توسعه بر اساس مزیت های بومی به روایت محمد جواد کولیوند
سمنان پایتخت انرژیهای تجدید پذیر میشود
استان سمنان با اقلیم کویری و ظرفیتهای خورشیدی کمنظیر، به محور برنامههای ملی انرژیهای تجدیدپذیر تبدیل شده است. «محمدجواد کولیوند» استاندار سمنان، با تکیه بر تجربه پارلمانی و رویکرد عقلگرایانه، توسعه استان را بر پایه حکمرانی مردممحور و ظرفیتهای بومی دنبال میکند. او با نقد تمرکزگرایی، طرحی برای واگذاری اختیارات به استانها ارائه داده و همزمان با اجرای پروژههای عمرانی، صنعتی و انرژیهای پاک، سمنان را به پایلوت ملی توسعه پایدار بدل ساخته است. در گفتوگوی اختصاصی «ایران» با محمدجواد کولیوند، سیاستهای توسعهای، عدالت آموزشی، پروژههای نوآورانه انرژی و نگاه بومگرا به حکمرانی محلی مورد بررسی قرار گرفته تا تصویری روشن از عملکرد یکساله استانداری و چشمانداز توسعه استان ترسیم شود.
بیتا میرعظیمی
گروه ایران زمین
آقای استاندار، شما سابقهای طولانی در حوزه تقنین و مدیریت کلان کشور بویژه ریاست کمیسیون شوراها و امور داخلی مجلس دارید؛ این تجربه چه نسبتی با مدیریت امروز شما در استان سمنان دارد؟
تجربه پارلمانی به من آموخت که عقلانیت سیاسی یعنی توان تبدیل اختلافنظرها به ظرفیت و پیوند دادن مسائل ملی با نیازهای محلی. امروز این رویکرد در مدیریت استان سمنان هم جاری است. ما کوشیدیم شبکهای از ارتباطات مؤثر با اغلب وزارتخانهها و دستگاههای ملی برقرار کنیم تا صدای استان در سطح کشور شنیده شود. نتیجه این نگاه، آن است که پروژههای کلان استان نه در حد شعار، بلکه در سطح ملی دیده و منابع آن تأمین شود. در عین حال، باور دارم که توسعه بدون وفاق و همبستگی سیاسی پایدار نمیشود. به همین دلیل، برای اولین بار در مردادماه امسال همایش وفاق و همبستگی ملی در سمنان برگزار شد؛ نشستی که با حضور نخبگان و کنشگران سیاسی از طیفهای مختلف همراه بود و تلاش کردیم بسترهای گفتوگو، تعامل و مشارکت را برای پیشبرد توسعه استان فراهم کنیم.
شما بارها نسبت به تمرکزگرایی در نظام اداری کشور نقد داشتهاید. در مقام استاندار چه اقداماتی برای کاهش این مشکل و تقویت اختیارات استان صورت گرفته است؟
تمرکزگرایی بزرگترین مانع چابکسازی مدیریت است. وقتی کوچکترین امور در مرکز تصمیمگیری شود، زمان و منابع هدر میرود و مردم احساس دوری از دولت میکنند. بر همین اساس، بستهای ۶۸ بندی از اختیارات قابل واگذاری به استانها را طراحی و به دفتر ریاستجمهوری ارائه کردیم. در این بسته، حوزههایی همچون سرمایهگذاری، منابع آب، محیطزیست، صنعت و حتی امور اجتماعی دیده شده است. اجرای این بسته باعث میشود استانها بتوانند متناسب با شرایط بومی خود تصمیم بگیرند و مشکلات مردم سریعتر حل شود. این نگاه همان حکمرانی مردمگراست؛ یعنی تصمیمها از دل واقعیتهای محلی بیرون بیاید، نه صرفاً از پشت میزهای مرکز.
اخیراً شاهد عملیاتی شدن طرح پایلوت پارک انرژیهای تجدیدپذیر در استان سمنان بودهایم. با توجه به اقلیم کویری استان و ظرفیت بالای نیروگاههای خورشیدی، این اقدام چه جایگاهی در برنامه توسعه استان دارد و چه نسبتی با ایده توسعه پایدار و رفع ناترازی انرژی پیدا میکند؟
سمنان استانی کویری است و این یعنی ظرفیت کمنظیری برای بهرهگیری از انرژی خورشیدی؛ ما در استانداری سعی کردیم به جای حرکت در مسیرهای کلیشهای توسعه، به مزیتهای بومی استان تکیه کنیم. پروژه پارک انرژیهای تجدیدپذیر در همین چهارچوب شکل گرفت؛ طرحی که با همکاری نهادهای ملی طراحی شد و اکنون وارد فاز عملیاتی شده است. هدف ما این است که سمنان به پایلوت ملی انرژیهای نو تبدیل شود. این پروژه دو دستاورد مهم دارد: اول آنکه با زیستبوم و ظرفیتهای طبیعی استان انطباق کامل دارد و مانع از آسیب به منابع حیاتی میشود؛ دوم آنکه پاسخی عملی به ناترازی انرژی کشور است. به اعتقاد من، توسعه وقتی پایدار است که هم به محیطزیست احترام بگذارد و هم به نیازهای ملی پاسخ دهد. امیدوارم این مدل توسعه بومگرا در آینده در دیگر استانها نیز دنبال شود. از ابتدای دولت چهاردهم، استان سمنان گامهای جدی در مسیر توسعه انرژیهای پاک برداشته است. تاکنون در حوزه نیروگاههای خورشیدی بزرگمقیاس (بالای ۷ مگاوات)، حدود ۲۳۸۰ هکتار زمین به بخش خصوصی واگذار شده که بر اساس جدول زمانبندی ظرفیت 1500 مگاوات تولید برق را فراهم خواهد کرد. در کنار آن، برای نیروگاههای خورشیدی کوچکمقیاس (زیر ۷ مگاوات) نیز ۹۶۸ هکتار زمین تخصیص یافته که معادل ۶۵۰ مگاوات ظرفیت پیشبینیشده دارد؛ از این میان تاکنون ۵ مگاوات وارد مدار بهرهبرداری شده است. در مجموع، تاکنون ۳۲۸۶ هکتار زمین در استان برای توسعه نیروگاههای خورشیدی واگذار شده است. یکی از پروژههای شاخص این حوزه، پارک انرژیهای تجدیدپذیر سمنان است که با همکاری هلدینگهای بزرگ اقتصادی کشور از جمله هلدینگ خلیج فارس کلید خورده است. در فاز اول، ۶۰۰ هکتار زمین به این هلدینگ واگذار شده که امکان ایجاد ۴۵۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی را فراهم میکند.
چشمانداز ما تنها محدود به احداث نیروگاه نیست. در حال برنامهریزی برای ایجاد منطقه ویژه انرژیهای تجدیدپذیر و شهرک تخصصی انرژیهای پاک در سمنان هستیم؛ جایی که کارخانههای تولید پنل خورشیدی، باتری و اینورتر، مراکز تعمیرات تجهیزات و همچنین شرکتهای دانشبنیان مستقر خواهند شد. در کنار این زیرساختها، مرکز تحقیقات و نوآوری انرژیهای پاک در دانشگاه سمنان یا دانشگاه صنعتی شاهرود طراحی خواهد شد تا ظرفیت علمی و فناورانه استان تقویت شود. با پیشبینی سرمایهگذاریهای خارجی و همکاریهای بینالمللی با کشورهایی همچون چین، آلمان و اسپانیا، در کنار هلدینگهای داخلی، هدفگذاری کردهایم که سمنان بهعنوان پایتخت انرژیهای تجدیدپذیر ایران معرفی شود و در آیندهای نزدیک، این برند ملی جایگاه استان را در عرصه توسعه پایدار تثبیت کند.
عدالت آموزشی یکی از دغدغههای جدی دولت چهاردهم و شخص رئیسجمهوری عنوان شده است. در استان سمنان چه اقداماتی برای تحقق این رویکرد و رفع محرومیتهای آموزشی صورت گرفته است؟
عدالت آموزشی برای دولت و بهویژه شخص رئیسجمهوری یک اولویت اساسی است و ما در استان سمنان این موضوع را به عنوان بخشی از برنامه توسعه انسانی دنبال میکنیم. تاکنون ۷۲ پروژه آموزشی در دستورکار قرار گرفته که میانگین پیشرفت فیزیکی آنها حدود ۴۸ درصد است. بر اساس برنامهریزی انجامشده، ۳۰ درصد این پروژهها تا اول مهر به بهرهبرداری خواهند رسید تا سال تحصیلی جدید با شرایط بهتری برای دانشآموزان آغاز شود. علاوه بر این، بیش از ۲۵۰ پروژه آموزشی دیگر اعم از نوسازی، بهسازی و توسعه فضاهای مدرسهای در سطح استان در حال انجام است. شاید بخشی از آنها در آمار رسمی ثبت نشده باشند، اما در عمل نقشی جدی در تحقق عدالت آموزشی دارند. ما برای هر پروژه، وظایف مشخصی به مدیران محلی سپردهایم و سازوکار دقیقی برای پیگیری و نظارت طراحی شده است.
همزمان با هفته دولت، شاهد افتتاح و آغاز عملیات اجرایی صدها طرح در استان سمنان هستیم. لطفاً در اینباره توضیح دهید که این پروژهها چه جایگاهی در مسیر توسعه استان دارند و تا چه اندازه توانستهاند به نیازهای واقعی مردم پاسخ دهند؟
یکی از اصولی که در مدیریت استان دنبال کردهام، آن است که توسعه باید در میدان عمل و زندگی روزمره مردم دیده شود، نه صرفاً در اسناد و جلسات. به همین دلیل تلاش کردیم هفته دولت امسال به صحنهای برای نمایش واقعی دستاوردها و همبستگی دولت و مردم تبدیل شود. در این ایام، ۹۱۹ طرح عمرانی و سرمایهگذاری با اعتباری بیش از ۱۱۲ هزار میلیارد ریال در استان سمنان افتتاح یا عملیات اجرایی آن آغاز شد؛ از این میان، ۸۰۴ طرح با هزینهکرد حدود ۹۰ هزار میلیارد ریال در 8 شهرستان استان به بهرهبرداری رسید.
ما دو دسته پروژه اصلی داشتیم:
• طرحهای عمرانی (۷۱۰ پروژه) با اعتبار ۵۰ هزار میلیارد ریال که زیرساختهای حیاتی استان را ارتقا داد؛ از راه و آب گرفته تا خدمات شهری و روستایی.
• طرحهای اقتصادی (۹۴ پروژه) با سرمایهگذاری ۴۰ هزار میلیارد ریال که علاوه بر ایجاد ۷۶۲ فرصت شغلی مستقیم، پشتوانهای برای حمایت از کارآفرینان و صنایع کوچک و متوسط استان شد.
از میان پروژههای شاخص، به سه نمونه ویژه اشاره میکنم:
• 2600 واحد مسکونی در قالب نهضت ملی مسکن که به دغدغه اصلی خانوادهها یعنی مسکن پاسخ میدهد.
• نیروگاههای خورشیدی کوچکمقیاس به ظرفیت ۲۴ مگاوات که مکمل طرح پایلوت پارک انرژیهای تجدیدپذیر است و سمنان را در مسیر تبدیلشدن به قطب ملی انرژیهای نو قرار میدهد.
• بزرگراه سمنان – سرخه به طول ۱۲ کیلومتر که ایمنی جادهها را افزایش میدهد و موقعیت ترانزیتی استان را تقویت میکند.
همزمان، طرحهای دهیاریها (۱۰۰۰ میلیارد ریال) و شهرداریها (۶۳۰۰ میلیارد ریال) افتتاح شد که نشانه پایبندی ما به اصل توسعه متوازن شهری و روستایی است. افتخار دیگر ما این است که با هماهنگی معاونت اجرایی رئیسجمهور، سه عضو هیأت دولت میهمان مردم استان سمنان بودند. این حضور نشان میدهد که پیوندهای استانداری با وزارتخانهها و بدنه دولت در سطح راهبردی قرار گرفته و زمینه تحقق پروژههای کلان را فراهم کرده است.
با توجه به تجربه یک سال مدیریت استان و پروژههای متعدد افتتاحشده، نگاه شما به حکمرانی و توسعه در سمنان چگونه است و چه اصولی را بهعنوان راهنمای تصمیمگیری و سیاستگذاری دنبال میکنید؟
آنچه در استان سمنان دنبال میکنیم، بر یک اصل ساده استوار است: توسعه باید با عقلانیت و بر مدار نیازهای واقعی مردم پیش برود. تجربهای که از گذشته همراه من بوده، امروز به کار آمده تا بتوانیم میان ظرفیتهای بومی استان و برنامههای ملی پیوند برقرار کنیم. وقتی از توسعه سخن میگوییم، مقصود تنها افتتاح پروژه یا اعلام آمار نیست؛ توسعه یعنی مردم احساس کنند زندگیشان بهتر شده، جوانان فرصت بیشتری برای کار و امید دارند و خانوادهها در خانهای امن و شهری ایمن زندگی میکنند. به همین دلیل، تلاش من و همکارانم این بوده که تصمیمها و برنامهها بیش از آنکه پشت میزها بماند، در زندگی روزمره مردم دیده شود. امروز باور دارم اگر این نگاه – یعنی توسعه پایدار، مردمگرا و عقلانیت سیاسی – تداوم پیدا کند، میتوانیم آیندهای روشنتر برای استان و کشور رقم بزنیم. این مسیر یک پروژه کوتاهمدت نیست؛ بلکه راهی است که باید با صبوری، مشارکت مردم و همدلی مسئولان ادامه پیدا کند. در همین چهارچوب، استان سمنان به دلیل موقعیت ویژه و ظرفیتهای خود نقشی فراتر از مرزهای استانی دارد و در سطح ملی نیز مأموریتهای راهبردی بر عهده گرفته است؛ مأموریتهایی که تاکنون موضوع دو نشست تخصصی با شخص رئیسجمهوری بوده و حاکی از حمایت برجسته دولت از برنامههای توسعه استان است.
