ارزیابی ریسک شرکت های بورسی در آذرماه
گزارش اداره میزهای صنعت و رتبهبندی ناشران سازمان بورس و اوراق بهادار، در تازهترین بررسی خود به موضوع مصرف انرژی در صنایع مختلف بازار سرمایه پرداخته و نشان میدهد ناترازی انرژی به یکی از متغیرهای تعیینکننده در مسیر تولید، سودآوری و حتی ارزیابی ریسک شرکتهای بورسی تبدیل شده است. این گزارش که مصرف گاز، برق و آب صنایع انرژیبر و بااهمیت بازار سرمایه را در آذرماه بررسی میکند، تصویری نسبتاً دقیق از فشارهای ساختاری بخش انرژی بر بدنه تولید صنعتی کشور ارائه میدهد.
بر اساس یافتههای گزارش، مجموع مصرف گاز صنایع بورسی در آذرماه نسبت به ماه قبل حدود ۱۹ درصد کاهش داشته است. این کاهش فراگیر، بیش از آنکه ناشی از افت تقاضای واقعی باشد، به محدودیتهای تأمین و تشدید ناترازی گاز در ماههای سرد سال بازمیگردد.
با این حال، بررسی تفکیکی صنایع نشان میدهد رفتار مصرف انرژی یکسان نبوده است. در حالی که صنایع فرآوردههای نفتی و کک افزایش مصرف گاز را تجربه کردهاند، صنایعی مانند سیمان، آهک و گچ، استخراج کانههای فلزی، فلزات اساسی و محصولات شیمیایی با کاهشهای معناداری در مصرف گاز مواجه شدهاند.
این تفاوتها نشان میدهد شدت وابستگی به گاز و امکان مدیریت یا جایگزینی سوخت در صنایع مختلف، متفاوت است و همین موضوع ریسک عملیاتی شرکتها را از منظر انرژی تشدید میکند.
در بخش برق نیز گزارش از کاهش حدود
۳ درصدی مصرف نسبت به ماه قبل حکایت دارد. هرچند برخی صنایع نظیر محصولات شیمیایی و فرآوردههای نفتی افزایش مصرف برق داشتهاند، اما در مقابل صنایعی همچون استخراج کانههای فلزی، سیمان و سایر صنایع با افت مصرف روبهرو شدهاند. این وضعیت نشاندهنده استمرار محدودیتهای برق در صنایع سنگین و انرژیبر است؛ محدودیتهایی که در عمل میتواند به کاهش ظرفیت تولید، افزایش توقفهای ناخواسته خطوط تولید و در نهایت رشد هزینه تمامشده منجر شود.
مصرف آب نیز در آذرماه روندی کاهشی داشته و حدود ۸ درصد نسبت به ماه قبل کاهش یافته است. کاهش مصرف آب در صنایعی مانند فلزات اساسی، استخراج کانههای فلزی و فرآوردههای نفتی، علاوه بر ملاحظات فصلی، بیانگر تلاش صنایع برای کنترل مصرف منابع و کاهش ریسکهای عملیاتی است. با این حال، در صنایعی نظیر پتروشیمی که ذاتاً آببر هستند، همچنان مصرف بالای آب یک چالش ساختاری محسوب میشود و اثر آن بهطور مستقیم در بهای تمامشده و پایداری تولید منعکس میشود.
از منظر قیمتی، گزارش به کاهش میانگین نرخ چهار هاب منطقهای گاز در آذرماه نسبت به آبان اشاره میکند؛ عاملی که بهطور بالقوه میتواند بر نرخ خوراک پتروشیمیها و نرخ سوخت سایر صنایع اثرگذار باشد. با این وجود، تأخیر در اعلام رسمی نرخ خوراک و سوخت گاز، یکی از مهمترین نقاط ضعف ساختاری در نظام تنظیمگری انرژی کشور است.
این تأخیر، تهیه گزارشهای میاندورهای شرکتها را با دشواری مواجه کرده و سطح عدمقطعیت در تصمیمات سرمایهگذاری را افزایش میدهد؛ موضوعی که برای بازاری مانند بورس، که به شفافیت اطلاعات وابسته است، اهمیت دوچندان دارد.
جمعبندی دادهها نشان میدهد بیشترین سهم مصرف ریالی انرژی در بازار سرمایه به گاز و برق اختصاص دارد و صنایع فلزات اساسی، محصولات شیمیایی و عرضه برق و گاز، بالاترین وزن را در سبد مصرف انرژی دارند. تمرکز مصرف انرژی در این صنایع به این معناست که هرگونه اختلال در تأمین یا تغییر ناگهانی سیاستهای قیمتی انرژی، میتواند اثر قابلتوجهی بر تولید، سودآوری و حتی ارزش بازار شرکتهای بزرگ بورسی داشته باشد.
در مجموع، گزارش مصرف انرژی آذرماه صنایع بورسی تأکید میکند که ناترازی انرژی دیگر یک ریسک مقطعی یا فصلی نیست، بلکه به یک چالش ساختاری برای صنایع بازار سرمایه ایران تبدیل شده است. تداوم این وضعیت، بدون اصلاح در سیاستگذاری انرژی، توسعه زیرساختها و شفافیت در اعلام نرخها، میتواند چشمانداز تولید و سرمایهگذاری در صنایع انرژیبر را با ابهام جدی مواجه کند؛ ابهامی که مستقیماً به بازار سرمایه منتقل میشود و بر انتظارات فعالان اقتصادی اثر میگذارد.

