با بررسی محتویات معده گرگ باستانی
راز انقراض کرگدنهای عصر یخبندان فاش شد
آرزو کیهان
گروه علم و فناوری
باستانشناسان سوئدی با کشف و تجزیه و تحلیل محتویات معده یک گرگ 14 هزار ساله یخ زده در سیبری، سرنخهایی از انقراض کرگدنهای عصر یخبندان یافتند. این گرگ تکههایی از بدن یک کرگدن باستانی را بلعیده بود و پژوهشگران با بررسی DNA این کرگدن موفق شدند دلیل انقراض این گونه جانوری را بیابند.
تغییرات ناگهانی اقلیمی
در سال 2011 میلادی، یک گرگ یخ زده در لایههای منجمد سیبری کشف و برای بررسیهای بیشتر به آزمایشگاه منتقل شد. با وجود گذر زمان، بسیاری از بخشهای بدن این جانور باستانی به خوبی حفظ شده بود. از این رو باستانشناسان در بررسیهای معده این گرگ و توالییابی ژنوم کرگدن که به نظر میرسد آخرین غذای این گرگ بوده، دریافتند تغییرات ناگهانی اقلیمی، دلیل انقراض کرگدنهای باستانی در عصر یخبندان بوده است.
«کامیلو چاکون-دوک»، یکی از پژوهشگران سوئدی این تیم پژوهشی در اینباره گفت:«توالییابی کل ژنوم یک حیوان مربوط به عصر یخبندان که در معده حیوان دیگری یافت شده، قبلاً هرگز انجام نشده است. ما بافت ماهیچهای کرگدن پشمالو را تجزیه و تحلیل کربنی کرده و آن را با نمونههای قدیمیتر مقایسه کردیم تا اندازه جمعیت این گونه را درست قبل از انقراض آن بررسی کنیم.»
این پژوهشگر سوئدی ادامه داد:«با کاهش جمعیت یک حیوان، آنها در یک منطقه خاص متمرکز میشوند به همین دلیل بسیاری از گونههایی که منقرض میشوند، سرنخهایی از روند کاهش خود در محدوده جغرافیایی، اندازه جمعیت و ژنوم خود به جا میگذارند. کرگدن پشمالو تا حدود 35 هزار سال پیش در سراسر شمال اوراسیا گسترده بود اما محدوده جغرافیایی آن با گذشت زمان کاهش یافت و در نهایت، قبل از انقراض در 14 هزار سال قبل، این گونه در شمال شرقی سیبری متمرکز شد.
مقایسه با نمونههای 18 هزار ساله
با تجزیه و تحلیل بافت کرگدن پشمالوی یافت شده در معده گرگ یخ زده، قدمت آن حدود 14 هزار و 400 سال پیش تخمین زده شد. این بدان معناست که احتمالاً کرگدن پشمالو یکی از آخرین گونههای کرگدنهای پشمالوی باستانی بوده است.» این محقق یادآور شد:«ما این بافت ماهیچهای را با دو ژنوم قدیمیتر مربوط به 18 هزار سال پیش مقایسه کردیم و متوجه شدیم جمعیت کرگدن پشمالو در شمال سیبری تا حداقل 14 هزار و چهارصد سال پیش نسبتاً پایدار بوده است و انقراض آنها باید پس از آن به سرعت اتفاق افتاده باشد.»
«لاو دالن»، یکی دیگر از پژوهشگران این تیم گفت:«نتایج تجزیه و تحلیلهای ما نشان میدهد کرگدنهای پشمالو 15 هزار سال پس از ورود اولین انسانها به شمال شرقی سیبری، جمعیت قابل توجهی داشتهاند اما در نتیجه گرمایش ناگهانی آبوهوا، به سوی انقراض رفتهاند و شکار انسانی تأثیری بر جمعیت آنها نداشته است.»
دادهها نشان میدهد تغییرات سریع در آب و هوای جهان، در آخرین عصر یخبندان رخ داده و بسیاری از پستانداران بزرگ درهمین زمان منقرض شدهاند. ناپدید شدن کرگدن پشمالو در دوره یخچالی پسین یعنی گرم شدن ناگهانی آبوهوای نیمکره شمالی از حدود 12900 تا 14700 سال پیش بوده است. این آبوهوای گرم احتمالاً غذاهای مورد علاقه کرگدن پشمالوی گیاهخوار و سازگار با سرما را از بین برده و در نتیجه باعث کاهش سریع تعداد آنها شده است.
