نادر نینوایی
گروه زیست‌بوم

آیین توزیع تجهیزات پایش تصویری، اطفای حریق و موتورسیکلت حفاظت از عرصه‌های منابع طبیعی با حضور رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، رئیس یگان حفاظت منابع طبیعی و جمعی از مسئولان این حوزه برگزار شد؛ آیینی که تمرکز اصلی آن بر ارتقای توان حفاظتی یگان‌ها، بویژه در مقابله با حریق بود.
در این مراسم، رضا افلاطونی، رئیس سازمان منابع طبیعی با تأکید بر اینکه اراضی ملی امانتی برای نسل‌های امروز و آینده است، از گستره وسیع منابع طبیعی کشور سخن گفت و حفاظت از این عرصه‌ها را امری فرابخشی و نیازمند مشارکت همگانی دانست. افلاطونی با اشاره به سهم ۸۳ درصدی منابع طبیعی از مساحت کشور، تشریح کرد که این وسعت، لزوم تجهیز یگان حفاظت به امکانات روز، تقویت حفاظت فیزیکی، حقوقی و بیولوژیکی و همچنین توسعه سامانه‌های پایش تصویری را دوچندان کرده است.
وی در ادامه، توزیع تجهیزات جدید را بخشی از برنامه جامع سازمان برای صیانت از عرصه‌های منابع طبیعی دانست؛ برنامه‌ای که علاوه بر تأمین تجهیزات فردی و تخصصی برای نیروهای خط مقدم، به حفظ جان نیروها در حوادثی همچون آتش‌سوزی‌های جنگلی نیز توجه ویژه دارد.
به گفته افلاطونی، تجهیز یگان حفاظت به ابزارهای نوین، تولید داخل و مبتنی بر فناوری‌های جدید، گامی مهم در افزایش اثربخشی عملیات اطفای حریق، رصد تخلفات و حفاظت پایدار از منابع طبیعی کشور به‌ شمار می‌رود.
 
حفاظت از منابع طبیعی نیازمند مشارکت همگانی
رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، در این مراسم گفت:«ما امانتدار اراضی ملی و انفال مردم هستیم و واژه «ملی» به ‌درستی برازنده این اراضی است؛ چراکه این عرصه‌ها متعلق به نسل‌های فعلی و آینده کشورند و باید با نهایت مسئولیت‌پذیری از آنها صیانت کنیم.»
وی افزود:«حدود ۸۳ درصد مساحت کشور، معادل نزدیک به ۱۳۷ میلیون هکتار، در زمره منابع طبیعی و اراضی ملی قرار دارد که شامل رویشگاه‌های متنوعی از جنگل‌ها و مراتع تا عرصه‌های مختلف طبیعی است. حفاظت از چنین گستره‌ای بدون مشارکت همگانی و نگاه فرابخشی امکان‌پذیر نیست.»
رئیس سازمان منابع طبیعی با اشاره به ابعاد مختلف حفاظت اظهار کرد:«حفاظت فیزیکی، حقوقی و بیولوژیکی سه رکن اصلی صیانت از منابع طبیعی هستند. در حوزه حفاظت فیزیکی، یگان حفاظت با پدیده‌هایی مانند تصرف اراضی ملی، قطع درخت، قاچاق چوب و زغال مقابله می‌کند و پس از آن، حفاظت حقوقی از سوی واحدهای حقوقی ادارات کل و شهرستان‌ها پیگیری می‌شود.»
افلاطونی ادامه داد:«تفاهمنامه‌ای با مرکز وکلا و کارشناسان قوه قضائیه امضا کرده‌ایم تا از ظرفیت‌های حقوقی این نهاد برای دفاع مؤثرتر از عرصه‌های منابع طبیعی بهره‌مند شویم.»
وی با اشاره به اقدامات بیولوژیکی و آبخیزداری گفت:«کاشت درخت، بوته‌کاری و اجرای طرح‌های آبخیزداری، بخش دیگری از برنامه‌های حفاظتی سازمان است که در کنار اقدامات مکانیکی و مدیریتی دنبال می‌شود.»
 
جزئیات اقلام رونمایی شده
رئیس سازمان منابع طبیعی درباره تجهیزات توزیع‌ شده توضیح داد:«در این مرحله، ۲۶۰۰ دستگاه آتش‌کوب دومنظوره، ۲۵۰۰ عدد ماسک تنفسی ضد دود، ۸۱۲ دستگاه هدلایت، ۱۲ دستگاه پتروفایر، یک خودروی آتش‌نشانی، ۷۰ دستگاه دمنده، ۶۰ دوربین پایش اپتیکی متصل به مراکز رصد استانی و ستادی، هشت دکل پایش تصویری و ۸۶ دستگاه موتورسیکلت تریل صحرایی به استان‌ها ارسال شد.»
افلاطونی با بیان اینکه بیشتر این تجهیزات تولید داخل و حاصل همکاری با شرکت‌های دانش‌بنیان است، گفت:«برای اولین‌بار، موضوع تعمیر، نگهداری و بازسازی تجهیزات نیز در قالب یک پروژه مستقل دیده شده تا از فرسودگی و بلااستفاده ماندن تجهیزات جلوگیری شود.»
از وضعیت امکانات منابع طبیعی 
تا بررسی استانداردها
افلاطونی در پاسخ به این پرسش «ایران» که برای بررسی استاندارد تجهیزات داخلی تولید شده و نیز در راستای نیازسنجی پیش از سفارش تجهیزات چه اقداماتی انجام شده است، گفت:«کارشناسان دفتر حفاظت و یگان حفاظت ابتدا نیازهای سازمان را از نظر مشخصات فنی بررسی می‌کنند؛ برای مثال مشخص می‌شود چه نوع موتورسیکلتی با چه ظرفیت و چه ویژگی‌هایی مورد نیاز است. پس از انجام این نیازسنجی، مشخصات فنی تجهیزات در سامانه مربوطه بارگذاری می‌شود، سپس شرکت‌های تولیدکننده یا تأمین‌کننده واجد شرایط در فرآیند مناقصه شرکت می‌کنند و پس از انتخاب برنده، تجهیزات به سازمان تحویل داده می‌شود. در مرحله پایانی نیز تیم فنی سازمان، تجهیزات تحویلی را بررسی می‌کند تا از انطباق کامل آنها با استانداردها و مشخصات فنی اعلام ‌شده اطمینان حاصل شود.»
افلاطونی همچنین در پاسخ به سؤال دیگری از «ایران» در خصوص وضعیت امکانات و لجستیک منابع طبیعی در بحران اخیر آتش‌سوزی در جنگل‌های الیت نیز گفت:«در آتش‌سوزی‌ها کمبود تجهیزات سنتی نداشتیم، اما نیاز جدی ما به فناوری‌های نوین از جمله بالگردها، هواپیماهای تخصصی مناطق کوهستانی و پهپادهای حمل آب و تجهیزات است؛ ابزارهایی که می‌توانند اثربخشی عملیات اطفای حریق را به ‌طور چشمگیری افزایش دهند.»
وی ابراز امیدواری کرد به‌رغم وجود تحریم‌ها، با بهره‌گیری از ظرفیت‌های بین‌المللی و همکاری‌های کنوانسیونی، امکان تأمین این تجهیزات پیشرفته برای حفاظت بهتر از منابع طبیعی کشور فراهم شود.
رئیس سازمان منابع طبیعی در بخش دیگری از سخنانش به «طرح جامع حفاظت از عرصه‌های منابع طبیعی» اشاره کرد و افزود:«این طرح در دو محور حفاظت انتظامی و حفاظت فنی‌-‌تخصصی تدوین شده و تمام نیازهای نیروی انسانی، پاسگاه‌ها، خودروها، تجهیزات پایش تصویری و امکانات مورد نیاز برای حفاظت از ۱۳۷ میلیون هکتار عرصه منابع طبیعی را احصا کرده است.»
وی در ادامه تصریح کرد:«اجرای کامل این طرح نیازمند تأمین اعتبارات کافی است. هرچند اعتبارات یگان حفاظت در سال‌های اخیر افزایش یافته، اما با توجه به گستره مسئولیت‌ها، همچنان با محدودیت منابع مواجه هستیم.»