سوراخ کردن گوش راه ورود «مایاها» به اجتماع

برسام جنتی
گروه علم و فناوری
باستان‌شناسان در پژوهشی تازه از یکی از معنادارترین آیین‌های‌ گذار در تمدن مرموز مایاها پرده برداشتند. این پژوهش به وضوح نشان می‌دهد که سوراخ کردن گوش و آویزان کردن گوشواره‌ برای مایاها بسیار فراتر از زیورآلات بوده و آن را ابزاری برای شکل‌گیری هویت اجتماعی افراد می‌دانستند.
این مطالعه که توسط «یاسمین فلین آرایدال»، دانشجوی دکتری، انجام و در نشریه «Childhood of the Past» منتشر شده، با تحلیل ۸۳ تصویر بجا مانده از مجسمه‌های سفالی، نقاشی‌ها و کنده‌کاری‌های سنتی متعلق به دوره‌های باستان و پس از باستان (۸۰۰ پیش از میلاد تا ۱۵۰۰ میلادی)، به این پرسش اساسی پاسخ داده که مایاها دقیقاً در چه سنی این آیین را برای کودکان خود اجرا می‌کردند. به گفته محققان، سوراخ کردن گوش کودکان در سنین بین چهار ماهگی تا 4 سالگی، به مثابه آیینی برای «آغاز وجود» و ورود رسمی فرد به جامعه مایاها محسوب می‌شده است.
یاسمین در این باره گفت: «با وجود کمبود شواهد، با بررسی ۸۳ تصویر روی مجسمه‌های سرامیکی، صحنه‌های نقاشی شده و حکاکی‌های سنگی و آثار هنری متوجه شدم که بنا بر باورهای مایاها، گوش با روح انسان ارتباط نزدیک دارد و نوع  گوشواره طبقه اجتماعی هر فرد را در جامعه نمایان می‌کند. عمق معنای این گوشواره‌های کوچک زمانی آشکار می‌شود که بدانیم درصورت سلب موقعیت اجتماعی، اسارت یا قربانی شدن، گوشواره‌ها از مایاها گرفته می‌شد، گویی این قطعه جواهر، تجسم عینی حق وجود و جایگاه فرد در شبکه اجتماعی در دوران گذشته بوده است.»
در تمدن مایاها، سوراخ‌های کوچک اولیه گوش به مرور زمان کشیده می‌شده تا به نمادی پویا از رشد و موقعیت فرد تبدیل شوند. اشراف و نخبگان از گوشواره‌هایی بزرگ‌تر و گرانتر از جنس سنگ یشم، طلا و پر طاووس استفاده می‌کردند در حالی که عامه مردم از مواد کم‌دوام و ارزان مانند سرامیک، چوب یا نخ بهره می‌بردند؛ موادی که در گذر زمان از بین رفته و همین امر باعث شد امروز تصویر کامل‌تری از زینت‌آلات طبقات اشرافی در دست باشد.