محدثه جعفری
گروه اجتماعی

دکتر حسین کرمانپور، رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت بهداشت و معاون اجرایی کمپین «نه به تصادف»، می‎گوید: «هدف از ایجاد پویش «نه به تصادف» فعال کردن آژیر خطر برای حفظ جان‎هایی است که در تصادفات همه ساله در ایام تعطیل و غیر، جانشان را از دست می‎دهند و می‎شود با فرهنگسازی جلوی بسیاری از این مرگ و میرها را گرفت. وظیفه ذاتی نظام سلامت، هشدار دادن است تا به مردم و مسئولان گوشزد کند با رعایت نکاتی هرچند ساده می‎توانند در حفظ جانشان بهتر عمل کنند.»
اکنون که با بحران سالمندی جمعیت روبه‌رو هستیم جلوگیری از مرگ و میرهای ناشی از تصادفات برون شهری و درون شهری اهمیت بیشتری پیدا می‎کند، جوانان بیشترین قربانیان این تصادفات هستند. دکترکرمانپور با بیان اینکه جوان شدن جمعیت فقط با تولد موالید اتفاق نمی‎افتد، توضیح می‎دهد: «بخش قابل توجهی از آسیب‎دیدگان یا کشته شدگان حوادث جاده‎ای، جوانان هستند، مرگ این گروه از جامعه به چندین دلیل مهم است، موضوع اول همان بحث موالید است. چه کسی می‎تواند در بحث جوانی جمعیت فرزندآوری کند؟ این جوانان هستند که باید ازدواج کنند و فرزندآوری داشته باشند. موضوع دوم مرگ قشر تحصیلکرده و علمی کشور است، بیش از 70 درصد افرادی که در تصادفات کشته می‎شوند در سنین 20 تا 35 سال هستند. موضوع سوم آسیب دیدگان از حوادث جاده‎ای هستند؛ 8 تا 10 برابر افرادی که در جاده‎ها کشته می‎شوند، دچار معلولیت می‎شوند با آسیب دیدن این گروه از جامعه چه کسی می‎خواهد پا در عرصه تولید و اشتغال بگذارد. به همین دلیل از ارزش‌های اصلی حوزه سلامت حفظ جمعیت جوان موجود جامعه است.»
معاون اجرایی کمپین «نه به تصادف» با اشاره به اینکه اسفندسال گذشته وزارت بهداشت عَلَم «نه به تصادف» را بلند کرد تا به سایرین هشدار دهند، می‎گوید: «متأسفانه علی‎رغم تمام هشدارها، نتوانستیم در این پویش خیلی موفق عمل کنیم، چرا که رانندگی مناسب و اصولی کاری زمان‎بر است. در 30 روز نمی‎شود فرهنگ رانندگی مردم را تغییر داد. هشدارها داده شد، چندین کتاب و بروشور چاپ شد و اطلاع رسانی‎های مکرری برای آگاهی مردم در رسانه‎های جمعی انجام شد. در عید امسال انتظار داشتیم با کاهش آمار فوتی‎ها روبه رو باشیم اما طبق آمار پزشکی قانونی آمار فوتی‎ها چند درصد هم بیشتر از سال گذشته بود. کار فرهنگی زمان بر است و امیدواریم با ایجاد حساسیت در جامعه و میان مسئولان در سال‎های آینده شاهد کاهش آمار تصادفات باشیم.»

7درصد از تولید ناخالص ملی خرج تصادفات می‎شود
براساس مستندات مجلس شورای اسلامی آنچه برای تصادفات هزینه می‎شود، سهم سلامت از تولید ناخالص ملی حدود 3.7 درصد است. دکتر کرمانپور با تأیید این موضوع می‎گوید: «حدود7 درصد از تولید ناخالص ملی خرج تصادفات می‎شود یعنی حدود دو برابر بودجه سلامت صرف تصادفات، درمان، بیمه و مرگ افراد می‎شود. حالا اگر بتوانیم تصادفات را کاهش دهیم و این هزینه را برای سلامت مردم از تولید ناخالص ملی داشته باشیم، چقدر می‎توانیم کیفیت درمان و بهداشت مردم را افزایش دهیم؟! باید فرهنگ رانندگی به سمتی حرکت کند تا مردم به رانندگی خطرناک، بد نگاه کنند تا شاهد تغییر رفتار باشیم. امیدواریم بتوانیم بعد از گذشت چند سال به نقطه دلخواه در کاهش تصادفات برسیم. چندین سال پیش کشور سوئد، با شعار «به صفر رساندن تصادفات» همین کمپین را اجرا کرد و هفته گذشته به این هدف رسیدند.»

80 درصد تصادفات به خاطر خطای انسانی است
اگر بگوییم جاده و خودرو مقصر هستند، بیراه نیست. اما واقعیت این است که خطای انسانی در بیش از 80 درصد تصادفات نقش اصلی دارد؛ از سرعت غیرمجاز گرفته تا خستگی، بی‌احتیاطی حتی اعتماد به نفس کاذب راننده پشت فرمان. تا زمانی که رفتار انسان در جاده تغییر نکند، چیزی تغییر نخواهد کرد. به گفته دکتر کرمانپور، وزارت بهداشت امسال پویش نه به تصادف را کلید زد تا با روشن کردن این چراغ مردم و مسئولان را آگاه کند. کرمانپور درباره همکاری این وزارتخانه با سایر نهادها برای «پویش نه به تصادف» می‎گوید: «در ایام عید دولت پای کار بود و حرکت‌های مثبتی شکل گرفت. برای فصل تابستان هم برنامه‎ها همچنان ادامه دارد تا بتوانیم با ادامه دار کردن این کمپین آمار تصادفات را کاهش دهیم.»

هنوز به ناظم نیاز داریم
قوانین رانندگی، با مشخص کردن الزامات قانونی برای رانندگان، به کاهش حوادث کمک می‌کنند. رعایت سرعت مجاز، استفاده از کمربند ایمنی و پرهیز از استفاده از تلفن همراه حین رانندگی از جمله مهم‌ترین این قوانین است. با تخلف از این قوانین، پلیس جریمه‌هایی از قبیل قبض‌های رانندگی، نقاط منفی در گواهینامه و حتی توقیف خودرو را اجرا می‌کند، اما با اعمال جرایم باز هم شاهد تکرار تخلفات هستیم تا جایی که به نظر می‌رسد انگار قوانین از بازدارندگی لازم برخوردار نیست. عبدالصمد خرمشاهی وکیل باسابقه دادگستری با بیان اینکه در بیشتر مواقع جرایم خرد به جرایم کلان منجر می‌شود، به «ایران» می‌گوید: ««نتوانسته‌ایم فرهنگ صحیح رانندگی را در جامعه فراگیر کنیم. در جاده‌ها هنوز راننده‌ها در محل‌هایی که می‌دانند پلیس ایستاده از ترس پلیس، نه به خاطر احترام به قوانین و مقررات سرعت خود را کم می‌کنند و این نشان می‌دهد که ما هنوز نیاز به ناظم داریم. نگاهی به آمار تخلفات رانندگی در شهرها مؤید این مطلب است، موتورسوارن به هیچ نظم و مقرراتی پایبند نیستند و انواع تخلفات را مرتکب می‌شوند و به هر شکلی تخلفی می‌کنند.» خرمشاهی با بیان اینکه در خصوص تخلفات رانندگی و جریمه‌ها ما خلأ قانونی نداریم توضیح می‌دهد: «برای انواع و اقسام و تخلفات جریمه‌های گوناگونی در نظر گرفته شده است، همه ساله این جریمه‌ها بیشتر هم می‌شود، اما متأسفانه هیچگونه کاهشی در جرایم رانندگی ندیدیم. مشکل قطعاً از قوانین نیست، ما در زمینه قوانین و مقررات مربوط به رانندگی کمبودی نداریم، برای انواع و اقسام تخلفات جریمه در نظر گرفته شده است اما باید فکر کنیم که چرا آمار تخلفات کم نمی‌شود؟» او در توضیح این مورد به قانون شکنی برخی افراد در جامعه اشاره می‌کند: «متأسفانه بخشی از مردم قانون شکن هستند و به قوانین احترام نمی‌گذارند همین که فردی در روز روشن از چراغ قرمز عبور می‌کند و بقیه هم به دنبال او از چراغ قرمز رد می‌شوند، نشان دهنده این است که این تعداد از افراد ارزشی برای قانون قائل نیستند. در حالی که فرهنگ صحیح رانندگی در اکثر کشورهای پیشرفته جا افتاده است. در بسیاری از کشورها می‌بینیم که خود مردم مراقب مردم هستند، کمتر پلیس یا دوربین ثبت تخلفات داریم و اگر یک نفر مرتکب تخلف شود از سوی بقیه مردم مورد نکوهش قرار می‌گیرد. در این کشورها رانندگان با جسارت و بی‌تفاوتی قانون را زیر پا نمی‌گذارند. بنابراین مانیازمند تحولی عظیم در فرهنگ رانندگی مردم هستیم. هرچند کاری بسیار سخت است اما نیاز به اموزش و راهنمایی از طریق رسانه‌ها و مسئولین راهنمایی و رانندگی دارد. باید این فرهنگ در جامعه حاکم شود که اگر کسی تخلف کرد خودش احساس شرم و گناه کند، متأسفانه در شرایط فعلی، افزایش مبلغ جریمه‌ها روز به روز شرایط را بدتر می‌کند. مطمئن باشید اگر جرایم صد برابر هم بشود ممکن است فقط اثری مقطعی داشته باشد باز هم قدرت بازدارندگی ان کم خواهد شد و روز به روز کمرنگ‌تر خواهد شد. قوانین هم به اندازه کافی هست و نیاز به بازنگری ندارند مشکل جای دیگری است که باعث شده تخلفات، قانون شکنی و تخلفات روزانه به امری رایج تبدیل شود و قبح خود را از دست بدهد. این فرهنگ باید متحول شود و تصور می‌کنم غیرممکن و محال نیست و امکانپذیر است.»