معدنکاوی فضایی، زیر ذرهبین محققان
آرزوکیهان
گروه علم و فناوری
پیش از این، استخراج مواد معدنی باارزش از سیارکها یکی از داغترین ایدهها در صنعت نوپای فضا بهشمار میرفت و با رشد سریع بخش خصوصی فضایی، این تصور شکل گرفته بود که تجاریسازی فضا در آستانه تحقق قرار دارد. اما به دنبال موجی از گمانهزنیها و حتی ورشکستگی برخی استارتاپها، پروژههای استخراج سیارک موقتاً به حاشیه رفت تا پس از شکلگیری زیرساختهای ضروری، این کار ازسرگرفته شود. البته رؤیای معدنکاوی فضایی هرگز بهطور کامل از بین نرفت و تازهترین مطالعات علمی نشان میدهد که این ایده، همچنان ارزش بررسی جدی دارد چراکه منابع زمینی روبه کاهش است اما در سیارات دیگر، میتوان به منابع ارزشمندی مانند کبالت، نیکل و فلزات گروه پلاتین و دیگر عناصر کمیاب دست یافت.
بررسی شهابسنگهای کربندار
در پژوهشی جدید، گروهی از دانشمندان به رهبری محققان «مؤسسه علوم فضایی» اسپانیا (ICE-CSIC)، ترکیب شیمیایی سیارکهای کربندار را که حدود ۷۵ درصد کل سیارکهای شناختهشده منظومه شمسی را تشکیل میدهند بررسی کردند. نتیجه نشان داد این اجرام میتوانند در آینده، به منبعی مهم برای تأمین مواد خام مورد نیاز در زمین تبدیل شوند، هرچند بهرهبرداری از آنها ساده نیست.
در این پژوهش، دانشمندان برای شناخت ترکیب واقعی سیارکها سراغ شهابسنگهای کربن دار رفتند که بقایای سیارکهای کوچک و تمایزنیافته بهشمار میروند. اگرچه این شهابسنگها بهطور منظم به زمین سقوط میکنند، اما ازآنجاکه ساختار آنها غالباً شکننده است، هنگام ورود به جو متلاشی میشوند و از بین میروند و تاکنون هم بیشتر نمونههای سالم در بیابانها، بویژه در صحرای آفریقا و قطب جنوب کشف شدهاند. این گروه سالهاست که روی خواص فیزیکی و شیمیایی این اجرام کار میکند و در این مطالعه، شش دسته از این شهابسنگها با طیفسنجی جرمی، بهدقت آنالیز شدند. به این ترتیب، ترکیب شیمیایی دقیق آنها مشخص شد تا دانشمندان بتوانند ارزیابی واقعبینانهتری از امکان استخراج منابع داشته باشند. البته استخراج همه سیارکها ازنظر اقتصادی و فنی چندان مقرونبهصرفه نیست.
این تیم نوع خاصی از سیارکهای غنی از کانیهایی مانند «الیوین و اسپینل» را شناسایی کرده که میتوانند اهداف بالقوهای برای معدنکاوی فضایی باشند. سیارکهای سرشار از آب و کانیهای آبدار هم گزینههایی واقعبینانهتر تلقی میشوند. شناخت دقیق میزان و پراکندگی مواد در سیارکها حیاتی است، زیرا این اجرام بسیار ناهمگن هستند و به عقیده محققان بدون دانستن این جزئیات، هرگونه برنامه استخراج با ریسک بالا همراه خواهد بود.
دانشمندان هشدار میدهند که تحقق این هدف نیازمند توسعه فناوریهای پیچیده برای استخراج و پردازش مواد در شرایط بیوزنی و گرانش صفر است. همچنین اثرات زیستمحیطی پسماندهای حاصل از این فعالیتها باید بهدقت بررسی و مدیریت شود. هرچند شاید هنوز دههها با بهرهبرداری از منابع فضایی فاصله داشته باشیم، اما این مطالعه نشان میدهد که معدنکاوی سیارکی صرفاً خیالپردازی علمی نیست و رویایی محسوب میشود که میتواند روزی به واقعیت تبدیل شود.
