هیأت صلح ترامپ قرار است چگونه کار کند؟
دون کورلئونه در غزه!
علیرضا حجتی
دبیر گروه بین الملل
هیأت صلح، آخرین ارمغان جهان ترامپی است؛ جهانی که برآن نه نظمی حاکم است نه قواعدی غیر از تمایلات درونی رئیسجمهوری آمریکا در آن جریان دارد. سازوکاری که دونالد ترامپ برای آینده غزه طراحی کرده است، بر اساس منشوری که از آن منتشر شده انگار چیزی جز یک کلوب شخصی نیست.
هیأت صلح ترامپ در هیأت یک نهاد شخصی پدیدار شده که جایگزین سازمان ملل شده است؛ چیزی که ساکن کاخ سفید بشدت آن را دوست داشته و دولتش از تمامی جنبههای نظم جهانی عبور کرده و دستور عقبنشینی از آن را صادر کرده است. شاید این نشانه آشکار دیگری است که سیستم بینالمللی کارایی خود را از دست داده و نظم مبتنی بر قانون دیگر یک شعار منسوخ و فراتر از آن یک طنز تلخ به نظر میرسد.
از دو سال گذشته، غزه و جنگ نسلکشانهای که اسرائیل بر این باریکه تحمیل کرد، به بزرگترین آزمایشگاه سنجش فرضیه پایان نظم جهانی پساجنگ سرد تبدیل شده بود و حالا هیأت صلح ترامپ آخرین شواهد مربوط به صحت این گزاره را به نمایش گذاشته است.
هیأت صلح چگونه کار میکند؟
بر اساس منشوری که خبرگزاری فرانسه به آن دسترسی پیدا کرده است، دولت ترامپ از کشورها خواسته است برای عضویت دائمی در «هیأت صلح» او که با هدف حل و فصل مناقشات تشکیل شده است، یک میلیارد دلار بپردازند. اما این هیأت چه کار خواهد کرد؟ طبق اساسنامه هیأت صلح، ریاست آن بر عهده ترامپ خواهد بود. در مقدمه منشور ارسال شده به کشورهای دعوت شده برای شرکت آمده است: «این سازمان بینالمللی است که به دنبال ارتقای ثبات، احیای حکومتداری قابل اعتماد و قانونی و تضمین صلح پایدار در مناطقی است که تحت تأثیر یا در معرض خطر درگیری قرار دارند.»
در ادامه آمده است ترامپ رئیس خواهد بود، اما «به طور جداگانه به عنوان نماینده افتتاحیه» ایالات متحده نیز خدمت خواهد کرد. در این سند آمده است: «رئیس اختیار انحصاری ایجاد، اصلاح یا انحلال نهادهای تابعه را در صورت لزوم یا مناسب برای انجام مأموریت هیأت صلح خواهد داشت.»
ترامپ اعضای یک هیأت اجرایی را به عنوان «رهبرانی با جایگاه جهانی» انتخاب خواهد کرد تا «برای مدت دو سال، با امکان برکناری توسط رئیس، در این سمت خدمت کنند.»
او همچنین میتواند «به نمایندگی از هیأت صلح»، قطعنامهها یا دستورالعملهای دیگری را تصویب کند. رئیس فقط در صورت «استعفای داوطلبانه یا در نتیجه ناتوانی» قابل تعویض است. کشورهای عضو باید توسط رئیس جمهوری ایالات متحده دعوت شوند و رئیس کشور یا دولت آنها نماینده آنها خواهد بود. در اساسنامه آمده است که هر عضو، مدت خدمتش نباید بیش از سه سال باشد اما اضافه میکند که دوره عضویت برای کشورهایی که بیش از یک میلیارد دلار آمریکا پرداخت کرده باشند شامل اساسنامه نمی شود.
هیأت مدیره «حداقل سالی یک بار جلسات رأیگیری تشکیل خواهد داد» و هر کشور عضو یک رأی خواهد داشت. اما اگرچه همه تصمیمات نیاز به «رأی اکثریت کشورهای عضو حاضر و رأیدهنده» دارند، اما «مشمول تأیید رئیس نیز خواهند بود که در صورت تساوی آرا، میتواند به عنوان رئیس نیز رأی دهد.»
اما چه کسانی در هیأت اجرایی هستند؟ به گفته کاخ سفید، هیأت اجرایی مأموریت این سازمان را «عملیاتی» خواهد کرد. کاخ سفید اعلام کرد که ریاست این هیأت را ترامپ بر عهده خواهد داشت و شامل هفت عضو خواهد بود.
دیوید هرست سردبیر «میدل ایست آی» ماهیت اعضا را توضیح داده است: هیأت صلح توسط یک هیأت اجرایی بنیانگذار پشتیبانی میشود که پر از افرادی است که منکر نسلکشی در غزه بودهاند و هستند، از جمله مارکو روبیو وزیر امور خارجه ایالات متحده، استیو ویتکاف فرستاده ویژه، جرد کوشنر، داماد ترامپ و همچنین افرادی مانند مارک روآن، سرمایهدار وال استریت که دانشگاههای ایالات متحده را برای ممنوعیت تظاهرات در حمایت از فلسطین تهدید کرد، آجی بانگا، رئیس بانک جهانی و رابرت گابریل، دستیار وفادار ترامپ در شورای امنیت ملی. این جمع همچنین به دلیل فقدان عمیق دانش در مورد خاورمیانه با هم متحد هستند.
از کدام کشورها دعوت شده است؟
دهها کشور و رهبر گفتهاند که دعوتنامه دریافت کردهاند. این افراد شامل ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه، ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهوری اوکراین و مارک کارنی، نخستوزیر کانادا به همراه کشورهای چین و هند هستند. کشورهای دیگری که دعوتنامههایشان تأیید شده شامل اردن، برزیل، پاراگوئه، پاکستان و جمعی از کشورهای اروپایی، آسیای مرکزی و خاورمیانه است.
کشورهایی مثل ویتنام وآلبانی تمایل خود را برای پیوستن به این هیأت نشان دادهاند. ویکتور اوربان، نخستوزیر مجارستان و سرسختترین حامی ترامپ در اتحادیه اروپا نیز در این نشست حضور دارد. در حال حاضر فقط مراکش، آرژانتین، ویتنام، آلبانی و مجارستان دعوت ترامپ را قبول کردهاند.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، کانادا اعلام کرد که در این طرح شرکت خواهد کرد، اما صراحتاً پرداخت هزینه یک میلیارد دلاری برای عضویت دائم را رد کرد.
فرانسه، متحد دیرینه آمریکا اعلام کرده است که به این پیمان نخواهد پیوست. این واکنش باعث تهدید فوری ترامپ به اعمال تعرفههای سرسامآور بر فرانسه شد. زلنسکی هم گفته که عضویت در شورایی در کنار روسیه «بسیار دشوار» خواهد بود و دیپلماتها «در حال کار روی این موضوع» هستند. منشور میگوید که «با ابراز رضایت سه کشور برای ملزم شدن به آن» لازمالاجرا میشود.
به نوشته دیوید هرست در پایگاه تحلیلی میدل ایست آی، این هیأت به طرز گیجکنندهای «هیأت اجرایی غزه» نامیده میشود. این هیأت شامل چهار نفر از هفت عضو هیأت مؤسس است اما هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه؛ علی الذوادی، وزیر قطری و سرلشکر حسن رشاد، رئیس اطلاعات مصر را نیز به خود اضافه میکند. این افراد درباره غزه اطلاعات دارند اما ترکیه، قطر و مصر صرفاً برای خودنمایی آورده شدهاند. اینکه عربستان سعودی خود را از این ماجرا دور نگه داشته، نکته قابل توجهی است.
مافیای ترامپ در غزه
نیکولای ملادنوف، دیپلمات بلغاری، «نماینده عالی» غزه خواهد بود که در اصطلاح میتواند به معنای وزیر امور خارجه این هیأت باشد. برای حمایت از آنها، گروهی از «مشاوران» با سوابق عمیقاً مشکلساز اخیر حضور دارند. مردانی مانند آریه لایتستون، تاجر مدافع سرسخت شهرکنشینان که بشدت در ایجاد مکانیسم توزیع کمکهای بنیاد بشردوستانه غزه (GHF) که در محلهای آن بیش از ۲۰۰۰ فلسطینی با گلولههای جنگی کشته شدند، نقش داشت.
در پایینترین بخش این فهرست، دولت تکنوکراتی قرار دارد که قرار است غزه را اداره کند. تنها دو نام از میان نامهایی که توسط گروههای فلسطینی ارائه شده بود، در این فهرست قرار گرفتهاند. مشکلسازترین شخصیت، مردی است که مسئول امنیت است.
به گزارش الشرق الاوسط، سامی نسمان، افسر ارشد امنیتی بازنشسته تشکیلات خودگردان فلسطین، به صورت غیابی توسط دادگاهی در غزه به جرم تحریک «هرج و مرج» و برنامهریزی برای ترور رهبران حماس به ۱۵ سال زندان محکوم شد. نسمان از آن زمان در تبعید به سر میبرد.
در نهایت به نظر میرسد ترامپ به الحاق تکههایی از سرزمینهای ترامپ در سراسر جهان و به جیب زدن مبالغ هنگفتی پول نقد در این فرآیند اهمیت میدهد.
اکونومیست سال گذشته راهبرد ترامپ را رویکرد «دن کورلئونه»ی آمریکا نسبت به نظم جهانی نامید. دولت ترامپ، مجموعهای از ایدهها و جاهطلبیهای فردی است، همهچیز قابل چانهزنی است: سرزمین، فناوری، منابع معدنی و موارد دیگر.
دیوید هرست مینویسد ترامپ با ایجاد باند خود از مشاوران و نامیدن آن به عنوان هیأت صلح اکنون سعی دارد جهان را همانطور که در حال حاضر آمریکا را اداره میکند، اداره کند؛ او رئیس مافیاست.

