورای امنیت با آن مواجه است، هیأت صلح ترامپ قادر به جایگزینی شورای امنیت نخواهد بود، اما تأثیر آن تعمیق چندپارگی نظام بین‌الملل و آسیب بیشتر به منافع ایالات‌متحده خواهد بود.
این نهاد جدید با آزمون‌های سختی در ایجاد ثبات در نوار غزه روبه‌رو است؛ نواری که در حال حاضر بین مناطق تحت کنترل حماس و مناطق تحت اشغال اسرائیل تقسیم شده است. قرار است این هیأت بر یک نیروی امنیتی بین‌المللی در غزه نظارت کند، اما آمریکا در کسب تعهدات لازم برای اعزام نیرو جهت تحقق این امر با مشکل مواجه شده است.  تعداد قابل‌توجهی از کشورهای عربی و مسلمان در میان امضاکنندگان منشور هیأت صلح هستند، احتمالاً برای اینکه در بحث‌های مربوط به آینده فلسطین، جایگاهی در میز مذاکره به دست آورند. اگر این هیأت برای پیشرفت در بازسازی غزه با مشکل مواجه شود، کل این پروژه اعتبار خود را از دست خواهد داد.
با وجود این، منشور جدید به روشنی بیان می‌کند که این نهاد، اختیارات گسترده‌تری برای «تأمین صلح پایدار در مناطقی که تحت‌تأثیر یا در معرض خطر درگیری هستند»، خواهد داشت. هیچ مبنایی برای این امر در قطعنامه سازمان ملل که نقش این هیأت را در غزه تأیید می‌کند، وجود ندارد و جزئیات عملکرد بین‌المللی بالقوه آن، مبهم است. 
صلح علیه حقوق بین‌الملل
بعید به نظر می‌رسد این هیأت، آن نوع دستگاه نهادی را برای حمایت از میانجیگری و تلاش‌های حفظ صلح ایجاد کند که سازمان ملل متحد طی دهه‌ها ایجاد کرده است؛ زیرا مقدمه منشور هیأت مدیره از نهادهایی که «بحران را به طور نامحدود نهادینه می‌کنند»، انتقاد می‌کند. همچنین متقاعد کردن کشورهایی که دعوتنامه هیأت مدیره را دریافت نکرده‌اند مبنی بر اینکه این یک نهاد مشروع برای ایجاد صلح است، دشوار خواهد بود. به نظر نمی‌رسد هیچ دولتی در کشورهای جنوب صحرای آفریقا اصلاً دعوت شده باشد.
اگر چه بعید است این شکاف‌ها، ترامپ را نگران کند؛ کسی که عدم علاقه خود را به حقوق بین‌الملل برجسته کرده است؛ در حالی که رئیس‌جمهوری خود را درگیر تعداد غیرمعمولی از ابتکارات صلح کرده و ادعا می‌کند که جنگ‌ها را از جمهوری دموکراتیک کنگو گرفته تا جنوب شرقی آسیا حل می‌کند، تمایل دارد برای چانه‌زنی‌های سریع تلاش کند و نگران اجرای آنها نباشد.
کشورهایی که در داووس به این نهاد جدید ملحق می‌شوند، شامل برخی کشورها -‌مانند مصر و امارات متحده عربی‌- هستند که از طرف‌های مختلف در جنگ داخلی شدید سودان حمایت کرده‌اند. اگر ترامپ از هیأت صلح به‌عنوان چهارچوبی -‌یا یک پوشش دیپلماتیک‌- برای این قدرت‌ها جهت کاهش جنگ سودان یا سایر درگیری‌های نیابتی استفاده کند، این یک کودتای دیپلماتیک خواهد بود.
 
چالش هیأت صلح 
اما این هیأت مدیره در مواجهه با سایر درگیری‌های بزرگ، بویژه درگیری‌هایی که رقبای اصلی ایالات‌متحده در آن دخیل هستند، با مشکل مواجه خواهد شد. واشنگتن از روسیه و چین برای پیوستن به این گروه دعوت و مسکو اعلام کرده در حال بررسی این پیشنهاد است. ترامپ در ۲۱ ژانویه ادعا کرد، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه این پیشنهاد را پذیرفته، اما این موضوع همچنان نامشخص است.
حتی اگر پکن و مسکو این توافق را امضا کنند، بعید است هیچ‌کدام بخواهند اختلافاتی را که به منافع اصلی‌شان مربوط می‌شود، از طریق نهادی که ترامپ در آن از حق وتوی منحصر ‌به‌فردی برخوردار است حل کنند، برخلاف سازمان ملل متحد که هر سه  کشور به طور مساوی در شورای امنیت حق وتو دارند.
اگر این هیأت صلح بتواند فضایی برای میانجیگری چند معامله انفرادی باشد، به تجزیه گسترده‌تر همکاری‌های امنیتی و بین‌المللی دامن خواهد زد. در حالی که سازمان ملل و سایر نهادهای رسمی چندجانبه در مواردی مانند سودان با مشکل مواجه شده‌اند، کشورهای بزرگ و کوچک به طور فزاینده‌ای از طریق جایگزین‌های «چندجانبه» مانند گروه هفت و سازمان همکاری شانگهای تحت حمایت چین، همکاری کرده‌اند. همان‌طور که جان کارلسرود و مالت بروسیگ، محققان روابط بین‌الملل، استدلال کرده‌اند، جهان در حال گذر از فرآیند «غیر نهادی شدن» است، زیرا قدرت‌ها و بلوک‌های مختلف برای مقابله با تهدیدات امنیتی حول نهادهای مستقر کار می‌کنند.
 منبع: Foreign Policy

برش

دولت جهانی به سبک ترامپ

وجود هیأت صلح غزه تأیید می‌کند که ایالات‌متحده، بنیانگذار اصلی سیستم سازمان ملل متحد هشت دهه پیش، دیگر به آن متعهد نیست. این خبر بدی برای دیپلمات‌های آمریکایی در نیویورک است، زیرا ممکن است متقاعد کردن سایر قدرت‌ها به این موضوع که چانه‌زنی در مورد مشکلاتی مانند ثبات هائیتی برایشان دشوارتر باشد -‌جایی که دولت واقعاً به کمک سازمان ملل نیاز دارد‌- در صورتی که توجه واشنگتن به جای دیگری معطوف است. برخی ممکن است احساس کنند ایالات‌متحده هنگام تشکیل هیأت در سال گذشته آنها را فریب داده است. فراتر از سازمان ملل، قدرت‌های متعددی ممکن است انگیزه‌هایی برای ایجاد وزنه‌های متقابل کوچک‌تر در برابر هیأت مدیره ببینند که ایالات‌متحده را از آن حذف کند. با توجه به بدبینی عمومی دولت ترامپ نسبت به نهادهای بین‌المللی، واشنگتن ممکن است در واقع از برخی از این اختلالات استقبال کند. همان‌طور که استفن میلر، مشاور ارشد ترامپ، پس از حمله آمریکا به ونزوئلا، در آغاز ژانویه به سی‌ان‌ان گفت: «دولت جهانی‌ای را می‌بینم که با قدرت و زور اداره می‌شود، نه قوانین و نهادها.»
هیأت صلح ممکن است بسیاری از ویژگی‌ها و پروتکل‌های رسمی یک نهاد چندجانبه استاندارد را داشته باشد، اما در نهایت می‌تواند نشانه‌ای -‌و عاملی تسریع‌کننده‌- از زوال سیستم‌های امنیتی چندجانبه باشد.