کارنامه وصول و واریز مالیات بر ارزش‌افزوده در سال ۱۴۰۳
توسعه و آبادانی شهرها با توزیع عوارض ارزش‌افزوده

سازمان امور مالیاتی کشور اعلام کرد: در سال ۱۴۰۳، مجموع درآمدهای مالیاتی محقق‌‌‌شده از محل مالیات بر ارزش‌افزوده به بیش از 690 ‌هزار میلیارد تومان رسید که نسبت به سال ۱۴۰۲، رشد 43 درصدی را نشان می‌دهد که عملکرد این پایه مالیاتی مهر تأییدی بر کارکرد دوگانه آن به‏‏‌عنوان منبع مالی و ابزار تنظیم‏‏‌گر اقتصادی است. در نظام مالیاتی کشور، مالیات بر ارزش‏‏‌افزوده نه‏‏‌تنها منبعی پایدار برای تأمین درآمد دولت است، بلکه نقشی کلیدی در هدایت رفتار اقتصادی شهروندان ایفا می‌کند. با انتقال بار مالیاتی از تولید به مصرف، این نوع مالیات، ضمن کاهش فشار بر بخش تولید، در کنترل تقاضا، اصلاح الگوی مصرف و تنظیم قیمت‌ها ایفای نقش می‌کند؛ عملکرد این پایه مالیاتی در سال ۱۴۰۳ با رشد 43 درصدی درآمدها، مهر تأییدی بر کارکرد دوگانه آن به‏‏‌عنوان منبع مالی و ابزار تنظیم‏‏‌گر اقتصادی است. 

مالیات ﺑر ارزش‌‌‌افزوده ﻧوعی مالیات بر مصرف است ﻛﻪ در شمار مالیات‌‌‌های غیر مستقیم قرار می‌گیرد. این مالیات در واقع نوعی مالیات چندمرحله‌‌‌ای است که در مراحل مختلف زنجیره تولید-توزیع براساس درصدی از قیمت فروش کالاهای تولیدشده یا خدمات ارائه‌شده پس از کسر مالیات بر ارزش‌افزوده پرداختی (اعتبار) اخذ می‌‌شود. مالیات بر ارزش‌افزوده با کمترین میزان آسیب و تبعات اقتصادی، با هدف انتقال بار مالیاتی از تولید به مصرف، ابزاری مؤثر در جهت تصحیح الگوی مصرف در جامعه و تنظیم قیمت‌ها شناخته می‌شود.
در سال ۱۴۰۳، مجموع درآمدهای مالیاتی محقق‌‌‌شده از محل مالیات بر ارزش‌افزوده به بیش از ۶۹۰‌هزار میلیارد تومان رسید که نسبت به سال ۱۴۰۲، رشد 43 درصدی را نشان می‌دهد. از این میزان، بیش از 428 ‌هزار میلیارد تومان مربوط به مالیات بر کالا و خدمات بوده و حدود 262 ‌هزار میلیارد تومان نیز مربوط به عوارض است.
مالیات بر ارزش‌افزوده دریافت‌شده به‌عنوان منبعی برای تأمین درآمد دولت در حوزه‌‌‌های مختلف همچون تولید و اشتغال‌زایی و آموزش همگانی، انجام اقدام‌های عمرانی نظیر ساخت یا بازسازی جاده‌‌‌ها، سدسازی، ساخت و توسعه نیروگاه‌‌‌ها و شبکه‌‌‌های آبی، توسعه زیرساخت‌های شهری و روستایی و اجرای پروژه‌‌‌های گوناگون عمرانی در مناطق محروم و توسعه‌نیافته مورد استفاده قرار می‌گیرد. 
در سال 1403 قریب به 185 ‌هزار میلیارد تومان بابت سهم شهرداری‌ها، دهیاری‌ها، فرمانداری‌ها و امور عشایر و همچنین بیش از 67‌هزار میلیارد تومان مالیات سلامت، ورزش و آموزش و پرورش توزیع شد.
در قانون بودجه سال 1403 کل کشور براساس بند «ر» تبصره «6»، نرخ مالیات بر ارزش‌افزوده موضوع ماده «7» به میزان یک‌واحد‌درصد به سهم دولت افزوده شد. درآمد حاصل از این افزایش صرف همسان‌سازی حقوق بازنشستگان شد.
براساس قانون دائمی مالیات بر ارزش‌افزوده، نرخ مالیات و عوارض کالاها و خدمات در مواد «7»، «26» و «28» قانون موصوف تعیین و به موجب ماده «38» این قانون توزیع می‌شود که درخصوص نرخ 9 ‌درصد ماده «7»، 4درصد مالیات بر ارزش‌افزوده سهم درآمد عمومی کشور و 4 درصد عوارض سهم شهرداری‌‌‌ها و دهیاری‌‌‌هاست و یک‌درصد به‌عنوان مالیات سلامت به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اختصاص یافت. اما در قانون بودجه سال 1403 کل کشور براساس بند «ر» تبصره «6»، نرخ مالیات بر ارزش‌افزوده موضوع ماده «7» به میزان یک‌واحد‌درصد به سهم دولت افزوده شد. این افزایش نرخ به‌منظور متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان لشکری، کشوری و صندوق فولاد انجام پذیرفته است.
همچنین براساس بخش‌نامه شماره 210.84514/د مورخ 1403.11.13 معاونت حقوقی و فنی مالیاتی موضوع ابلاغ رای شورای عالی مالیاتی، سازمان امور مالیاتی مکلف شد 0.27‌ درصد از کل 9‌ درصد مالیات بر ارزش‌افزوده را برای سامان‌دهی امور جوانان و ترویج و تعمیم فعالیت بدنی و همگانی شدن ورزش اختصاص دهد.

رکوردشکنی در توزیع عوارض ارزش ‌‌‌افزوده
در این راستا در سال 1403 قریب به 185‌ هزار میلیارد تومان از محل عوارض مالیات بر ارزش‌افزوده به‌حساب شهرداری‌‌‌ها، دهیاری‌‌‌ها، فرمانداری‌‌‌ها و ادارات کل امور عشایر سراسر کشور واریز شده است که با در نظر داشتن مبلغ 128‌ هزار میلیاردتومان سال 1402، شاهد رشد 45درصدی نسبت به دوره مشابه قبل بوده‌ایم.
همچنین بیش از 67‌هزار میلیارد تومان به‌حساب بخش سلامت و درمان وزارت بهداشت و درمان با میزان رشد قابل ملاحظه 52‌ درصد نسبت به واریزی 44‌ هزار میلیارد تومانی سال 1402 و بیش از 6‌ هزار میلیارد تومان نیز بابت سهم وزارتخانه‌های ورزش و جوانان و آموزش و پرورش به‌منظور سامان‌دهی امور جوانان و ترویج و ارتقای ورزش همگانی اختصاص یافت.
در سال 1403 بالغ بر 860 میلیارد تومان نیز به پارک‌های علم و فن‌آوری اختصاص یافت که در مقایسه با مبلغ 450 میلیارد تومان در سال 1402، معادل 110‌ درصد رشد داشته است.

توزیع عوارض ارزش‌افزوده در استان‌ها
وفق ماده «39» قانون دائمی ارزش‌افزوده مبلغ سهم شهرداری‌ها، دهیاری‌ها، فرمانداری‌ها و امور عشایری براساس شاخص‌های جمعیت و توسعه‌نیافتگی توزیع می‌شود. مضاف بر اینکه این درآمدها در شهرها و روستاها به شهرداری‌‌‌ها و دهیاری‌‌‌های همان مناطق تعلق‌‌‌گرفته و در حوزه‌‌‌های گوناگون در مصارفی از جمله تجهیز و نوسازی حمل‌ونقل عمومی، ایجاد فضاهای تفریحی، ترمیم خیابان‌ها و معابر شهری و... مورد استفاده قرار می‌گیرد. بر این اساس به ترتیب در سال 1403، استان تهران با مبلغ بیش از 58‌ هزار میلیارد تومان، استان خوزستان با مبلغ نزدیک به 20‌ هزار میلیارد تومان، استان کرمان با مبلغ حدود 16‌ هزار میلیارد تومان، استان اصفهان با مبلغ نزدیک به 13‌ هزار میلیارد تومان و استان خراسان‌رضوی با مبلغی بالغ بر 8‌هزار میلیارد تومان بیشترین سهم از این عوارض را به خود اختصاص داده است.
همچنین عوارض واریزی به‌حساب شهرداری‌ها، دهیاری‌ها، فرمانداری‌ها و امور عشایری استان‌های کهگیلویه و بویراحمد، بوشهر و استان آذربایجان‌غربی در سال 1403 به ترتیب به رشد قابل ملاحظه 99،134 و 98 درصدی نسبت به سال 1402 رسیده است.
بیشترین سهم مبلغ واریزی بابت امور عشایر در کشور در سال 1403 نیز به ترتیب به استان‌های کرمان به میزان 515 میلیارد تومان، خوزستان به مبلغ 438 میلیارد تومان، فارس به مبلغ 134 میلیارد تومان، کهگیلویه و بویراحمد به مبلغ 111 میلیارد تومان و استان آذربایجان‌غربی به مبلغ 77 میلیارد تومان تعلق گرفت.

افزایش نرخ و درآمد مالیات ﺑر ارزش‌‌‌افزوده در خدمت بازنشستگان
براساس آنچه در اهداف بودجه سال ۱۴۰۳ پیش‌بینی شده بود، بالغ بر ۴۲۸‌ هزار میلیارد تومان از مجموع درآمدهای مالیاتی کشور از محل مالیات بر کالا و خدمات تأمین شده است؛ رقمی که نسبت به سال ۱۴۰۲، رشد ۳۳ درصدی را نشان می‌دهد و بیانگر سهم قابل‌توجه این پایه مالیاتی در تأمین منابع مالی دولت است.
در همین راستا، مطابق قانون بودجه سال ۱۴۰۳ کل کشور، نرخ مالیات بر ارزش‌‌‌افزوده از ۹‌ درصد به ۱۰‌ درصد افزایش یافته است. درآمد ناشی از این افزایش نرخ، مطابق با احکام مصوب، صرف متناسب‌‌‌سازی حقوق بازنشستگان لشکری، کشوری و صندوق بازنشستگی فولاد شده است؛ اقدامی که در راستای تحقق عدالت اجتماعی و حمایت از اقشار آسیب‌‌‌پذیر جامعه صورت گرفته و نقش مهمی در بهبود معیشت بازنشستگان ایفا می‌کند.