خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران(ایرنا) در راستای واکاوی علل اعتراضات اخیر و راه‌های برون‌رفت از وضعیت فعلی، به گفت‌و‌گو با حمیدرضا جلایی‌پور، جامعه‌شناس و تحلیلگر سیاسی نشست. آنچه در ادامه می‌خوانید بخش‌هایی از این گفت‌و‌گوست.
جلایی‌پور در پاسخ به این سؤال که «ارزیابی شما از شکل‌گیری اعتراضات روزهای اخیر چیست و این اعتراضات به چه دلیلی به ‌وجود آمد؟»، تشریح کرد، «از هفتم و هشتم دی‌ماه شاهد اعتراض کسبه در تهران و نقاط دیگر کشور بودیم. معترضین حرف معقولی داشتند و می‌گفتند: نه می‌توانیم جنسی بخریم و نه می‌توانیم جنسی بفروشیم، چگونه از پس پول اجاره مغازه، بیمه و مالیات برآییم. واقعاً مردم به دلیل رشد آسانسوری قیمت ارز مستأصل شده بودند، اعتراضی که اتفاقاً با همراهی دولت و نیروی انتظامی در جریان بود.»
این استاد جامعه‌شناسی با اشاره به حوادث شب‌های پنجشنبه و جمعه، تصریح کرد: «حوادث این دو شب، مبتنی بر خشونت طراحی‌شده بود. مثلاً در ۲۵ سال گذشته هیچ‌گاه شاهد چنین صحنه‌هایی نبودیم که به مراکز پارکینگ اتوبوس‌های شرکت واحد تعرض شود و ۷۰ اتوبوس آسیب ببینند، از چرخه خدمت‌رسانی خارج یا به آتش کشیده شوند. یا در جریان تجمعات اعتراضی اخیر در شهر رشت یک درمانگاه تخصصی در آتش سوخت، بازار قدیمی این شهر به آتش کشیده شد و ۶۰ مغازه دچار حریق شد و در آتش سوخت و اداره مالیات خیابان نظام‌آباد نیز تخریب شد، ما تاکنون هرگز شاهد چنین صحنه‌هایی نبودیم.»
جلایی‌پور با طرح این سؤال که «آیا این رفتارها کار معترضان است؟» توضیح داد: «چنین اقداماتی حتی کار اغتشاشگران هم نیست و به اعتقاد من مختص کسی است که مأموریت دارد چنین مکان‌هایی را که در شرایط جنگی جزو مراکز دولتی و درآمدی کشور محسوب می‌شوند، تخریب کند.»

در پی جنگ شهری بودند
به اعتقاد وی، «در آن دو شب‌ شاهد نیروی عامل جنگ شهری بودیم که به دنبال ایجاد و گسترش جنگ شهری بودند و بسیار نگران‌کننده بود. به نظر می‌رسید گویا کسانی تمایل دارند شهرهای بزرگ ایران را به صحنه جنگ و آشوب بکشانند.» اما چرا آشوب؟ در پاسخ به این سؤال بود که جلایی‌پور ابتدا اظهار کرد: «براساس رصد رسانه‌های خارجی در طول ۱۰ سال گذشته، به این نتیجه رسیده‌ام که عصاره اظهارات این رسانه‌ها بویژه رسانه‌های صهیونیستی عبارت از این است که کسی حریف جمهوری اسلامی نمی‌شود و کشورهای غربی هم جان سربازان خود را برای جنگیدن با جمهوری اسلامی به خطر نمی‌اندازند، چرا که پیش‌تر این کار را تجربه کرده‌اند و با ۴۰۰ هزار نیروی نظامی در افغانستان و عراق کاری را انجام دادند و موفق نشدند و آمریکا ناچار شد افغانستان را ترک کند.»
وی ادامه داد: «بنابراین کشورهای غربی و رژیم صهیونیستی تنها راه پیش روی خود برای ضربه‌زدن به جمهوری اسلامی را در برپایی «آشوب سراسری» در ایران می‌بینند که این موضوع به‌خصوص مورد علاقه نیروهای اسرائیلی - ترامپیستی یا «ترامپیاهو» است، به همین دلیل به نظر می‌رسد در شب‌های پنجشنبه و جمعه، نیروهای آشوبگر آنها فعال شدند.»
موضوع دیگری که این جامعه‌شناس به آن پرداخت، تجمع همبستگی ایرانیان در روز 22 دی بود که در محکومیت اقدامات خشونت‌آمیز برگزار شد. وی اظهار کرد: «اتفاق دیگری که رخ داد و به اعتقاد بسیاری، اتفاق مهمی است، حمایت مردمی بود که از روز شنبه هفته گذشته آغاز شد، یکشنبه بیشتر شد و در روز دوشنبه به اوج خود رسید و این چیزی است که دشمنان ایران آن را نمی‌فهمند، نمی‌بینند یا می‌توان گفت نمی‌خواهند ببینند. ما شاهد بودیم که برای تشییع پیکر نیروهای مردمی و انتظامی، سربازان و درجه‌دارانی که در جریان این آشوب‌ها جان خود را از دست دادند، ده‌ها هزار نفر شرکت کردند و روز دوشنبه نیز شاهد اجتماع جمعیت‌های میلیونی در سراسر ایران بودیم.»

پیشنهادهای جامعه شناسانه 
جلایی‌پور در بخش دیگری از سخنان خود، در پاسخ به این سؤال که «در شرایط فعلی کشور، دولت و مجموعه حاکمیت چه اقداماتی می‌توانند انجام دهند تا مشکلات مردم حل شود؟»، اظهار کرد: «اولین نکته این است که باید به «روندهای نارضایتی‌زا» توجه داشت و آن را درمان کرد. ما در دو دهه گذشته به ‌طور مرتب اعتراضات جمعی داشته‌ایم، اما نکته‌ای که در حال حاضر می‌توان به آن پرداخت و قدری رو به آینده صحبت کرد، این است که به اعتقاد من، مردم ایران و جنبش مردمی حفاظت از این کشور یک مقدار خطر جنگ شهری و آشوب را از بالای سر ایران کاهش داده است و تا حدودی در شرایط عادی به سر می‌بریم، اما برای عبور از این وضعیت دو اقدام باید انجام داد.»
وی افزود: «یکی از راه‌های کوتاه‌مدت این است که حاکمیت، دولت و نیروهای جامعه مدنی به‌رغم همه اختلاف‌نظرها و نارضایتی‌هایی که از یکدیگر دارند باید اتحادشان را حفظ کنند تا بتوانیم از این پیچ مهم و خطرناک عبور کنیم، زیرا دشمنان می‌خواهند کشور را به آشوب بکشانند.»
«در میان‌مدت چه اقداماتی نیاز است تا انجام دهیم؟» پاسخ این سؤال را جلایی‌پور این‌طور داد: «ما در میان‌مدت باید دو اقدام انجام دهیم که به اعتقاد من یکی از آنها، اقدامی است که دولت آقای پزشکیان به آن نزدیک شده(طرح اصلاح نظام یارانه‌) و امیدوارم در راه دستیابی به آن موفق شود، زیرا اگر این موفقیت برای دولت حاصل شود، کاری که در طول ۱۰ تا ۱۵ سال گذشته انجام نشده بود، محقق خواهد شد.» وی افزود: «ما به یک تیم اقتصادی متخصص، باتجربه و کارآمد برای مهار بحران اقتصادی فعلی نیاز داریم و به نظر می‌رسد در حال نزدیک شدن به آن هستیم و این همان پاسخ دولت آقای پزشکیان به بازاریان بود.»
جلایی‌پور درباره اقدام دوم هم تصریح کرد: «اقدام دوم همین اقدامی است که در واقع آغاز شده و نیازی به تأکید آن نیست. زمانی که آمریکا و اسرائیل به ایران حمله کردند، دیگر بحث توطئه در میان نبود، بلکه حمله به کشور صورت گرفته بود، لذا همه نیروهای امنیتی، نظامی و اطلاعاتی ایران در برابر حمله دشمن باید همواره دستشان روی ماشه باشد، از این‌رو من روی این موضوع تکیه نمی‌کنم زیرا یک امر بسیار راهبردی است.»
 جلایی‌پور ادامه داد: «نهادها باید فراگیر شوند. علاوه بر این بسیار مهم است که انتخابات‌ فراگیر باشد، بسیار حائز اهمیت است که رسانه‌های عمومی فراگیر عمل کرده و فقط برای ۱۵ درصد عمل نکنند. بسیار ضروری است که استخدام‌ها برای همه افراد شایسته و هر کسی که معیارهای لازم را دارد صورت بگیرد. لذا باید به این سمت حرکت کنیم و در فرصتی که کشور در وضعیت آرامش قرار دارد این‌گونه اقدامات را انجام دهیم.»
 وی اضافه کرد: «به اعتقاد من هدف بعدی نیز باید خروج کشور از تحریم‌ها باشد زیرا تحریم‌ها ایران را تضعیف می‌کند، معیشت مردم را بر هم می‌زند، مردم هم مرتب از چنین وضعیتی ناراضی هستند و در نتیجه جامعه را به مخاطره می‌اندازد، از این رو باید به یک «دیپلماسی فعال» برگردیم.»

ایران ستیز مدعی حمایت از مردم!
ایفای نقش «رضا پهلوی» در اتفاقات اخیر نیز موضوع دیگری بود که جلایی‌پور به آن اشاره و اظهار کرد: «یک آدمی مانند پسر شاه، که ۶۰ میلیون دلار از این کشور خارج کرده، ۵۰ سال هم است که خارج از کشور خوشگذرانی می‌کند و گزارشی هم به کسی نداده که با این ۶۰ میلیون دلار چه کاری انجام داده و حتی خانواده خود را هم اداره نکرده است، وقتی در جریان جنگ ۱۲‌روزه به ایران حمله شد، همان‌طور که همه دوستان شاهد هستند و فیلم‌های آن هم موجود است، خانواده ایشان استوری می‌کردند که «اسرائیل بزن»! این شخص یک موجود ضد ایرانی
است.» این جامعه‌شناس به دخالت‌های خارجی در حوادث اخیر هم اشاره کرد و گفت: «قبول دارم که بحث دخالت خارجی، موضوع کمی نیست، تردیدی وجود ندارد زمانی که اسرائیل در جنگ ۱۲‌روزه شکست خورده موضوع را رها نمی‌کند. دفعه قبل با جنگنده‌های اف-۳۵ و هِرمِس از آسمان آمد و به کشورمان ضربه وارد کرد و این بار از زمین آمده است تا با طریق دیگری مثل سر بریدن، به آتش کشیدن اتوبوس و اموال عمومی و درمانگاه به کشور و شهرهای ایران آسیب برساند.»
«نخبگان و بخش‌های روشنفکر جامعه چه وظیفه‌ای برای حفظ انسجام اجتماعی بر عهده دارند؟» در پاسخ به این سؤال بود که جلایی‌پور اظهار کرد: «به اعتقاد من، این افراد وظیفه سنگینی بر عهده دارند؛ ایران در خطر است. یکی از اقدامات مهمی که نخبگان و روشنفکران جامعه باید انجام دهند و از این نظر انتقادهایی نیز به آنها دارم، این است که آنها تصور می‌کنند جمهوری اسلامی در خطر است در حالی که ایران در معرض خطر قرار دارد. من همواره تأکید کرده‌ام که اگر نخبگان به جمهوری اسلامی منتقد هستند باید انتقادات خود را مطرح کنند و بهترین اقدام در این زمینه، روش اصلاحی است، حتی اگر حکومت به شیوه‌های اصلاحی پاسخ مناسبی ندهد. راهبرد اسرائیل برتری در منطقه است و یک ایران قوی را دوست ندارد و البته علاقه‌ای هم به ترکیه قوی ندارد، حتی عربستان قوی را هم نمی‌خواهد. ما باید در این میان توجه داشته باشیم که بیش از گذشته از کشورمان محافظت کنیم. دلخوری از شرایط کشور نباید در دفاع ما از ایران اثر بگذارد.»